Vis kilden til LB-2017-170785

{{Lagmannsretter
|Instans=Borgarting lagmannsrett - Dom
|Dato=2020-06-19
|Publisert=LB-2017-170785
|Sammendrag=Saken gjaldt innførsel av store mengder narkotika og grov korrupsjon.

Politimannen Eirik Jensen var tiltalt for medvirkning til innførsel av store mengder narkotika og grov korrupsjon. Gjermund Cappelen hadde tilstått innførsel av minst 13,8 tonn hasj og innrømmet samarbeid med Jensen. For Jensen skulle skyldspørsmålet og straffutmåling avgjøres. For Cappelen skulle det avgjøres hvor stor strafferabatt han skulle få for tilståelse og samarbeid med politiet.

Lagmannsretten kom til at Jensen var skyldig i grov korrupsjon og medvirkning til innførsel av narkotika. Jensen ble dømt til 21 års fengsel, med fradag for 111 dager utholdt varetekt, og inndragning av kr 1.418.000. Cappelen ble innrømmet 8 års strafferabatt og fikk 13 års fengsel, med fradrag for 2384 dager utholdt varetekt. I begge straffutmålingene var det dissens.

Deler av grunnlaget for denne saken er å finne i "oppbevaringssaken", se [[TAHER-2015-17700]] og [[LB-2015-200845]]
|Stikkord=(Jensen-saken), Strafferett, Grov korrupsjon, Narkotikalovbrudd, Medvirkning, Straffutmåling, Inndragning
|Saksgang=Oslo tingrett [[TOSLO-2015-153804-5]] - Borgarting lagmannsrett LB-2017-170785 (sak nr. 17-170785AST-BORG) - Høyesteretts ankeutvalg [[HR-2020-2157-U]]
|Parter=I. Eirik Jensen (advokat John Christian Elden, advokat Arild Holden, advokat Sidsel Magdalena Jaqueline Katralen) mot Spesialeininga for politisaker (ass sjef for Spesialeininga Guro Glærum Kleppe, politiadvokat Janne Danielsen). II. Gjermund Erik Cappelen (advokat Benedict de Vibe, advokat Kaja de Vibe Malling) mot Oslo statsadvokatembete (førstestatsadvokat Lars Erik Alfheim)
|Forfatter=Lagdommer Halvard Leirvik, Lagdommer Mette D Trovik, Meddommer Thomas Alexander Borse Torstensen, Meddommer Beate Kvien Moldestad, Meddommer Julie Dyveke Frich, Meddommer Morten Johnsen, Meddommer Siri Anne-Marie Hennum
|Lovhenvisninger=[https://lovdata.no/lov/1902-05-22-10/§34 Straffeloven (1902) §34], [https://lovdata.no/lov/1902-05-22-10/§49 §49], [https://lovdata.no/lov/1902-05-22-10/§59 §59], [https://lovdata.no/lov/1902-05-22-10/§60a §60a], [https://lovdata.no/lov/1902-05-22-10/§62 §62], [https://lovdata.no/lov/1902-05-22-10/§63 §63], [https://lovdata.no/lov/1902-05-22-10/§162 §162], [https://lovdata.no/lov/1902-05-22-10/§276a §276a], [https://lovdata.no/lov/1902-05-22-10/§276b §276b], [https://lovdata.no/lov/2005-05-20-28/§3 Straffeloven (2005) §3], [https://lovdata.no/lov/1961-06-09-1/§33 Våpenloven (1961) §33], [https://lovdata.no/lov/1981-05-22-25/§436 Straffeprosessloven (1981) §436], [https://lovdata.no/lov/1981-05-22-25/§437 §437]
}}
<span id="rp-tittel">Tiltalevedtak og tidlegare behandling i domstolane</span>

Dommen gjeld straffesaker mot to tiltalte. Den gjeld for det første tiltale mot Eirik Jensen, fødd xx.xx.1957, for medverknad til innføring av «et meget betydelig kvantum» narkotika og for grov korrupsjon. Lagmannsretten skal ta stilling til spørsmålet om straffeskuld for Jensen. Dommen gjeld for det andre fastsetting av straff for Gjermund Erik Cappelen, fødd xx.xx.1966, for brotsverk som han er endeleg dømd for i tingretten.

<span id="rp-tittel2">Eirik Jensen</span>

Spesialeininga for politisaker (etter dette også omtalt som Spesialeininga) vedtok 6. februar 2016, etter instruks frå Riksadvokaten, å setja Jensen under tiltale for brot på straffelova (1902) § 162 første ledd jf. tredje ledd jf. femte ledd, straffelova (1902) § 276 b jf. § 276 a første ledd bokstav a, våpenlova § 33 første ledd andre punktum jf. § 8 første ledd, våpenlova § 33 første ledd første punktum jf. § 27 a første ledd og våpenlova § 33 første ledd første punktum jf. § 27 a første ledd.

Hovudforhandling blei halde i Oslo tingrett i tidsrommet 9. januar–23. mai 2017. Det var sams hovudforhandling for straffesaka mot Jensen og for straffesak mot Cappelen. Lagmannsretten kjem tilbake til omtale av bakgrunnen for straffesaka mot Cappelen.

Oslo tingrett sa 18. september 2017 dom med slik domsslutning når det gjeld Jensen:

<span id="rp-innrykk">1. Eirik Jensen, født xx.xx.1957, dømmes for overtredelse av straffeloven 1902 § 162 første ledd jfr. tredje ledd annet straffalternativ jfr. femte ledd, jfr. § 49 på tiltalen av 6. februar post I underpunkt 16, straffeloven 1902 § 276b jfr. § 276a første ledd bokstav a, våpenloven § 33 første ledd annet punktum jfr. § 8 første ledd, våpenloven § 33 første ledd første punktum jfr. § 27 a første ledd jfr. våpenforskriften § 79 første ledd, våpenloven § 33 første ledd første punktum jfr. § 27a jfr. våpenforskriften § 80 første ledd annet punktum, sammenholdt med straffeloven 1902 § 62 første ledd og § 63 annet ledd, til fengsel 21 – tjueen – år. Til fradrag i straffen går 111 – etthundreogelleve – dager for utholdt varetekt, jfr. straffeloven 1902 § 60.</span>

<span id="rp-innrykk">2. Eirik Jensen, født xx.xx.1957, dømmes til å tåle inndragning etter straffeloven 1902 § 34 av 667 800 kroner.</span>

<span id="rp-innrykk">3. Eirik Jensen, født xx.xx.1957, dømmes til å tåle inndragning i medhold av straffeloven § 35 av våpen og ammunisjon omfattet av tiltalens post IV-VI, bortsett fra våpnene i tiltalen post IV c).</span>

<span id="rp-innrykk">4. Eirik Jensen, født xx.xx.1957, frifinnes for tiltalen post IV c).</span>

Jensen har anka dommen til Borgarting lagmannsrett. Anken gjeld bevisvurderinga under skuldspørsmålet for postane I og II i tiltalen. Anken gjeld dessutan saksbehandlinga og

Side:2

avgjerda om inndraging av pengar, jf. domsslutninga punkt 2. Borgarting lagmannsrett vedtok 13. november 2017 å visa anken til ankeforhandling, men slik at anken over saksbehandlinga blei stilt i ro, jf. straffeprosesslova § 326.

På bakgrunn av at skuldspørsmålet for postane I og II skulle prøvast på ny i lagmannsretten, trefte Spesialeininga 16. august 2018 nytt tiltalevedtak med slik ordlyd:

<span id="rp-innrykk"><b>I <u>Straffeloven (1902) § 162 første ledd, jf. tredje ledd, jf. femte ledd</u></b></span><br />
<span id="rp-innrykk">for under særdeles skjerpende omstendigheter å ha medvirket til ulovlig innførsel eller forsøk på innførsel av narkotika, og overtredelsen gjelder et meget betydelig kvantum</span>

<span id="rp-innrykk"><b><u>Grunnlag:</u></b></span><br />
<span id="rp-innrykk">I tidsrommet 2004 til 14. november 2013, medvirket han til Gjermund Erik Cappelens innførsel og forsøk på innførsel av en særdeles stor mengde hasjisj til Norge. I egenskap av polititjenestemann ved Oslo politidistrikt hadde han tjenstlig kontakt med Cappelen fra våren 1993 og opparbeidet et tillitsforhold til ham. Fra 2004 var han villig til, mot betydelig godtgjørelse, å støtte Cappelen i hans innførselsvirksomhet, bl.a. ved å varsle ham om ulike forhold som kunne være av betydning for virksomheten, og derigjennom kunne redusere risikoen for at denne ble avslørt; som hvorvidt Cappelen til ulike tider var i myndighetenes søkelys, om politiets arbeids- og ressurssituasjon i bestemte perioder, om narkotikatransporter var stanset av politi/tollvesen og lignende. Informasjon ble gitt i møter, ved e-post eller pr telefon, ofte ved bruk av tekstmeldinger/e-post med tilsynelatende tilforlatelig innhold, som f.eks. "kontroll her ", "stille ", "solskinn ", "stille og sol ", "feriemodus over hele linja ", "kontoret er tynt bemannet ", "det er meldt knallvær ", "en mann i grøfta, skal se på skadene på bilen " el.l., men som kunne være viktig informasjon for Cappelen. I forannevnte periode innførte Cappelen hasjisj således:</span>

<span id="rp-innrykk2">1. I 2004 og 2005, ved om lag 6 anledninger til sammen anslagsvis 600 kilo fra Nederland</span><br />
<span id="rp-innrykk2">2. Fra 2006 til og med 2009, ved om lag 24 anledninger til sammen anslagsvis 9 600 kilo fra Nederland, herunder ca. 400 kilo i desember 2009</span><br />
<span id="rp-innrykk2">3. I april 2010, ca. 400 kilo fra Nederland</span><br />
<span id="rp-innrykk2">4. I mai 2010, ca. 300 kilo fra Nederland</span><br />
<span id="rp-innrykk2">5. Kort forut for 11. mars 2011, ca. 200 kilo fra Nederland</span><br />
<span id="rp-innrykk2">6. Den 20. april 2011, ca. 200 kilo fra Nederland</span><br />
<span id="rp-innrykk2">7. I juli 2011, ca. 100 kilo fra Nederland</span><br />
<span id="rp-innrykk2">8. I november 2011, ca. 160 kilo fra Nederland</span><br />
<span id="rp-innrykk2">9. I desember 2011, ca. 200 kilo fra Nederland</span><br />
<span id="rp-innrykk2">10. I mars 2012, ca. 150 kilo fra Nederland</span><br />
<span id="rp-innrykk2">11. Den 6. juni 2012, 177 kilo fra Nederland, som ble avdekket ved tollkontroll på Svinesund og beslaglagt av politiet</span><br />
<span id="rp-innrykk2">12. Rundt 26. juni 2012, ca. 150 kilo fra Nederland</span><br />
<span id="rp-innrykk2">13. Den 13. oktober 2012, ca. 150 kilo fra Nederland</span>

Side:3

<span id="rp-innrykk2">14. I desember 2012, ca. 350 kilo fra Spania</span><br />
<span id="rp-innrykk2">15. I mars 2013, ca. 50 kilo fra Danmark</span><br />
<span id="rp-innrykk2">16. Den 24. mai 2013 forsøkte han i innføre 186 fra Danmark, som ble beslaglagt av politiet i Sverige</span><br />
<span id="rp-innrykk2">17. Mellom 16. og 18. juni 2013, ca. 438 kilo fra Spania</span><br />
<span id="rp-innrykk2">18. I juli 2013, ca. 50 kilo fra Danmark</span><br />
<span id="rp-innrykk2">19. I september 2013, ca. 50 kilo fra Danmark</span><br />
<span id="rp-innrykk2">20. Den 20. oktober 2013, ca. 136 kilo fra Nederland</span><br />
<span id="rp-innrykk2">21. Den 14. november 2013, ca. 322 kilo fra Spania</span>

<span id="rp-innrykk">Gjennom ovennevnte beskrevne handlemåte medvirket Jensen til den sammenhengende innførselsvirksomheten, eller en vesentlig del av denne, ved å styrke Cappelens forsett.</span>

<span id="rp-innrykk"><b>II <u>Straffeloven (1902) § 276 b, jf. § 276 a første ledd bokstav a</u></b></span><br />
<span id="rp-innrykk">for å ha mottatt en utilbørlig fordel i anledningen av stilling, og korrupsjonen er grov fordi handlingen er forøvd av en offentlig tjenestemann og har gitt betydelig økonomisk fordel.</span>

<span id="rp-innrykk"><b><u>Grunnlag:</u></b></span><br />
<span id="rp-innrykk">En rekke ganger i perioden fra 2004 til 19. desember 2013 i Oslo-området, mottok han i anledning sin stilling som polititjenestemann ved Oslo politidistrikt, penger og andre økonomiske fordeler fra Gjermund Erik Cappelen til en samlet verdi av minst kr 2 450 000, herunder bidrag til oppussing av et bad i 2005/2006 på daværende bopel i Nes kommune til en verdi av kr 292 250.</span>

Tiltalen er utforma på same måte som i tingretten, med unntak av ei mindre endring i beløpet for den samla økonomiske fordelen i post II.

<span id="rp-tittel2">Gjermund Erik Cappelen</span>

Oslo statsadvokatembete vedtok 1. juli 2015 å setja Cappelen under tiltale for brot på straffelova (1902) § 162 første ledd jf. tredje ledd første punktum jf. femte ledd jf. § 60 a, straffelova (1902) § 162 første ledd jf. andre ledd jf. § 60 a, straffelova (1902) § 162 første ledd og våpenlova § 33 første ledd andre punktum jf. tredje ledd jf. § 8 første ledd. Dei mest alvorlege tiltalepostane gjaldt oppbevaring av 476 kilo hasj i desember 2013 (post I a) og sal av til saman ca. 848 kilo hasj i perioden frå hausten 2011 til hausten 2013 (postane I b, I c, I d og I e). Behandlinga av denne tiltalen har blitt omtalt som «oppbevaringssaka». Hovudforhandling blei halde i Asker og Bærum tingrett frå 14. september 2015 til 14. oktober 2015. Hovudforhandlinga omfatta også tiltale mot fleire andre personar: [C], [D], [G], [H], [I] og [J]. Dei tre førstnemnde var tiltalt for oppbevaring og sal av hasj som del av ei samhandlande kriminell gruppe, saman med Cappelen. Tiltalen mot dei

Side:4

tre andre gjaldt blant anna mottak/kjøp av hasj. Dei blei alle dømde. Etter krav frå påtalemakta vedtok Asker og Bærum tingrett å dela forhandlingane når det gjaldt saka mot Cappelen, slik at fastsetting av straff og andre rettsfølgjer blei utsett. I orskurd 19. november 2015 blei Cappelen funnen straffeskuldig i samsvar med tiltalen.

Oslo statsadvokatembete vedtok 5. februar 2016 å setja Cappelen under tiltale for brot på straffelova (1902) § 162 første ledd jf. tredje ledd. Tiltalen gjaldt innføring av, eller forsøk på innføring av, 16 769 kilo hasj i perioden frå 1993/1994 til 14. november 2013.

Spesialeininga vedtok 6. februar 2016 å setja Cappelen under tiltale for brot på straffelova (1902) § 276 b jf. § 276 a første ledd bokstav b. Tiltalen gjaldt grov korrupsjon ved at han skulle ha gjeve Jensen økonomiske fordelar til ein samla verdi av minst 2 100 000 kroner.

Oslo tingrett sa 18. september 2017 dom med slik domsslutning når det gjeld Cappelen:

<span id="rp-innrykk">1. Gjermund Erik Cappelen, født xx.xx.1966, dømmes for overtredelse av straffeloven 1902 § 162 første ledd jfr. tredje ledd annet straffalternativ, jfr. § 49 på tiltalen av 5. februar 2016 underpunkt 17, og for overtredelse av straffeloven 1902 § 276 a jfr. § 276 b, sammenholdt med straffeloven 1902 § 62 første ledd, til en straff av fengsel i 15 – femten – år. Til fradrag i straffen går 851 – åttehundreogfemtien – dager (pr. 19. mai 2017) for utholdt varetekt, jfr. straffeloven 1902 § 60.</span>

<span id="rp-innrykk">2. Gjermund Erik Cappelen dømmes til å tåle inndragning etter straffeloven 1902 §§ 34, 34a og 35 av 825 millioner kroner, herunder 5 533 509 kroner i kontanter, 14 498 aksjer i Alevo, klær, vesker mv til en verdi av 789 217 kroner, og beslaglagt datautstyr.</span>

Cappelen blei dømd i samsvar med tiltalen av 5. februar 2016 når det gjaldt innføring og forsøk på innføring av hasj. Tingretten bygde på ei samla mengde på 16 769 kilo, slik som omtalt i tiltalen. Cappelen blei vidare dømd for aktiv, grov korrupsjon i samsvar med tiltalen av 6. februar 2016, men slik at tingretten bygde på eit lågare beløp, nemleg 667 800 kroner.

I oppbevaringssaka heldt forhandlingane i saka mot Cappelen fram i Asker og Bærum tingrett den 16. oktober 2017. Tingretten sa 23. oktober 2017 dom med slik domsslutning:

<span id="rp-innrykk">Gjermund Erik Cappelen, født xx.xx.1966, dømmes for overtredelse av:</span><br />
<span id="rp-innrykk2">- straffeloven (1902) § 162 første ledd, jfr. tredje ledd første punktum, jfr. femte ledd, jf. § 60 a,</span><br />
<span id="rp-innrykk2">- straffeloven (1902) § 162 første ledd, jf. annet ledd, jfr. § 60 a,</span><br />
<span id="rp-innrykk2">- straffeloven (1902) § 162 første ledd og</span><br />
<span id="rp-innrykk2">- våpenloven § 33 første ledd annet punktum, jf. tredje ledd, jf. § 8 første ledd, sammenholdt med straffeloven (1902) § 62 og § 64.</span><br />

Side:5

<span id="rp-innrykk">til en straff av fengsel i 15 - femten - år. Straffen er en fellesstraff med straff fastsatt i Oslo tingretts dom av 18. september 2017.</span><br />
<span id="rp-innrykk">Varetekt kommer til fradrag med 1417 - ettusenfirehundreogsøtten - dager jf. straffeloven (1902) § 60.</span>

Asker og Bærum tingrett kom såleis til at dei straffbare tilhøva i oppbevaringssaka ikkje gav grunnlag for strengare straff enn den som allereie var utmålt av Oslo tingrett. Asker og Bærum tingrett utmålte ei fellesstraff og vurderte alle dei straffbare tilhøva for Cappelen samla.

Cappelen har anka både over dommen til Oslo tingrett og dommen til Asker og Bærum tingrett. Ankane gjeld straffutmålinga. Borgarting lagmannsrett vedtok 13. november 2017 å visa ankane til ankeforhandling.

<span id="rp-tittel2">Saksgangen i lagmannsretten</span>

Borgarting lagmannsrett vedtok 13. november 2017 å sameina ankesakene til Jensen og Cappelen til sams behandling, jf. straffeprosesslova § 13 jf. § 327 første ledd første punktum.

Ankeforhandling med lagrette blei halde i tidsrommet 28. august 2018–28. januar 2019. Lagretten svarte nei på spørsmålet om straffeskuld for Jensen når det gjaldt tiltalen post I og svarte ja når det gjaldt tiltalen post II. Fagdommarane vedtok å setja til side orskurden til lagretten og at heile straffesaka mot Jensen skulle gå på ny med andre dommarar, jf. straffeprosesslova § 376 a. Fagdommarane vedtok dessutan at behandlinga av straffesakene mot Jensen og Cappelen ikkje skulle delast, slik at også ankesaka til Cappelen skulle bli avgjort av andre dommarar etter ei ny behandling.

Jensen anka til Høgsterett vedtaket i lagmannsretten om å setja til side orskurden til lagretten. Høgsterett forkasta anken, jf. [[HR-2019-361-U]].

Jensen kravde omgjering av vedtaket om ikkje å dela behandlinga av ankesakene til Jensen og Cappelen, subsidiært anka han også dette vedtaket til Høgsterett. Lagmannsretten vedtok 6. mars 2019 ikkje å ta til følgje kravet om omgjering, og i orskurd 15. mars 2019 avviste Høgsterett anken, jf. [[HR-2019-523-U]].

Spørsmålet om deling av straffesakene til Jensen og Cappelen blei seinare reist på ny. Lagmannsretten vedtok 10. april 2019 at sakene framleis skulle vera sameinte.

Under saksførebuinga hevda forsvararane til Jensen at førstestatsadvokat Lars Erik Alfheim var inhabil etter straffeprosesslova § 60. I orskurd 5. september 2019 konkluderte lagmannsretten med at statsadvokatane ved Oslo statsadvokatembete, inkludert

Side:6

førstestatsadvokat Alfheim, ikkje var inhabile til å utføra aktoratet mot Cappelen ved den sameinte behandlinga av straffesakene. Jensen anka orskurden til Høgsterett, som i orskurd 11. oktober 2019 forkasta anken, jf. [[HR-2019-1902-U]].

Ankeforhandling med meddomsrett blei halde over 72 dagar i perioden 6. november 2019 – 27. mars 2020 i Oslo tinghus. Både Jensen og Cappelen møtte, og begge forklarte seg. På grunn av sjukdom følgde Jensen deler av ankeforhandlinga med overføring av lyd og bilete til eigen bustad. 98 vitne forklarte seg. Nærare detaljar om bevisføringa går fram av rettsboka. Deler av ankeforhandlinga gjekk for lukka dører. Bakgrunnen for dette går fram av avgjerder som er tatt inn i rettsboka og i vedlegg til rettsboka. Dei siste fire rettsdagane kunne berre representantar for media følgja forhandlingane. Dette fordi Oslo tinghus var stengt for publikum på grunnlag av administrative vedtak i Oslo tingrett og Borgarting lagmannsrett. Bakgrunnen for stenginga var tiltak for å redusera risiko for smitte av covid-19. Den dømande retten vedtok at forhandlingane skulle halda fram sjølv om det var uråd for publikum å følgja forhandlingane. Grunngjevinga for vedtaket går fram av rettsboka.

Spesialeininga la ned slik påstand:

<span id="rp-innrykk">Eirik Jensen, f. xx.xx.1957, dømmes for overtredelse av straffeloven (1902) § 162 første ledd, jf. tredje ledd andre straffalternativ, jf. femte ledd, (§ 49 for handlingen beskrevet i post I strekpunkt 16), straffeloven (1902) § 276 b, jf. § 276 a første ledd bokstav a, jf. straffeloven § 62 første ledd og § 63 andre ledd, sammenholdt med den rettskraftige delen av Oslo tingretts dom av 18. september 2017 til en straff av fengsel i 21 – tjueen – år. Han tilkommer 111 dager i varetektsfradrag.</span>

<span id="rp-innrykk">Videre dømmes han til å tåle inndragning i medhold av straffeloven (1902) § 34 av 2 450 000 – tomillionerfirehundreogfemtitusen – kroner.</span>

Forsvararane for Jensen la ned slik påstand:

<span id="rp-innrykk">Eirik Jensen frifinnes for de poster som er brakt inn for lagmannsretten, og anses for øvrig på mildeste måte.</span>

Oslo statsadvokatembete la ned slik påstand:

<span id="rp-innrykk">I Asker og Bærum tingretts dom av 23. oktober 2017 mot Gjermund Cappelen, f. xx.xx.1966, gjøres den endring at straffen settes til fengsel i 14 – fjorten – år, som fellesstraff med Oslo tingretts dom av 18. september 2017.</span>

<span id="rp-innrykk">Til fradrag i straffen går 2 300 – totusentrehundre – dager for utholdt varetekt.</span>

Forsvararane for Cappelen la ned slik påstand:

<span id="rp-innrykk">Gjermund Erik Cappelen anses på mildeste måte.</span>

Side:7

<span id="rp-tittel"><span id="premiss">Lagmannsretten sine merknader:</span></span>

<span id="rp-tittel2">Bakgrunnen for tiltalane</span>

Jensen har opplyst at han i 1981 gjekk ut av politiskulen, og at han då byrja ved ordensavdelinga ved Pipervika politistasjon i Oslo. Han har seinare vore tilsett i Oslo-politiet. I 1993 arbeidde han i uropatruljen ved narkotikaseksjonen. Han møtte då for første gong Cappelen, medan Cappelen var varetektsfengsla i ei narkotikasak. Jensen og Cappelen er samde om at kontakten blei etablert fordi politiet var interessert i å få informasjon frå Cappelen.

Frå 1994 arbeidde Jensen ved etterretningsseksjonen. I perioden frå 1998 til 2005 var Jensen leiar for eininga «spesielle operasjoner», som var ein del av etterretningsseksjonen. I 2004 blei etterretningsseksjonen og narkotikaseksjonen slått saman og fekk namnet seksjon for organisert kriminalitet. I 2005-2009 var Jensen leiar av analyseavsnittet ved denne seksjonen. Frå 2006 var han også leiar for eit prosjekt omtalt som X-Ray, retta mot gjengkriminalitet. Jensen har opplyst at han frå 2006 difor i praksis var lite involvert i leiinga av analyseavsnittet. I perioden 2009-2011 var Jensen på ny leiar for eininga for spesielle operasjonar ved seksjon for organisert kriminalitet. Med verknad frå 11. april 2011 blei Jensen overført til «ledelsesstøtten» på seksjonen for organisert kriminalitet. Med verknad frå 1. juli 2013 blei han overført til den strategiske staben til politimeisteren.

I tillegg til dei omtalte arbeidsoppgåvene for Oslo-politiet var Jensen i eit tidsrom del av eit hemmeleg politiprosjekt omtalt som «Det nasjonale prosjektet». Det nærare innhaldet i dette prosjektet er ukjent for lagmannsretten.

Cappelen har opplyst at han tidlegare heitte Gjermund Maack Thorud. Han endra namn til Gjermund Erik Cappelen i juni 2009, og fekk då same etternamn som sambuaren [Person2]. I dommen blir namnet Cappelen brukt om han også ved omtale av perioden før juni 2009.

Cappelen blei 27. april 1987, i Strømmen forhøyrsrett, første gong dømd for narkotikabrotsverk. Ved dom i Eidsivating lagmannsrett 26. april 1989 blei han frifunnen for tiltale for innføring av 15 kilo hasj, men han blei dømd for andre narkotikabrotsverk til fengsel i to år og seks månader. I november 1992 blei han tiltalt for å ha innført ca. 100 kilo hasj til Noreg. Han var varetektsfengsla i saka, men blei frifunnen ved dom i Eidsivating lagmannsrett 14. januar 1993. I perioden 1994–2004 var Cappelen involvert i nokre mindre alvorlege saker. I tidsrommet etter 2004 blei det i Noreg ikkje tatt ut tiltale eller førelegg mot han, før tiltalane i 2015 og 2016, som er omtalte ovanfor.

Cappelen har opplyst at han byrja å røyka hasj då han var 12-13 år gamal, og at han tidleg også byrja å selja hasj til andre. På midten av 1990-talet hadde han ein husbåt i

Side:8

Amsterdam. Med utgangspunkt i Amsterdam etablerte han eit kontaktnett for innføring av hasj til Noreg. Cappelen har forklart at han frå 1990-talet og fram til han blei pågripen 19. desember 2013 innførte store mengder hasj.

Pågripinga 19. desember 2013 skjedde fordi Cappelen var mistenkt for narkotikabrotsverk. I samband med pågripinga tok politiet beslag i ca. 2 millionar kroner i kontantar i bustaden hans. Før pågripinga hadde politiet drive skjult etterforsking mot han. Den skjulte etterforskinga var berre kjend for ei lita gruppe i politiet. Som del av denne etterforskinga blei det natt til 18. desember 2013 gjennomført hemmeleg ransaking av ein garasje i [Adresse1] i Oslo der det blei funne 109 kilo hasj. Ransakinga blei gjennomført på ein måte som skulle gje inntrykk av at det hadde skjedd eit innbrot. Cappelen har forklart til lagmannsretten at den hasjen som blei tatt av politiet, var hans, og at han lagra den i samarbeid med [C], som var den som hadde tilgang til garasjen.

Under den skjulte etterforskinga avdekte politiet at Cappelen hadde kontakt med Jensen. Den 12. desember 2013 blei Spesialeininga orientert om at Cappelen og Jensen to dagar tidlegare hadde møtt kvarandre. Etterforskinga viste også at det var kontakt på telefon mellom Cappelen og Jensen, blant anna fleire SMS-ar i tidsrommet etter beslaget i den omtalte garasjen.

I tillegg til Cappelen, pågreip politiet 19. desember 2013 sambuaren hans, [Person2], og sonen hans, [Person1]. I bilen som sonen brukte, blei det funne ca. 3,4 millionar kroner i kontantar. Politiet pågreip også [D], [C] og [E]. I bustaden til [E], [Adresse2] i Asker, tok politiet beslag i 376 kilo hasj.

Cappelen blei varetektsfengsla etter pågripinga. Han forklarte i avhøyr at han var informant for politiet og at han ynskte å få snakka med kjeldeføraren sin, utan at han nemnde noko namn. Ynsket til Cappelen blei avslått av politiet. Cappelen bad til sist om å få kontakt med tenestemenn ved Asker og Bærum politidistrikt som hadde som oppgåve å snakka med informantar.

Den 7., 10. og 12. januar 2014 hadde tenestemennene Trond Hægstad og Per Christian Sørensen, begge tilsette i Asker og Bærum politidistrikt, samtalar med Cappelen i fengselet. Det blei gjort lydopptak av samtalane, men utan at Cappelen var varsla om dette. Cappelen var på dette tidspunktet sikta, men samtalane blei av politiet ikkje lagt opp som avhøyr av ein sikta i straffesak. Under samtalane sa Cappelen at han hadde samarbeidd med ein politimann om innføring av hasj. Etter kvart opplyste Cappelen at namnet på denne politimannen var Eirik Jensen.

Den 13. januar 2014 gjennomførte Spesialeininga avhøyr av Cappelen. Spesialeininga sette på dette tidspunktet også i gang skjult etterforsking av Jensen.

Side:9

Den 24. februar 2014 blei Jensen pågripen av Spesialeininga. Jensen var varetektsfengsla fram til 30. mai 2014.

<span id="rp-tittel2">Forklaringa til Jensen</span>

Jensen har til lagmannsretten i korte trekk forklart:

Jensen var med på å rekruttera Cappelen som informant for politiet i 1993. Jensen har seinare brukt mykje tid på å følgja opp Cappelen. Cappelen var eit nyttig verktøy for politiet. Midt på 90-talet blei narkotikaproblemet til Cappelen så stort at det blei bestemt at Cappelen ikkje kunne brukast operativt. Det var Jensen som tok denne avgjerda, og Cappelen fekk status som «kjelde» - ikkje som «informant».

Etter at Cappelen var rekruttert, følte Jensen at han hadde eit ansvar for velferda til Cappelen. Han tok difor fleire initiativ til at Cappelen skulle få hjelp til å bli kvitt rusmisbruket. Han følgde blant anna Cappelen til Spania i 1995 for behandling. Jensen og Cappelen fekk etter kvart ei nær tilknyting. Dei formelle retningslinene i politiet for kontakt med informantar og kjelder blei ikkje alltid følgde, men dette var ikkje spesielt for kontakten mellom Jensen og Cappelen. Jensen viste i denne samanhengen til at det er gjennomført undersøkingar som tilseier at så mykje som 75 % av alle informantar for norsk politi ikkje er formelt registrerte. Politiet er ofte i eit dilemma knytt til risiko for brot på instruksar halde opp mot det å få tilgang til informasjon. Jensen har sjølv brote dei formelle instruksane, også i kontakten med Cappelen, men dette skuldast eit ynske om å oppnå politifaglege resultat. Jensen har hovudsakleg arbeidd med etterretning i politiet, gjerne opp mot tunge, kriminelle miljø. Han har arbeidd på utradisjonelle måtar, ofte basert på ein dialogmodell som han utvikla i samarbeid med ein kollega i Oslo-politiet. Arbeidet gav gode resultat, men mange i politiet mislikte arbeidsmetodane og stilen hans.

Jensen har hatt fokus på å arbeida ute i felten, også etter at han fekk leiarstillingar i politiet. Han har ikkje vore dyktig i det skriftlege, eller i bruk av dataverktøy, men har hatt sitt fortrinn i å oppnå kontakt med ulike folk.

Når det gjeld kontakten med Cappelen, har Jensen forklart at Cappelen i 1993 gav informasjon om omsetnad av hasj på gatenivå i Oslo, noko som då var eit prioritert satsingsområde for politiet. Etter kvart kom det fram at Cappelen også visste mykje om meir alvorlege narkotikalovbrot. Jensen forstod at Cappelen hadde gode kontaktar i Nederland, og Cappelen gav viktig informasjon til politiet om metodar for innføring av hasj til Noreg.

For å ta vare på tryggleiken til kjelder og informantar, må kontakten med politiet skje på måtar som i minst mogleg grad kan sporast. Dette er ifølge Jensen årsaka til at det ligg lite

Side:10

informasjon knytt til Cappelen i dei offisielle systema til politiet. Det er også årsaka til at Jensen i skriftleg kommunikasjon med Cappelen brukte kodar. Det blei brukt ord og uttrykksmåtar som ikkje skulle skilja seg frå den kommunikasjonen som Cappelen hadde med andre. Dette var ikkje spesielt for kontakten med Cappelen, men gjaldt generelt for denne typen politiarbeid. Ein kollega i Oslo-politiet kalla slik kommunikasjon for «blomsterspråk». Det blei gjerne brukt meldingar knytt til vêret. Uttrykk som «stille» og «sol» skulle tolkast som at Jensen var tilgjengeleg eller at Cappelen kunne tilnærma seg ein person som hadde vore tema mellom dei. Uttrykket «kontoret er tynt bemannet» innebar at oppfølging frå Jensen si side var vanskeleg på det aktuelle tidspunktet.

Jensen har forklart at Cappelen rundt år 2000 sa til Jensen at han hadde lagt bak seg all aktivitet knytt til narkotika, og at Cappelen no dreiv som forretningsmann i legale bransjar, blant anna med sal av parabolantenner, datamaskinar, bilar og kunst. På eit seinare tidspunkt starta Cappelen med import av snus. Cappelen dreiv med eigedom, aksjehandel og hadde kontor på Fornebu. Cappelen hadde lett for å skaffa seg nye kontaktar, og Jensen oppfatta at Cappelen også etter år 2000 hadde tilgang til miljø og informasjon av verdi for politiet. Mykje av den informasjonen som kom frå Cappelen, viste seg å stemma. Opplysningane blei underbygde av andre kjelder.

Jensen hadde ikkje opplysningar som tilsa at Cappelen dreiv med innføring av hasj til Noreg i tiltaleperioden. Det var ikkje opplysningar om dette hos politiet i Oslo. Politiet i Asker og Bærum gav ikkje vidare den informasjonen som dei måtte ha. Jensen oppfatta at inntektene til Cappelen kom frå aktivitet utan noka tilknyting til narkotika.

Jensen har vist til at Cappelen på ei rekkje punkt har endra forklaring under etterforskinga og seinare i tingretten og lagmannsretten. Det er difor grunn til å vera skeptisk til forklaringane til Cappelen. Cappelen sine eigne opplysningar om omfanget av hasjverksemda stemmer dårleg med det som ein elles veit. Cappelen har ei klar eigeninteresse i å snakka opp omfanget. Påstandane mot Jensen er Cappelen sin billett for å oppnå redusert straff. Cappelen er kynisk og kjem med urette påstandar for å oppnå eiga vinning.

Jensen var heilt uvitande om at Cappelen innførte hasj i tiltaleperioden. Jensen meiner dessutan at han ikkje sat på informasjon som kunne vera til hjelp for Cappelen. Som tilsett i Oslo politidistrikt hadde Jensen ingenting å gjera med grensekontrollen. Slik Cappelen har forklart seg, blei hasjen i all hovudsak køyrd til Bærum og lasta om der. Jensen hadde inga oversikt på kva som skjedde i Asker og Bærum politidistrikt.

Jensen fekk aldri pengar eller andre økonomiske fordelar frå Cappelen. Når det gjeld oppussinga av badet på X gard, blei mesteparten av arbeidet utført av ein dansk handverkar som Cappelen hadde brukt tidlegare. Det blei ein konflikt med denne handverkaren fordi flislegginga var dårleg utført og måtte gjerast på ny. Det kom aldri

Side:11

noka rekning frå den danske handverkaren, som døydde før han fekk forklart seg i saka. Dei vurderingane som Spesialeininga har fått utført av privatøkonomien til Jensen, bygger på feil premissar. Han har hatt inntekter i tillegg til arbeidsinntekta frå politiet, blant anna frå sal av motorsyklar, bilar, båtar og andre ting. Han har også mottatt pengar ved forskot på arv og frå forsikringsoppgjer. Tilbake i tid hadde han kontantinntekter frå fiske og utførte tenester innan dykking. Han har heile tida vore svært nøktern i bruken av pengar.

Kontakten og kommunikasjonen med Cappelen må sjåast i samanheng. Spesialeininga har trekt enkelte SMS-ar ut av samanhengen og tolka dei på ein måte som det ikkje er grunnlag for. Dei tidslinene som Spesialeininga har utarbeidd, er på ingen måte fullstendige. Det stemmer at Jensen i periodar har masa på Cappelen, men dette var pågang for å få informasjon. Skal ein oppnå resultat ved bruk av etterretning, er det naudsynt å vera pågåande. Det var stilen til Jensen.

Cappelen har kome med mykje interessant informasjon. I dei seinare åra blei denne informasjonen i mange tilfelle nedfelt i Indicia, det interne etterretningssystemet til politiet, og er såleis mogleg å finna igjen. Namn på personar og konkrete hendingar er gått gjennom for lukka dører under ankeforhandlinga.

<span id="rp-tittel2">Forklaringa til Cappelen</span>

Cappelen har til lagmannsretten i korte trekk forklart:

I mars 1993 blei Cappelen varetektsfengsla. Under varetektsfengslinga kom Jensen og ein politikollega på besøk. Cappelen fekk tillit til Jensen. Jensen og kollegaen var særleg interessert i informasjon om tilgangen til heroin i Oslo. Seinare samarbeidde Cappelen med Jensen i ei politisak, noko som enda med at Cappelen måtte gjera ei kriminell handling for å få saka i hamn. I forlenginga av det blei det meir «gje og ta» i relasjonen til Jensen, og det byrja å bli lovbrot frå begge si side. Jensen klaga over dårleg lønn i politiet og Cappelen sette inn 10 000 kroner på kontoen til Jensen. Det var Jensen som gav han kontonummeret, slik at han kunne setja inn pengane. Dette skjedde hausten/vinteren 1993 og blei starten på eit kriminelt samarbeid.

Jensen var heile tida klar over at Cappelen dreiv med innføring av hasj. Heilt sidan midten av 90-talet hadde Jensen som oppgåve å varsla Cappelen dersom det blei beslaglagt hasj på grensa som Cappelen gjekk å venta på. All den informasjonen som Cappelen sjølv hadde om transport av eigne parti med hasj, gav han vidare til Jensen. På 90-talet skjedde innføringa primært med privatbilar. Då hadde Cappelen som regel detaljert informasjon om korleis transporten skulle skje. Etter kvart blei det vanleg å bruka lastebil, og organiseringa var då slik at leverandøren stod for transporten, noko som innebar at Cappelen sjeldan hadde detaljerte opplysningar, men han visste om lag på kva tid det ville koma eit nytt parti.

Side:12

Jensen hadde også som oppgåve å varsla Cappelen dersom politiet sette i gang spaning eller andre undersøkingar retta mot Cappelen eller nettverket hans. Oppgåvene til Jensen var dei same heile tida frå 90-talet og fram til pågripinga i 2013.

Sjølv om kontakten med Jensen blei etablert fordi politiet ynskte at Cappelen skulle koma med opplysningar, var det berre heilt unntaksvis at Cappelen gav opplysningar til Jensen som førte til noka oppfølging frå politiet si side. Når dette skjedde, var det fordi andre aktørar i hasjbransjen hadde trakka Cappelen på tærne. Jensen blei då brukt som eit verkemiddel for Cappelen til å stansa slike aktørar. Dette visste Jensen.

Frå om lag år 2000 tok salet av hasj seg opp. Cappelen har forklart at han i 2005 og 2006 hadde avtale med ein leverandør i Nederland om at denne sendte hasj samla til tre ulike mottakarar i Noreg. Cappelen var den som koordinerte dette på norsk side. I denne perioden var det difor store parti, 400–700 kilo hasj, som kom inn med lastebil. Om lag halvparten av kvart parti skulle Cappelen ha sjølv. I 2010 skjedde det ei endring på leverandørsida, noko som førte til at kvaliteten på hasjen blei dårlegare og leveringane mindre stabile. I 2012 skjedde det eit nytt skifte, og verksemda tok seg opp igjen. Frå 2012 kom det leveransar av hasj til Cappelen både frå Spania, Nederland og Danmark.

Jensen har sidan 90-talet fått 500 kroner i betaling for kvar kilo med hasj som Cappelen innførte til Noreg. Betalinga var den same heile tida. Cappelen har forklart at han i tillegg, som ei gåve til Jensen, tok seg av oppussinga av badet på X gard i 2005. Cappelen engasjerte ein dansk handverkar busett i Noreg, [Person12], til å stå for mesteparten av arbeidet. Cappelen betalte [Person12] kontant. Cappelen gav [C] i oppdrag å skaffa delar og utføra røyrleggjararbeidet på badet. Cappelen betalte for delane, medan [C] fekk betalt i hasj for arbeidet. Cappelen har forklart at badet til saman kosta ca. 200 000 kroner. I tillegg til dette kom innkjøp av fliser med ca. 50 000 kroner, som også blei betalt av Cappelen. I tillegg til oppussinga av badet gav Cappelen to klokker i gåve til Jensen og han betalte for reparasjon av ei anna klokke i Nederland.

Cappelen har opplyst at han i svært liten grad hadde andre inntektskjelder enn hasj. Han etablerte i 2011 selskapet Pure Nordic Tobacco AS, som skulle importera snus. Selskapet klarte aldri å koma inn på den norske marknaden, og gjekk konkurs. Cappelen kjøpte og selte ein del aksjar, men dette handla om kvitvasking av hasjpengar, og gav ikkje forteneste isolert sett.

Den 18. desember 2013 blei det borte 109 kilo hasj frå lageret i [Adresse1]. Cappelen mistenkte at ein konkret person hadde tatt hasjen. Cappelen tok kontakt med Jensen og bad om at Jensen følgde opp mistanken.

Side:13

Etter at han blei pågripen 19. desember 2013, bad Cappelen om å få snakka med kjeldeføraren sin, men han blei nekta dette. Han prøvde også via tilsette i fengselet å få kontakt med Jensen, men utan hell. Rett over nyttår bad han om å få snakka med polititenestemenn i Asker og Bærum som arbeidde med informantar, og håpa at han gjennom desse kunne få kontakt med Jensen. Under den første av samtalane stilte tenestemennene spørsmål ved kvifor Cappelen ikkje hadde blitt tatt tidlegare. Sjølv om namnet til Jensen ikkje blei nemnt, forstod Cappelen at politiet kjente til relasjonen mellom han og Jensen. Han bestemte seg for å vedgå straffeskuld og å forklara seg fullstendig om eigne tilhøve, inkludert samarbeidet med Jensen.

<span id="rp-tittel2">Resultatet til lagmannsretten og disposisjon for dommen</span>

Ved bevisvurderinga har lagmannsretten bygd på at ein kvar rimeleg tvil skal koma den tiltalte til gode i eiga straffesak. Når eit omstende seinare i dommen blir omtalt som «bevist», meiner lagmannsretten med dette at det aktuelle omstendet er bevist utover ein kvar rimeleg tvil.

Ut frå ei samla vurdering av bevisa i straffesaka til Jensen meiner lagmannsretten at det er grunnlag for å sjå fullstendig bort frå forklaringa hans når Jensen har forklart at han ikkje visste at Cappelen innførte hasj i tiltaleperioden. Lagmannsretten ser også fullstendig bort frå forklaringa til Jensen om at føremålet hans med kontakten med Cappelen i tiltaleperioden var av politifagleg karakter. Det same gjeld forklaringa til Jensen om at han ikkje har mottatt pengar eller andre ytingar frå Cappelen.

Når det gjeld tiltalen post I, meiner lagmannsretten at det er bevist at Jensen forsettleg har medverka til innførsel og forsøk på innførsel av hasj til Noreg, slik som skildra i tiltalen, men likevel slik at den samla mengda skal bli redusert med 150 kilo.

Når det gjeld tiltalen post II, meiner lagmannsretten at det er bevist at Jensen forsettleg, i eigenskap av stilling som polititenestemann, mottok økonomiske fordelar frå Cappelen slik som skildra i tiltalen, men slik at det samla beløpet som er bevist er lågare enn omtalt i tiltalen, nemleg 1 418 000 kroner.

Ein samla lagmannsrett meiner at Jensen skal dømmast for brot på straffelova (1902) § 162 første ledd jf. tredje ledd andre straffalternativ jf. femte ledd. Ein samla lagmannsrett meiner vidare at Jensen skal dømmast for brot på straffelova (1902) § 276 b, jf. § 276 a første ledd bokstav a.

Ved utmålinga av straff for Jensen har lagmannsretten delt seg. Fleirtalet meiner at straffa skal setjast til fengsel i 21 år. Mindretalet meiner at straffa skal setjast til fengsel i 20 år.

Side:14

Når det gjeld ankesaka til Cappelen, meiner ein samla lagmannsrett at anken over straffutmålinga skal føra fram. Det er grunnlag for kortare straff enn utmålt i tingretten. Fleirtalet meiner at straffa skal setjast til fengsel i 13 år. Eitt mindretal meiner at straffa skal setjast til fengsel i 14 år. Eit anna mindretal meiner at straffa skal setjast til fengsel i 12 år.

Lagmannsretten vil nedanfor gjera nærare greie for det faktiske og rettslege grunnlaget for dei omtalte vurderingane.

Lagmannsretten drøftar først spørsmålet om straffeskuld for Jensen. Denne drøftinga er delt opp i fleire underpunkt. Første underpunkt er om det er bevist at Cappelen innførte hasj i tiltaleperioden. Det neste underpunktet er om Jensen i tiltaleperioden mottok informasjon frå Cappelen av politifagleg interesse. Det tredje underpunktet er om det er bevist at Jensen mottok økonomiske fordelar frå Cappelen. Det fjerde underpunktet tar for seg kommunikasjon mellom Cappelen og Jensen, og det femte underpunktet gjeld vitneforklaringar om relasjonen mellom Jensen og Cappelen. Det sjette underpunktet tar for seg bevisføring om Jensen hadde tilgang til informasjon som hadde verdi for Cappelen. I dei to siste underpunkta oppsummerer lagmannsretten kva faktiske omstende som er bevist, og gjer greie for dei rettslege vurderingane av skuldspørsmålet. Drøftinga av spørsmålet om straffeskuld for Jensen er lagt opp slik at mange av drøftingane er relevante både for post I og post II i tiltalen. Dette er tilsikta frå lagmannsretten, og årsaka er at lagmannsretten meiner at det er nær samanheng mellom desse tiltalepostane, noko som gjer det unaturleg å drøfta bevisa under kvar post for seg.

Avsluttingsvis i dommen drøftar lagmannsretten straffutmålinga for Jensen og for Cappelen. For Jensen sin del drøftar lagmannsretten også spørsmål om inndraging av pengar. Cappelen har ikkje anka avgjerda om inndraging i tingretten.

<span id="rp-tittel2">Spørsmålet om straffeskuld for Jensen</span>

<span id="rp-tittel3">Har Cappelen innført hasj i tiltaleperioden?</span>

I Oslo tingrett sin dom 18. september 2017 blei Cappelen dømd for innføring av «et meget betydelig kvantum» hasj i perioden frå 1993/94 til 14. november 2013. Skuldspørsmålet er endeleg avgjort for hans del. Tingretten kom til at det var bevist at Cappelen i den nemnde perioden innførte, eller forsøkte å innføra, til saman 16 769 kilo hasj. I dette var det inkludert 13 969 kilo hasj i perioden frå 2004 til 14. november 2013, identisk med kva som er skildra i post I i tiltalen mot Jensen. Sjølv om Cappelen har anka over straffutmålinga, har han ikkje hevda at det heftar feil ved bevisvurderinga i tingretten når det gjeld spørsmålet om kor mykje hasj han innførte.

Side:15

Bevisvurderinga til lagmannsretten i straffesaka mot Jensen skal skje uavhengig av kva tingretten kom til i straffesaka mot Cappelen.

For at Jensen skal kunna dømmast for medverknad etter tiltalen post I, må lagmannsretten – i straffesaka mot Jensen – koma til at det er bevist at Cappelen i perioden frå 2004 til 14. november 2013 innførte, eller forsøkte å innføra, «et meget betydelig kvantum» hasj.

Cappelen har til lagmannsretten forklart at han i den nemnde perioden innførte, eller forsøkte å innføra, minst 13 969 kilo hasj. Lagmannsretten meiner at ei slik vedkjenning isolert sett ikkje har særleg verdi som bevis i straffesaka mot Jensen. Det er påkravd å gå meir detaljert gjennom forklaringa til Cappelen for å vurdera bevisstyrken i forklaringa, inkludert om forklaringa blir underbygd av andre bevis.

Det er på det reine at mengda av hasj som er skildra i tiltalen post I primært bygger på dei forklaringane som Cappelen gav under etterforskinga. Det er også på det reine at Cappelen for fleire av underpunkta i tiltalen post I har vore usikker på den konkrete mengda med hasj. Eit døme på dette er underpunkt 2, der Cappelen forklarte under etterforskinga at han i perioden 2005–2009 samordna innføring av hasj med lastebil til Noreg for seg sjølv og to andre mottakarar, at det var snakk om 400–700 kilo kvar gong, og at det kom nytt parti kvar sjette veke eller kvar andre månad. I tiltalen er dette i underpunkt 2 skildra som ei mengde på 9 600 kilo, noko som svarer til eit nytt parti på 400 kilo annankvar månad. Ved utforminga av tiltalen har Spesialeininga såleis, innanfor ramma av forklaringa til Cappelen, bygd på at tvil skal koma Jensen til gode.

Det er på det reine at tiltalen er utforma på same vis også for dei andre underpunkta, med unntak av nokre punkt der det er bygd på nøyaktige mengder hasj. Som lagmannsretten skal koma tilbake til, har dette samanheng med at det for slike underpunkt finst bevis i form av beslag av hasj eller beslag av dokument med notat som skildrar mengder med hasj i konkrete parti.

Til lagmannsretten forklarte Cappelen at han meiner at den samla mengda hasj i perioden frå 2004 til 14. november 2013 er klart større enn skildra i tiltalen. Lagmannsretten oppfatta forklaringa til Cappelen slik at han meiner at ei mengde på ca. 13,9 tonn er eit absolutt minimum, og at det ikkje er nokon tvil knytt til at samla mengde var minst så stor.

Lagmannsretten meiner at Cappelen ved oppstart av tiltaleperioden, det vil seia 1. januar 2004, utvilsamt allereie var etablert som ein stor importør av hasj til Noreg. I ulike etterretningsregister i politiet og i tolletaten var Cappelen omtalt ved fleire høve før 2004. I registeret Smartsys gjorde Østfold politidistrikt 23. oktober 1997 følgjande notat om Cappelen basert på omtale frå ei kjelde: «En av Norges største på innførsel av hasj» og «tar inn flere hundre kilo hasjis om gangen». Den 27. desember 1997 blei det registrert av tolletaten i Oslo i Krimsys/Narksys at tolletaten gjennomførte observasjonar mot

Side:16

bustadadressa til Cappelen over ein periode på to månader. Lagmannsretten meiner at ein slik ressursbruk frå tolletaten si side underbygger at Cappelen blei vurdert som ein stor aktør i hasjmarknaden. Den 25. mars 1999 blei det registrert i Krimsys/Usys at Cappelen deklarerte 375 000 kroner på Oslo lufthamn. Den 24. juni 2000 blei det registrert i Krimsys/Usys at tolletaten skildra Cappelen som svært godt kjent i narkotikasamanheng av både politi og toll. Politiet i Asker og Bærum sette i august 2000 fram krav til tingretten om kommunikasjonskontroll retta mot Cappelen. I grunnlaget for kravet var det vist til at to uavhengige kjelder hadde opplyst at Cappelen jamleg fekk større parti med amfetamin og hasj. I ein rapport frå Asker og Bærum politidistrikt, etterretningsavdelinga, den 15. august 2000 blei det uttalt at Cappelen «har vært kjent av politiet i Asker & Bærum i mange år» og at han «blir alltid omtalt som en av de store innen innførsel først og fremst av hasj, men også kokain og amfetamin».

Det er i lagmannsretten lagt fram eit notat skrive av Jensen i januar 1998. I notatet omtaler Jensen ei kjelde som «en meget profesjonell omsetter av hasjis». Jensen har til lagmannsretten stadfesta at den omtalte kjelda er Cappelen.

Bevisføring om reiseaktiviteten til Cappelen underbygger at Cappelen før 2004 var etablert som stor importør av hasj. Det er lagt fram oversikt på Cappelen sine flyreiser med bruk av bonuskort hos SAS tilbake til 1996. Det er på det reine at Cappelen gjennomførte ei rekkje flyreiser til Nederland og Danmark. I 2003 brukte han SAS bonuskort på 10 reiser til kvar av desse landa.

Lagmannsretten viser vidare til at ei rekkje vitne har forklart at Cappelen allereie før 1. januar 2004 dreiv stort med import av hasj. Rolf Daae Meyer, tidlegare tilsett ved Asker og Bærum polititidstrikt, forklarte at politiet på 90-talet fekk inn fleire tips om at Cappelen dreiv med innføring av narkotika. Det blei på dette grunnlaget sett i verk spaning mot Cappelen.

Vitnet [Person6] forklarte at Cappelen rundt år 2000 var kjent som ein dyktig smuglar av hasj. [Person6] forklarte at han på denne tida sjølv dreiv med spritsmugling, og at han var interessert i eit samarbeid med Cappelen om hasj, men at dette ikkje blei noko av. [Person6] forklarte at han sjølv i 2002 blei tatt for innføring av ca. 500 kilo hasj.

Vitnet [Person7] forklarte at Cappelen frå 1993 var den dominerande aktøren innan omsetnad av hasj på Oslo vest. Ifølge [Person7] blei posisjonen til Cappelen berre meir sentral med åra. [Person7] opplyste at han sjølv tilhøyrte eit anna hasjmiljø enn det som Cappelen var ein del av.

Vitnet [Person8] forklarte at han blei kjent med Cappelen då dei begge to var ungdommar på Røa i Oslo. Vitnet forklarte at han på eit tidspunkt rundt 1997 reagerte på pengebruken til Cappelen, og at Cappelen på spørsmål då vedgjekk at han importerte

Side:17

hasj. På eit tidspunkt sa Cappelen til [Person8] at det var tale om parti på 300–400 kilo kvar gong, og at desse kom til Noreg med lastebil.

Vitnet [Person9] forklarte at han kjenner Cappelen fordi han i fleire år var sambuar med den tidlegare sambuaren til Cappelen. I denne perioden var [Person9] også stefar til den eldste sonen til Cappelen, [Person1]. [Person9] forklarte at han møtte Cappelen første gong i 1993, og at dei etter nokre år fekk ein god relasjon. Han forklarte vidare at Cappelen alltid hadde mykje kontantar, og at han på eit tidspunkt konfronterte Cappelen med kor pengane kom frå. Cappelen sa då at han innførte hasj. Vitnet [Person9] forklarte at dette berre stadfesta ein klar mistanke som [Person9] hadde hatt over tid, blant anna fordi det var påfallande at Cappelen alltid hadde fire-fem mobiltelefonar framme samstundes.

At Cappelen i 2004 var etablert som importør av hasj, blir etter lagmannsretten sitt syn også underbygd av forklaringane til sonen [Person1], mora [Person3] og den tidlegare sambuaren [Person4].

Lagmannsretten går etter dette over til å omtala nokre av underpunkta i tiltalen post I meir konkret.

Underpunkt 1 gjeld innføring av hasj frå Nederland ved seks ulike høve i 2004 og 2005, til saman 600 kilo. Forklaringa til Cappelen om at han i desse to åra importerte hasj regelmessig, blir etter lagmannsretten sitt syn styrkt av vitneforklaringar omtalt ovanfor og av registrerte flyreiser. I 2004 hadde Cappelen 12 flyreiser til Nederland, medan det tilsvarande talet for 2005 var 13. I dei same åra hadde han 3 og 7 flyreiser til Danmark, og 5 og 7 flyreiser til Tyskland. Lagmannsretten meiner at det er bevist at desse flyreisene i all hovudsak hadde samanheng med behov for kontakt med nettverket for leveranse av hasj til Noreg. Ut frå bevisføringa kan det utelukkast at Cappelen i desse åra dreiv med legal næringsverksemd som innebar reiser utlands av noko særleg omfang.

Underpunkt 2 gjeld innføring av hasj frå Nederland ved ca. 24 ulike høve i perioden frå 2006 til og med 2009, til saman 9 600 kilo hasj. Cappelen har forklart at hasjverksemda i desse åra tok seg opp, og at han samordna leveransar til seg sjølv og to andre. Lagmannsretten meiner at forklaringa til Cappelen blir styrkt av andre bevis. Lagmannsretten viser til at det for desse åra er registrert til saman 46 flyreiser til Nederland. Det er i tillegg registrert 24 flyreiser til Danmark og 13 flyreiser til Tyskland. Lagmannsretten legg for dette underpunktet også vekt på bevisføring om privatøkonomien til Cappelen. Lagmannsretten viser til vitneforklaring frå spesialetterforskar Tone Iren Klev. Det er for perioden 2008–2013 gjennomført ein analyse av privatforbruket til Cappelen som viser eit overforbruk på til saman 22 949 665 kroner. For 2008 er overforbruket på 7 130 819 kroner og for 2009 er overforbruket på 5 471 967 kroner.

Side:18

Lagmannsretten meiner at det kan utelukkast at Cappelen hadde inntekter frå anna enn omsetnad av hasj som kan forklara dette overforbruket.

Når det gjeld underpunkt 3–21 i tiltalen, er både tidspunktet og mengda hasj ved kvar innføring i større grad spesifisert. For alle desse punkta meiner lagmannsretten at forklaringa til Cappelen blir styrkt av bevis om privatøkonomien hans. Lagmannsretten meiner at Cappelen i perioden 2010-2013 utvilsamt hadde eit høgt pengeforbruk. I tilknyting til at Cappelen blei pågripen 19. desember 2013 tok politiet beslag i ei rekkje verdigjenstandar. Det blei tatt beslag i to personbilar av merket BMW, den eine ein 2009-modell med listepris som ny på 2 750 000 kroner, den andre ein 2010-modell med listepris som ny på 1 250 000 kroner. Det blei tatt beslag i sju klokker til ein samla verdi (nypris) på 2 055 000 kroner ifølge urmakar engasjert av politiet. Det blei vidare tatt beslag i smykke med ein samla verdi (nypris, forsikringsverdi) på 1 326 600 kroner, og klede/koffertar/vesker/sko til ein samla verdi taksert til 798 217 kroner. Politiet tok vidare beslag i 2 093 000 kroner i kontantar i bustaden til Cappelen, og i 3 400 000 kroner i kontantar i ein bil brukt av sonen [Person1]. Lagmannsretten meiner det er bevist at også det sistnemnde beløpet tilhøyrte Cappelen. Politiet tok vidare beslag i eit litografi av Edvard Munch som i 2014 blei verdsett til mellom 800 000 og 1 000 000 kroner. Lagmannsretten viser også til at vitnet Klev opplyste at Cappelen i perioden 2008-2013 ut frå registrerte kontooverføringar brukte til saman 4,2 millionar kroner på reiser og opphald på hotell. Klev opplyste vidare at Cappelen i perioden frå juni 2007 til desember 2013 brukte ca. 2 millionar kroner på leige av bustad. Vitnet Klev forklarte seg også om dokumenterte utgifter utover det som lagmannsretten her har gjort greie for, men lagmannsretten finn det ikkje påkravd å gå endå meir i detalj. Basert på forklaringa til Klev er det frå politiet si side gjort omfattande undersøkeringar med sikte på å avklara eventuelle lovlege inntektskjelder for Cappelen i perioden. Lagmannsretten meiner det er bevist at korkje Cappelen eller sambuaren hadde nemneverdige inntekter av lovleg karakter. Cappelen arva noko midlar i perioden, men desse er det tatt høgde for ved utrekninga av det samla overforbruket på 22 949 665 kroner i perioden 2008–2013. Lagmannsretten meiner at det kan utelukkast at Cappelen i perioden hadde inntektskjelder som han ikkje har forklart seg om. På denne bakgrunnen meiner lagmannsretten at opplysningar om privatøkonomien med styrke underbygger forklaringa til Cappelen om at han hadde store inntekter frå innføring og sal av hasj.

Lagmannsretten meiner vidare at forklaringa til Cappelen om regelmessig innføring av større parti med hasj og vidaresal av hasjen ved hjelp av eit nettverk i Noreg, blir styrkt av at politiet i desember 2013 tok beslag i to store hasjparti. Den 18. desember 2013 tok politiet beslag i 109 kilo hasj i ein garasje i [Adresse1] i Oslo. Garasjen blei brukt av C, og lagmannsretten meiner det er bevist at [C] oppbevarte hasjen på oppdrag frå Cappelen. Det blei på denne tida som nemnt gjennomført skjult etterforsking med telefonavlytting av Cappelen. Under ankeforhandlinga blei det spelt av telefonsamtalar frå den aktuelle perioden. Basert på desse meiner lagmannsretten at det er

Side:19

utvilsamt at den beslaglagde hasjen tilhøyrte Cappelen. Den 20. desember 2013 tok politiet dessutan beslag i 367 kilo hasj i [Adresse2] i Asker. Lagmannsretten meiner ut frå bevisføringa at også denne hasjen utvilsamt blei lagra på oppdrag frå Cappelen.

To av underpunkta i tiltalen, punkta 11 og 16, gjeld hasj som blei tatt av politiet eller tolletaten. Den konkrete mengda med hasj, 177 kilo den 6. juni 2012 og 186 kilo den 24. mai 2013, bygger på veging utført av politiet og er såleis ikkje tvilsam. Lagmannsretten meiner det er bevist at Cappelen skulle vera mottakar av begge desse partia med hasj.

Når det gjeld underpunkt 11, legg lagmannsretten vekt på framlagte utskrifter av SMS-kommunikasjon mellom Cappelen og nettverket hans i Noreg. Lagmannsretten meiner at denne kommunikasjonen støttar at Cappelen mista eit parti med hasj som skulle ha kome til Noreg rundt 6. juni 2012. Lagmannsretten viser blant anna til at Cappelen den 7. juni 2012 kl. 14.27 sendte SMS med teksten «Hørt noe fra kommunen?» til [D]. [D] er ved Borgarting lagmannsrett sin dom 18. april 2017 dømd for blant anna sal av ca. 300 kilo hasj i perioden frå hausten 2011 til hausten 2013, og då slik at  var deltakar i ei organisert kriminell gruppe som inkluderte Cappelen. Lagmannsretten viser også til SMS som Cappelen sendte 17. juni 2012 til [H], som også blei dømd for narkotikabrotsverk ved Borgarting lagmannsrett sin dom 18. april 2017. I SMS-en frå Cappelen står det blant anna: «Har hatt et par tøffe uker ;-( Men prøver igjen ganske snart. Faen så uflaks!».

For underpunkt 11 legg lagmannsretten dessutan vekt på at Cappelen i politiavhøyr, før han var gjeven innsyn i straffesaksdokumenta, forklarte at han i mai 2012 mista eit parti då ein lastebil frå Nederland, utstyrt med eit hemmeleg rom, blei tatt på Svinesund. Lagmannsretten meiner at politiforklaringa til Cappelen samsvarer med korleis hasjen var pakka inn og styrkegraden. Lagmannsretten viser her til vitneforklaringa til politioverbetjent Peter Mehnert.

Når det gjeld underpunkt 16, legg lagmannsretten vekt på at svensk politi ved beslaget av hasjen fann ei kartskisse som viste ein møteplass ved Tex Burger på Vækerø i Oslo. Det er utført skriftanalyse av teksten på kartskissa som konkluderer med at skrifta «sannsynligvis» er utført av Cappelen. Lagmannsretten viser vidare til at Cappelen forklarte seg om dette beslaget i avhøyr med Spesialeininga utan å ha hatt dokumentinnsyn. Han forklarte at han hadde mista eit parti på i overkant av 180 kilo hasj i mai 2013.

Lagmannsretten meiner at mengda hasj i dei to omtalte beslaga, 177 og 186 kilo, støttar Cappelens forklaring elles om storleiken på dei partia som blei innført i perioden 2010–2013. Dei fleste underpunkta for denne perioden gjeld parti på opptil 200 kilo. Tre underpunkt gjeld vesentleg større mengder, men felles for desse er at Cappelen har forklart at transporten då kom direkte frå Spania.

Side:20

Underpunkt 14 gjeld innføring av ca. 350 kilo hasj frå Spania i desember 2012. Cappelen forklarte til lagmannsretten at han via ein person i Nederland kom i kontakt med ein leverandør i Spania. Cappelen forklarte at han på dette tidspunktet ikkje var nøgd med den eksisterande leverandøren, og at han ved å bruka ein leverandør i Spania kunne oppnå høgare forteneste. Cappelen forklarte vidare at hasjen kom anten 15. eller 16. desember 2012, og at det oppstod problem ved lossinga fordi det var for liten plass der lossinga var planlagt. Ifølge Cappelen tok lossinga lang tid, og det var minst 350 kilo. Lagmannsretten meiner at forklaringa til Cappelen blir underbygd av at han i forkant av leveransen, den 2. november 2012, reiste til Malaga i Spania. Cappelen returnerte til Noreg 5. november 2012. At det kom ein hasjleveranse rundt det omtalte tidspunktet i desember 2012, blir også underbygd av SMS-kommunikasjon i nettverket til Cappelen i Noreg. Lagmannsretten meiner også at SMS-veksling mellom Cappelen og Jensen i desember 2012 støttar forklaringa til Cappelen om ei innføring frå Spania. Lagmannsretten kjem tilbake til dette.

Underpunkt 17 gjeld innføring av ca. 438 kilo hasj frå Spania mellom 16. og 18. juni 2013. At Cappelen på eit tidspunkt innførte eit parti med slik mengde hasj, blir støtta av at politiet ved ransaking av lageret i [Adresse2] i Asker tok beslag i eit dokument som etter lagmannsretten si vurdering utvilsamt er ei pakkeliste for eit konkret parti. Pakkelista omtaler ulike typar hasj og mengde for kvar type. Det samla kvantumet er ifølge lista 438 kilo.

Underpunkt 21 gjeld innføring 14. november 2013 av ca. 322 kilo hasj frå Spania. Lagmannsretten meiner at forklaringa til Cappelen om tidspunktet for denne innføringa blir støtta av framlagte kommunikasjonsdata, inkludert opplysningar om kor mobiltelefonane til personar i nettverket til Cappelen var den 14. november 2013. Lagmannsretten meiner også at forklaringa til Cappelen blir støtta av framlagte SMS-ar mellom Cappelen og Jensen, noko lagmannsretten kjem tilbake til. Når det gjeld storleiken på partiet, viser lagmannsretten til at politiet ved ransaking av bustaden til Cappelen fann ein papirlapp med opplisting av det som etter lagmannsretten sitt syn utvilsamt er tre typar hasj. Samla mengde er ut frå denne lappen 350 kilo. Cappelen har forklart at for ein av hasjtypane var pakningane reelt på 800 gram i staden for 1 kilo, og at samla mengde difor var ca. 322 kilo.

Underpunkt 20 gjeld innføring 20. oktober 2013 av ca. 136 kilo hasj frå Nederland. Lagmannsretten meiner at forklaringa til Cappelen om tidspunktet for innføringa blir støtta av framlagt SMS-kommunikasjon mellom Cappelen og Jensen. Lagmannsretten kjem tilbake til dette. Cappelen har forklart at dette partiet kom med ein personbil frå Nederland, og at han var ansvarleg for mottaket, men at ein annan person – omtalt som «China» – skulle ha ein del av lasta. Cappelen har ikkje opplyst om identiteten til «China». Når det gjeld mengda av hasj i dette partiet, meiner lagmannsretten at forklaringa til Cappelen blir støtta av at politiet i bustaden til Cappelen fann ein papirlapp med opplisting av det som

Side:21

etter lagmannsretten sitt syn utvilsamt er ulike typar hasj, med ei samla mengde på 136,5 kilo. Ein lapp med identisk oppstilling blei funnen i lageret i [Adresse2].

Underpunkta 15 (mars 2013), 18 (juli 2013) og 19 (september 2013) gjeld alle innføring av ca. 50 kilo hasj frå Danmark. Cappelen forklarte at desse tre underpunkta skil seg frå mønsteret elles, fordi han her tok imot delar av parti som skulle til andre i Noreg. Det var ein annan enn Cappelen som var den primære mottakaren, og som organiserte innføringa. Cappelen forklarte at det var ein kontakt i Danmark som alle tre gongene gav han tilbod om parti på 50 kilo. På spørsmål om Cappelen kunne utelukka at hasjen allereie var komen til Noreg då han i kvart einskilt tilfelle fekk tilbod om 50 kilo, gav Cappelen noko ulike svar under ankeforhandlinga. Lagmannsretten oppfattar at Cappelen ikkje kunne utelukka dette. Rimeleg bevistvil skal koma Jensen til gode og lagmannsretten meiner difor at det må byggast på at Cappelen for desse tre underpunkta inngjekk avtale om å kjøpa parti med hasj som allereie var i Noreg. Cappelen har då ikkje hatt noka rolle i innføringa av hasjen, og det er ikkje noko grunnlag for eit medverkaransvar for Jensen.

Dei underpunkta i tiltalen som så langt ikkje er omtalte nærare, er punkt 3–10, punkt 12 og punkt 13. Samtlege av desse gjeld innføring av hasj frå Nederland. Punkta 3 og 4 gjeld parti i 2010 på ca. 400 og ca. 300 kilo. Dei andre punkta gjeld parti i 2011 og 2012 på mellom 100 og 200 kilo. For dei aller fleste av desse punkta meiner lagmannsretten at det er ført bevis i form av SMS-kommunikasjon som støttar Cappelens forklaring om at det blei innført hasj, utan at lagmannsretten finn grunn til å gå detaljert inn på kommunikasjonen for kvart parti. Det er derimot ikkje bevis som kastar lys over den konkrete mengda ved kvart parti, utover tidlegare omtalte bevis som gjeld privatøkonomien til Cappelen, og som etter lagmannsretten sitt syn underbygger at omfanget av innførslar minst var på det nivået som Cappelen har forklart.

Lagmannsretten meiner at det har vore omfattande bevisføring knytt til spørsmålet om Cappelen forsettleg innførte hasj til Noreg i tidsrommet frå 2004 til 14. november 2013. Ut frå ei samla vurdering meiner lagmannsretten at det er bevist at Cappelen forsettleg innførte, eller forsøkte å innføra, slike mengder hasj som skildra i tiltalen post I, med unntak av ca. 150 kilo hasj fordelt på tre ulike parti frå Danmark (underpunkta 15, 18 og 19). For desse partia kan det ikkje utelukkast at Cappelen kjøpte hasj som allereie var innført til Noreg, slik at Cappelen for desse partia ikkje har brote forbodet mot innføring av narkotika.

Ved bevisvurderinga har lagmannsretten lagt vekt på at Cappelen både på etterforskingsstadiet og til lagmannsretten har forklart seg detaljert om innføringa av hasj. Lagmannsretten meiner at politiet gjennom etterforskinga har prøvd å ettergå forklaringa til Cappelen så langt det har vore mogleg. Lagmannsretten meiner at det ikkje er avdekt at Cappelen på noko punkt har forklart seg urett om omfanget av innføringa. At det er tale om minst 13,8 tonn hasj blir underbygd av ei rekkje ulike bevismoment, slik lagmannsretten

Side:22

har gjort greie for ovanfor. Lagmannsretten meiner at Cappelen har gjeve ei truverdig forklaring på kvifor storleiken på kvart parti, og frekvensen på innføring, veksla i løpet av tiltaleperioden.

Det er av Jensen hevda at Cappelen har overdrive omfanget av innføringa, og at Cappelen har gjort dette for å oppnå større strafferabatt enn han elles ville ha fått. Lagmannsretten meiner at dette kan utelukkast. Lagmannsretten meiner at forklaringa til Cappelen om omfanget samsvarer med bevisføring om Cappelen si rolle som hasjimportør i perioden før 2004 og seinare, inkludert kva nettverk han har hatt rundt seg og tilgang til kundar, og dessutan opplysningar om privatøkonomien til Cappelen.

<span id="rp-tittel3">Spørsmålet om Jensen i tiltaleperioden mottok informasjon frå Cappelen av politifagleg interesse</span>

Det har vore mykje bevisføring om i kva grad Cappelen, i eigenskap av å vera informant eller kjelde for politiet, gav opplysningar til Jensen. Slike bevis har i hovudsak blitt ført for lukka dører. Bevisføringa er viktig fordi den kastar lys over truverdet i forklaringa til Jensen om at kontakten med Cappelen i tiltaleperioden berre var politifagleg motivert.

Lagmannsretten vil aller først omtala kva regelverk som gjaldt i tiltaleperioden for bruk av informantar og kjelder. Lagmannsretten vil også omtala vitneforklaringar om i kva grad Jensen følgde regelverket. Lagmannsretten meiner at dette har relevans som bakgrunn for den konkrete vurderinga av om Cappelen kom med opplysningar av politifagleg interesse.

Jensen har forklart at han ikkje alltid handla i samsvar med regelverket for bruk av informantar og kjelder. Tiltalen mot Jensen omfattar ikkje denne typen regelbrot. Lagmannsretten meiner like fullt at omfanget av slike regelbrot er av interesse for å vurdera kva type relasjon som var mellom Jensen og Cappelen.

Samstundes som Jensen har vedgått at han ikkje alltid følgde reglane for bruk av informantar, er det på det reine at Jensen på 90-talet sjølv var ein pådrivar for å få på plass slike reglar. I eit notat i desember 1998 til sin nærmaste overordna i Oslo-politiet tok han til orde for at arbeidet med ein instruks måtte bli prioritert, og at notoritet og kontroll var «meget viktige momenter ved en eventuell vurdering av kildevirksomheten».

Oslo politidistrikt vedtok 4. oktober 1999 instruks for behandling av informantar. Instruksen tok til å gjelda straks. Instruksen punkt 3.1 slo fast ei plikt for politiet til å skriva rapport eller notat etter kvar gjennomført kontakt med informant. Etter punkt 4.3 skulle politiet så langt mogleg avklara kva som var motivasjonen for informanten for å gje opplysningar til politiet. Etter punkt 4.6 gjaldt det forbod mot å ha privat eller annan sosial omgang med informanten, og etter punkt 4.7 eit forbod mot å ta imot gåver. I punkt 4.9 var

Side:23

det fastsett at det alltid skulle vera to tilsette i politiet til stades i møte med informant, med mindre det i «særlige tilfelle» var gjeve samtykke til noko anna.

Ved rundskriv frå Politidirektoratet 2. desember 2003 blei det gjeve ein normalinstruks for politiet sin behandling av informantar. Etter denne instruksen punkt 3 gjaldt det krav om notoritet, inkludert plikt til å skriva rapport eller notat etter kvar kontakt med informant. Det gjaldt forbod mot privat omgang (punkt 4.3), forbod mot gåver (punkt 6.5) og plikt til normalt å vera to polititilsette i kvart møte med informant (punkt 4.5).

Den 10. oktober 2011 vedtok Oslo politidistrikt ny hovudinstruks for behandling av informantar. Her var det i punkt 5 gjeve meir detaljerte reglar om notoritet, med plikt til å føra logg over all kontakt med informant (punkt 5.1) og plikt til å formidla informasjon vidare til andre i politiet (punkt 5.2 og 5.3). Etter punkt 6.3 var det ei plikt til å vera to tilsette i alle møte med informant, alternativt å sørgja for lydopptak av møta. I punkt 6.7 var det retningsliner for bruk av telefon, med blant anna plikt til å levera tilbake til politidistriktet telefonar brukt i kontakt med informant.

Lagmannsretten meiner at Jensen utvilsamt var godt kjent med innhaldet i dei reglane som er omtalte ovanfor. Det er opplyst at han har halde ei rekkje kurs og føredrag om bruk av informantar, der innhaldet i regelverket har vore tema.

Lagmannsretten viser til at Jensen har forklart at han mot slutten av 90-talet slutta å bruka Cappelen i operativt politiarbeid. Ifølge Jensen var årsaka til dette at Cappelen hadde store rusproblem. Jensen forklarte at dette innebar at Cappelen ikkje lenger blei rekna for informant, men som ei kjelde for politiet.

Lagmannsretten meiner at den omtale sondringa mellom «kjelde» og «informant» frå Jensen si side, klart er i strid med regelverket som gjaldt i tiltaleperioden. I rundskrivet frå Politidirektoratet i 2003 er ei «kjelde» definert som «person som gir politiet informasjon ved et engangstilfelle». Ein informant er same stad definert som «en person som på frivillig basis aktivt gir eller innhenter opplysninger under instruksjon fra politiet». Desse definisjonane blei ført vidare utan endring i hovudinstruksen for Oslo politidistrikt i 2011. Basert på Jensen si eiga forklaring om kontakten med Cappelen, meiner lagmannsretten at Jensen openbert skulle ha vurdert Cappelen som informant og følgd det regelverket som til ei kvar tid gjaldt for informantar. Lagmannsretten legg i denne samanhengen blant anna vekt på forklaringa til avdelingsleiar i Kripos, Ole Jørgen Arvesen. Han arbeidde i perioden 2001–2005 ved avsnittet «spesielle operasjoner» i Oslo-politiet, og hadde Jensen som sjef. Arvesen forklarte at ei kjelde både den gongen og seinare har blitt definert som ein person som gjev politiet informasjon berre heilt sporadisk. Dersom politiet aktivt skal kommunisera med personen, så må personen bli definert som informant. Arvesen var tydeleg på at det ikkje gjev meining at ein person som er registerert som informant, endrar status til å bli kjelde. Ifølge Arvesen kan informantar bli avvikla, men ikkje få ny status

Side:24

som «kjelde». Han kjente ikkje til noko døme på at informantar hadde blitt justert ned til kjelde i Oslo-politiet. Den klare instruksen var at regelverket for informantar skulle bli følgd også i eventuelle grensetilfelle. Arvesen oppfatta at dei strenge krava til notoritet, blant anna med krav om møtelogg, i all hovudsak blei følgde av tenestemenn på same nivå som han sjølv då han arbeidde ved avsnittet «spesielle operasjoner».

Det er opplyst at Cappelen var formelt registrert som informant i Oslo politidistrikt fram til 2010. Basert på kva Jensen har forklart om kontakten med Cappelen, peiker lagmannsretten på at Jensen – ut frå Jensen si eiga forklaring – utvilsamt hadde ei plikt til å sørgja for at Cappelen var registrert også etter 2010. Lagmannsretten peiker dessutan på at Jensen, ut frå hans eiga forklaring, utvilsamt har brote regelverket også på ei rekkje andre punkt når det gjeld kontakten med Cappelen. Dette ved at Jensen i tiltaleperioden gjennomførte all kontakt med Cappelen aleine, og ved at Jensen konsekvent let vera å føra logg eller på annan måte sikra notoritet. Lagmannsretten finn grunn til å nemna at dette er regelbrot frå Jensen si side som etter sin art gjer det vanskeleg å etterprøva forklaringa hans om innhaldet i kontakten med Cappelen. Som det vil gå fram seinare i dommen, meiner lagmannsretten at innhaldet i kontakten like fullt har blitt svært godt opplyst for lagmannsretten, blant anna på grunn av omfattande elektroniske bevis om kommunikasjonen mellom dei to.

Slik lagmannsretten ser det, er det – i alle fall vurdert i ettertid – underleg at det ikkje var betre rutinar for internkontroll i Oslo politidistrikt som kunne avdekkja dei mange instruksbrota frå Jensens si side i kontakten med Cappelen. Slik kontroll kunne ført til ei formell behandling og oppfølging av Jensen. Lagmannsretten viser til at Cappelen var registrert som informant heilt fram til 2010, og til at ei rekkje vitne med tilknyting til Oslo politidistrikt har forklart at dei visste om at Jensen omtalte Cappelen som ei fast kjelde til informasjon – også i tidsrommet etter 2010. Utan at det er eit spørsmål som lagmannsretten skal ta stilling til, meiner lagmannsretten at det er mykje som tyder på at det er tale om ein kvalifisert svikt både i rutinar og i oppfølging frå einskildpersonar i Oslo politidistrikt når det gjeld dei arbeidsoppgåvene som Jensen utførte.

Basert på bevisføringa meiner lagmannsretten at det må leggjast til grunn at fleire i Oslo politidistrikt reagerte på korleis Jensen gjekk fram i kontakten med informantar. Det er også haldepunkt for at personar meldte frå til leiinga, men at desse meldingane ikkje blei følgde opp.

Egil Farstad var i fleire år kollega med Jensen, både ved narkotikaseksjonen, etterretningsseksjonen og ved seksjon for organisert kriminalitet. I perioden 2005–2008 var Farstad hovudrettleiar for informantbehandling ved seksjon for organisert kriminalitet. Farstad forklarte at han i 2005 tok opp med sin overordna at Jensen generelt ikkje følgde instruksane, blant anna knytt til notoritet, og at Farstad generelt var uroa over aktiviteten til Jensen. Ifølge Farstad fekk han til svar at den aktuelle leiaren tok ansvar for arbeidet til

Side:25

Jensen. Farstad forklarte at han også på eit seinare tidspunkt, etter eit skifte av leiar, på nytt tok opp instruksbrota til Jensen, utan at han opplevde at det blei følgd opp frå leiinga si side.

Ørjan Tombre arbeidde som hovudrettleiar for informantbehandling saman med Egil Farstad frå 2007. Han forklarte at han reagerte på at Jensen på generell basis ikkje førte logg over kontakt med informantar. Han tok dette opp med Jensen, som berre skal ha «blåst det bort». Tombre forklarte at han tok opp problemstillinga med fleire av leiarane sine i Oslo-politiet.

Lagmannsretten si vurdering er at det generelt var mangel på notoritet og kontroll knytt til den kontakten som Jensen hadde med informantar. At dette generelt var situasjonen, gjer at instruksbrot i relasjonen til Cappelen ikkje i seg sjølv er noko bevis for at denne kontakten ikkje var av politifagleg karakter. Samstundes er det slik at instruksbrota, kombinert med manglande oppfølging frå politileiinga, etter lagmannsretten sitt syn utvilsamt gav eit potensial for at Jensen kunne ha ein kontakt over lang tid utan at kontakten hadde eit reelt politifagleg innhald.

Lagmannsretten går etter dette over til den konkrete vurderinga av om Cappelen i tiltaleperioden gav opplysningar av politifagleg interesse.

Lagmannsretten meiner at Jensen og Cappelen langt på veg har forklart seg likt når det gjeld i kva grad opplysningar frå Cappelen i tiltaleperioden førte til konkret etterforsking av straffesaker. Cappelen har i open rett forklart at det i perioden 2000–2009 ikkje var ein einaste politioperasjon der han kom med informasjon av verdi for politiet. Lagmannsretten oppfattar at Jensen ikkje har protestert på denne framstillinga, men at han har hevda at Cappelen i perioden like fullt kom med bakgrunnsinformasjon som var viktig for politiet.

Når det gjeld perioden frå 2009 til desember 2013, har både Jensen og Cappelen forklart seg om ein konkret politioperasjon der opplysningar frå Cappelen spelte inn. Jensen har hevda at Cappelen dessutan var kjelde i andre saker som blei etterforska av politiet, blant anna i ei sak mot slutten av tiltaleperioden. Cappelen har forklart at han ikkje hadde noka slik rolle som hevda av Jensen.

Jensen og Cappelen har forklart seg ulikt om kva motivasjon Cappelen hadde for å gje opplysningar. Cappelen forklarte at dersom personar i det kriminelle miljøet trakka han på tærne, eller var brysame konkurrentar, så ville han at politiet rydda desse personane bort. Han tok då kontakt med Jensen. I tillegg til dette hadde han og Jensen samtalar om «laust og fast» der dei kom inn på personar som dreiv med kriminalitet. Namn på slike personar har ifølge Cappelen blitt trekt fram av Jensen under behandlinga i domstolane utan at det er grunnlag for det. Det er ifølge Cappelen ikkje tale om opplysningar frå hans side som har blitt brukt i arbeidet til Oslo-politiet.

Side:26

Jensen har forklart at han i heile tiltaleperioden var uvitande om at Cappelen dreiv med narkotikakriminalitet, men at Cappelen likevel hadde god tilgang på nyttig informasjon. På spørsmål om kva vurdering han gjorde av Cappelen sin motivasjon for å gje opplysningar, svarte Jensen at han ikkje brukte tid på å vurdera dette fordi det vesentlege var at Cappelen faktisk kom med informasjon til politiet.

Under ankeforhandlinga blei det brukt mykje tid på bevis om Cappelen si rolle i tidsrommet frå 1993 og fram til om lag år 2000, som ligg fire år før oppstart av tiltaleperioden. Lagmannsretten meiner for sin del at det er unødvendig å gå detaljert inn på tidsrommet 1993–2000. At Jensen i dette tidsrommet fekk opplysningar frå Cappelen av politifagleg interesse, er på det reine. Samanhalde med dei andre bevisa i saka, meiner lagmannsretten at dette er lite sentralt ved vurderinga av karakteren av den kontakten som var mellom Jensen og Cappelen i tiltaleperioden.

Når det gjeld tiltaleperioden, meiner lagmannsretten at det må leggjast til grunn at Cappelen berre ved eitt høve kom med informasjon som førte til ein konkret politiaksjon. Den aktuelle aksjonen blei leia av Jensen. Lagmannsretten meiner at det ikkje er tvilsamt at Cappelen sitt ynske om å ramma ein konkurrent i den norske hasjmarknaden var avgjerande for at aksjonen blei gjennomført. Lagmannsretten legg vekt på vitneforklaringar om aksjonen. Jensen brukte mannskap knytt til gjengprosjektet. Ut frå karakteren på operasjonen skulle den ha blitt gjennomført av anna mannskap og på annan måte. Sjølv om informasjonen frå Cappelen denne eine gongen førte til politifaglege resultat, meiner lagmannsretten at bevisføringa om aksjonen ikkje underbygger forklaringa til Jensen om at den samla kontakten med Cappelen i tiltaleperioden var politifagleg motivert.

Det var under ankeforhandlinga mykje bevisføring om ei sak som blei etterforska i siste del av tiltaleperioden. Ut frå forklaringa til den polititenestemannen som leia etterforskinga, meiner lagmannsretten at det er grunnlag for å sjå fullstendig bort frå forklaringa til Jensen om at han hadde kontakt med Cappelen av omsyn til denne etterforskinga. I denne samanhengen viser lagmannsretten også til at Jensen med verknad frå 1. juli 2013 var tilsett i den strategiske staben til politimeisteren. Kontakt med informantar knytt opp til konkrete politisaker under etterforsking var då ikkje ein del av arbeidsområdet hans. Lagmannsretten viser her til forklaringa til visepolitimeister Sveinung Sponheim. Det er for lagmannsretten lagt fram interne e-postar i politiet der Jensen på eit tidlegare tidspunkt, 21. mars 2013, opplyste at han hadde avslutta kontakt med det han omtalte som «kontakter» knytt til gjengmiljøet i Oslo. Lagmannsretten meiner at forklaringa til Jensen om at han hausten/vinteren 2013 hadde omfattande kontakt med Cappelen av politifaglege årsaker, manglar ei kvar form for støtte.

Side:27

I tillegg til det som går fram av drøftinga ovanfor, vil lagmannsretten trekkja fram at Jensen forklarte at Cappelen i heile tiltaleperioden reiste mykje utlands, og at denne aktiviteten – ifølge Jensen – til dels skjedde fordi Cappelen skulle skaffa informasjon til politiet. Etter lagmannsretten sitt syn framstår det som lite tenkeleg at Cappelen for eiga rekning skulle gjennomføra slike reiser, utan vederlag, for å skaffa informasjon til politiet.

Lagmannsretten vil også trekkja fram at det er eit paradoks i forklaringa til Jensen når han hevdar at han i tiltaleperioden såg på Cappelen som ein forretningsmann innan legale bransjar, samstundes som Cappelen ifølge Jensen heile tida hadde tilgang på nøkkelinformasjon om narkotikakriminalitet. Lagmannsretten viser til at tiltalen strekkjer seg over ein periode på ti år. Det er lite naturleg at ein person skal ha nøkkelinformasjon om narkotikamiljøet, dersom han ikkje sjølv har vore ein del av miljøet på over ti år.

Lagmannsretten legg vidare vesentleg vekt på at Jensen utvilsamt i svært liten grad delte opplysningar mottatt frå Cappelen med andre i politiet. Som omtalt ovanfor, førte ikkje Jensen logg eller notat om kontakten med Cappelen. Det er på den andre sida bevist at Jensen hadde massiv kontakt med Cappelen på telefon, og at han også hadde fleire fysiske møte med Cappelen i tiltaleperioden. Dersom Cappelen var ein informant som gav nyttig informasjon for politiet, var det opplagt at Jensen hadde ei plikt til å formidla informasjonen vidare til sine kollegaer. I tillegg til at Jensen hadde ei plikt, peikar lagmannsretten på at det hadde vore naturleg at Jensen var opptatt å synleggjera for dei andre i Oslo-politiet den tilgangen han hadde på informasjon om hasjmiljøet. Lagmannsretten oppfattar at Jensen elles ikkje hadde noko imot at det var fokus på at han hadde gode kontaktar og tilgang til informasjon opp mot andre miljø.

Det har kome fram at Jensen skreiv fleire notat om etterretningsopplysningar, anten sjølv eller ved hjelp av andre i politiet. I siste del av tiltaleperioden blei slike notat lagt inn i Indicia, som var det elektroniske etterretningssystemet til politiet. Ei rekkje notat ført av Jensen i Indicia har blitt lagt fram for lagmannsretten, og Jensen hevda i lagmannsretten at Cappelen var kjelda for mange av notata. Lagmannsretten si vurdering er at det ikkje kan utelukkast at Cappelen er kjelda, men at notata ikkje er knytt til konkrete politioperasjonar. Notata er svært ofte lite konkrete, og i mange tilfelle inneheld dei opplysningar som politiet på det aktuelle tidspunktet allereie hadde tilgang til på annan måte. Lagmannsretten meiner difor at bevis knytt til føring i Indicia ikkje støttar forklaringa til Jensen om at kontakten med Cappelen i tiltaleperioden var av politifagleg karakter.

Lagmannsretten meiner i tillegg at den konkrete handteringa til Jensen av opplysningar som blei mottatt frå Cappelen ved eit par høve, talar imot forklaringa til Jensen om at det var ein politifagleg motivert kontakt mellom dei. Lagmannsretten viser til at både Cappelen og Jensen har forklart at Cappelen i siste del av tiltaleperioden blei utsett for trugsmål frå namngjevne personar. Det er på det reine at Jensen ikkje følgde dette opp internt i Oslo-politiet. Lagmannsretten meiner at Jensen ikkje har gjeve noka plausibel

Side:28

forklaring på den manglande oppfølginga, særleg ut frå at det var involvert personar som opplagt var av interesse for etterretningsarbeidet til politiet. Tilsvarande meiner lagmannsretten at Jensen si forklaring om kontakten med Cappelen 18. og 19. desember 2013, etter at 109 kilo hasj hadde forsvunne frå ein garasje i [Adresse1], ikkje passar med at Cappelen skulle vera ein informant eller ei kjelde. Jensen hevdar at Cappelen i etterkant av det hemmelege beslaget sa til han at ein venn hadde mista 100 kilo hasj. Dette er eit stort kvantum, og lagmannsretten meiner at Jensen ikkje har gjeve noka plausibel forklaring på kvifor han ikkje involverte andre i Oslo-politiet på dette tidspunktet. Som det vil gå fram av drøftinga seinare i dommen, meiner lagmannsretten at kommunikasjonen mellom Jensen og Cappelen i dette tidsrommet med styrke støttar at det låg føre eit avtalt samarbeid mellom dei to om innføring av hasj.

Lagmannsretten peikar endeleg på at Jensen har forklart at han, etter at Cappelen var pågripen – men ifølge Jensen før han visste om pågripinga – kasta telefonen som inneheldt kommunikasjon med Cappelen. Først under denne ankeforhandlinga, meir enn fem år etter at han blei pågripen, har Jensen vore villig til å forklara seg om den nøyaktige staden der telefonen blei kasta. Lagmannsretten festar ikkje lit til forklaringa til Jensen om at han kasta telefonen fordi denne også inneheldt kommunikasjon med andre informantar, som han frykta at kunne bli avdekt. Dersom kontakten med Cappelen i tiltaleperioden var av politifagleg karakter, meiner lagmannsretten at det hadde vore nærliggjande for Jensen å sørgja for at innhaldet på telefonen blei sikra, jf. også hovudinstruksen for behandling av informantar ved Oslo politidistrikt punkt 6.7. At telefonen ifølge Jensen også hadde blitt brukt av han som ein del av Det nasjonale prosjektet, gjev ikkje grunnlag for ei anna vurdering. I den grad telefonen inneheldt sensitiv informasjon knytt til Det nasjonale prosjektet, meiner lagmannsretten at Jensen forstod at slik sensitiv informasjon ville bli varetatt.

Lagmannsretten finn elles grunn til å nemna at Jensen medan saka var under etterforsking sendte eit notat til Spesialeininga der det var vedlagt ei liste med namn på personar og/eller miljø som Cappelen skulle ha gjeve opplysningar om. Lista blei gjennomgått under ankeforhandlinga. Nokre namn på lista kan knytast til den omtalte politioperasjonen i tiltaleperioden der Cappelen gav opplysningar. Bevisføringa som har vore om dei andre namna underbygger lagmannsretten si vurdering av at Cappelen i tiltaleperioden elles ikkje gav opplysningar som blei følgd konkret opp av politiet. For fleire av namna meiner lagmannsretten at det manglar haldepunkt for at Cappelen gav nokon som helst opplysningar av politifagleg interesse.

Side:29

<span id="rp-tittel3">Spørsmålet om Jensen har mottatt økonomiske fordelar frå Cappelen</span>

<span id="rp-tittel3"><i>Bygging av bad på X gard</i></span>

Ved kontrakt datert 15. august 2005 kjøpte Jensen og hans dåverande sambuar, [Person5], X gard på Y i Z kommune. Dei overtok eigedomen 1. september 2005. I løpet av hausten 2005 starta dei arbeid med bygging av bad i 2. etasje i våningshuset. Dei tok foto undervegs, som viser at bygginga i november 2005 var godt i gang.

Jensen har forklart at han og [Person5] la ned mykje innsats sjølv. Dei kjøpte inn ein stor del av utstyret som blei brukt på badet, inkludert flisene. Jensen har forklart at Cappelen sette han i kontakt med ein handverkar som skulle stå for snikkararbeid, røyrleggjararbeid og flislegging. Handverkaren heitte [Person12]. Ifølge Jensen avtalte han munnleg med [Person12] at Jensen skulle betala 120 000 kroner. Lagmannsretten oppfattar forklaringa slik at det var tale om «svart» betaling. Jensen har vidare forklart at [Person12], etter at badet var ferdig, aldri sendte noko krav om pengar. Jensen prøvde fleire gonger å nå han på telefon, men fekk ikkje tak i [Person12], som døydde i 2012. Det avtalte beløpet blei difor ikkje betalt. Når det gjeld røyrleggjararbeidet, har Jensen forklart at [Person12] skaffa røyrleggjar. Jensen har opplyst at han aldri trefte røyrleggjaren.

Cappelen har på si side forklart at han hausten 2005 sa til Jensen at han kunne skaffa handverkarar for flislegging, snikkararbeid og røyrleggjararbeid. Ifølge Cappelen var Jensen fullt klar over at handverkarane blei betalte av Cappelen. Cappelen forklarte at han gjorde dette som ei påskjønning av Jensen. Cappelen hevda at han betalte [Person12] kontant fleire gonger undervegs i prosessen. Ifølge Cappelen fekk han [C] til å ta på seg røyrleggjarjobben. Cappelen betalte for delane, medan [C] fekk betalt i hasj for arbeidsinnsatsen. Cappelen hevda at han til saman betalte ca. 200 000 kroner for det som blei utført av [Person12] og [C] inkludert ustyr, og at han i tillegg betalte ca. 50 000 kroner for innkjøp av fliser.

Lagmannsretten har kome til at det er grunnlag for å sjå fullstendig bort frå forklaringa til Jensen om bygginga av badet.

Lagmannsretten legg vekt på forklaringa til [Person13]. Han var hjelpearbeidar for [Person12] på X gard. Under forklaringa til [Person13] blei det lest opp referat frå avhøyr som Spesialeininga tok av [Person13]. Han forklarte då at han samla arbeidde ca. 150 timar og at han mottok 100 kroner per time i «svart» betaling frå [Person12]. Han fekk kontant oppgjer for samtlege arbeidstimar. [Person13] stadfesta denne forklaringa i lagmannsretten. På denne bakgrunnen meiner lagmannsretten at

Side:30

[Person13] utvilsamt mottok ca. 15 000 kroner frå [Person12] for arbeid utført med badet.

Lagmannsretten legg vidare vekt på forklaringa til [Person14], som opplyste at også han var hjelpearbeidar for [Person12] på X gard. [Person14] forklarte til Spesialeininga under etterforskinga at han mottok minst 1 500 kroner i kontantar frå [Person12] for arbeidet. Dette blei stadfesta av [Person14] i lagmannsretten.

Lagmannsretten nemner at det er lagt fram bilete frå bygginga av badet som viser både [Person12], [Person13] og [Person14] på X gard.

Lagmannsretten viser vidare til at det er lagt fram ei handskriven kvittering på mottak av 32 500 kroner for røyrdelar og røyrleggjararbeid. Kvitteringa blei funne i ein perm som blei beslaglagt hos [Person5]. Permen inneheldt dokument om kjøpet av X gard, og blir seinare i dommen omtalt som «bustadpermen». Kvitteringa på 32 500 kroner er signert av «Frank Olsen». Jensen har forklart at han, då badet blei bygd, oppfatta det som reelt at røyrleggjaren hadde mottatt 32 500 kroner frå [Person12].

Basert på det som er gått gjennom så langt, skulle [Person12] – dersom forklaringa til Jensen stemmer – ha betalt til saman 49 000 kroner til eigne medhjelparar for bygginga av badet, utan at [Person12] sjølv, korkje før eller seinare, mottok noko som helst oppgjer frå Jensen. Lagmannsretten meiner at dette kan utelukkast.

I bevisvurderinga legg lagmannsretten vidare vesentleg vekt på forklaringa til den tidlegare ektefellen til [Person12], [Person16]. Ho var gift med [Person12] frå 1993 og fram til dødsfallet i august 2012. Ho forklarte at [Person12] aldri tok på seg ansvar for røyrleggjararbeid. Ho visste at han i 2005 hadde eit oppdrag på ein gard i nærleiken av Gardermoen, og at garden var eigd av eit par som arbeidde i politiet. Oppdraget kom i stand gjennom Cappelen. [Person16] forklarte at [Person12] aldri klaga over at han ikkje fekk betalt for oppdraget. Ifølge [Person16] var [Person12] lett å koma i kontakt med på telefon. Ho stadfesta at eit telefonnummer til [Person12] som var ført på eit fraktbrev frå Fliskompaniet, funne i bustadpermen, var det telefonnummeret som han brukte i 2005 og fram til han døydde. Ho opplyste vidare at [Person12] var busett på den same adressa heilt frå 2005 og fram til dødsfallet, og at han dessutan var folkeregistrert på denne adressa. Basert på forklaringa til [Person16] meiner lagmannsretten at det kan utelukkast at [Person12] ikkje fekk betalt for oppdraget på X gard, eller at han var vanskeleg å få tak i, slik Jensen har hevda.

Lagmannsretten legg vidare vekt på at forklaringa til Jensen om at det blei inngått avtale om betaling av 120 000 kroner til [Person12], ikkje stemmer med oversikter på utgifter til oppussing som er tatt inn i bustadpermen. Lagmannsretten legg til grunn at [Person5] førte rekneskap over kva som på ulike tidspunkt var betalt for arbeid på X

Side:31

gard. I desse oversiktene er det tatt inn postar som skal vera betalt, blant anna utlegget til «Frank Olsen» på 32 500 kroner, som ut frå forklaringa til Jensen skulle vera ein del av sluttvederlaget til [Person12]. Dersom det var slik at Jensen hadde ein avtale med [Person12] om betaling, ser lagmannsretten ingen rimeleg grunn til at Jensen ikkje skulle informera [Person5] om innhaldet i avtalen, slik at føringa av rekneskapet blei korrekt. At det i rekneskapet er tatt inn at «Frank Olsen» har fått betalt 32 500 kroner av [Person5]/Jensen, tilseier etter lagmannsretten sitt syn at Jensen har ynskt å halda skjult for [Person5] dei økonomiske realitetane ved badet.

Lagmannsretten meiner vidare at fleire omstende underbygger forklaringa til Cappelen om at han hadde ei meir sentral rolle enn det Jensen har forklart. Jensen har forklart at han ikkje kan hugsa at Cappelen var på X gard i samband med oppussinga. Cappelen forklarte på si side til Spesialeininga den 14. november 2014, før Cappelen hadde fått innsyn i dokumenta i saka, at han køyrde eit parti med gipsplater opp til X gard. Gipsplatene skulle brukast på badet. I avhøyret med Spesialeininga forklarte Cappelen kor nøkkelen til inngangsdøra var gøymd, og han teikna detaljerte skisser av huset innvendig og utvendig. Han forklarte seg også om utforminga av krypkjellaren til huset, der det var ulike røyr for vatn. Lagmannsretten meiner at dei omtalte detaljane stemmer med dei faktiske omstenda, slik desse er opplyst for lagmannsretten blant anna ved bruk av illustrasjonsmapper. Det er også utvilsamt at dei omtalte gipsplatene i første omgang blei betalt av ein venn av Cappelen, ein person som ikkje hadde noka tilknyting til Jensen eller [Person12]. At Cappelen var på X gard, blir også underbygd av at det er dokumentert at bankkortet hans sundag 11. september 2005 blei brukt på ein bensinstasjon i Vormsund.

I avhøyr hos Spesialeininga forklarte Cappelen også at han på eit tidspunkt leverte ulike fakturaunderlag for badet til Jensen. Jensen blei konfrontert med denne opplysninga i avhøyr hos Spesialeininga. Forklaringa til Jensen til Spesialeininga på dette punktet blei lesen opp under ankeforhandlinga. Jensen forklarte til Spesialeininga at fakturaunderlag som var funne i bustadpermen, var mottatt frå [Person12], og at dei i alle fall ikkje var levert av Cappelen. Dei aktuelle dokumenta blei seinare undersøkt for fingeravtrykk. Det er på det reine at undersøkingane viser at tre dokument har fingeravtrykk frå Cappelen, og at eitt dokument har fingeravtrykk frå [C]. Til lagmannsretten forklarte Jensen at han, då han blei kjend med fingeravtrykka, hugsa at han hadde spurt Cappelen om hjelp til å innhenta dokumentasjon for røyrleggjararbeidet. Det var [Person5] som ynskte dokumentasjonen. Jensen forklarte at han spurte Cappelen om hjelp fordi det var enklare for Cappelen å få dette frå [Person12]. Lagmannsretten meiner at det her er tale om ei endring av forklaringa frå Jensen, som klart ber preg av tilpassing til bevissituasjonen etter kvart som Jensen blir kjent med eksistensen av bevis.

Eitt av dei dokumenta som blei levert frå Cappelen til Jensen var den tidlegare omtalte kvitteringa på 32 500 kroner for delar og røyrleggjararbeid, signert av «Frank Olsen». Det

Side:32

er for lagmannsretten lagt fram rapport frå to skriftgranskarar som konkluderer med at teksten i kvitteringa «sannsynligvis» er utført av Cappelen. Det går fram av vedlegg til rapporten at omgrepet «sannsynligvis» blir brukt når det er «påvist en klar overvekt av karakteristiske spor/detaljer uten at helhetsbildet nødvendigvis er fullt ut overensstemmende» og at dette inneber at det er «liten tvil» om resultatet av undersøkinga. Samanhalde med dei andre opplysningane meiner lagmannsretten at dokumentet utvilsamt er skrive av Cappelen. Basert på kva Jensen har forklart om avtalen med [Person12], er det ingen grunn til at Cappelen skulle skriva ei slik kvittering. Lagmannsretten meiner derimot at dokumentet støttar forklaringa til Cappelen.

I tilknyting til den omtalte kvitteringa frå «Frank Olsen» blei det i bustadpermen funne fleire ark som synest å vera fakturaer med spesifisering av ulike delar og pris for desse. Det går fram av teksten at det gjeld delar levert av [Firma1], som er ein VVS-grossist. Den øvste delen av kvart ark, med namn på kjøpar, er delvis klypt bort. Det går likevel fram at delane er kjøpt av selskapet [Firma2] på Eiksmarka. Dette var eit firma som var eigd av [Person10], dåverande sambuar til [C]. [Person10] forklarte til lagmannsretten at [C] var røyrleggjar, men at han på denne tida ikkje hadde registrert eige firma, og at han difor brukte hennar firma – [Firma2] – for innkjøp av delar. Dette blei gjort for å få refundert kostnadene til meirverdiavgift. [Person10] forklarte vidare at [C] ved innkjøp av varer brukte å få spesifisert leveransen med eit godsmerke som var identisk med namnet til sluttkunden. Fakturaene frå Brødrende Dahl AS i bustadpermen er påført godsmerket «Thorud», det tidlegare namnet til Cappelen.

Som det går fram ovanfor, er [C] dømd for narkotikabrotsverk i «oppbevaringssaka». Lagmannsretten legg til grunn at [C] ikkje har vore villig til å forklara seg til politi eller domstol, korkje i eiga sak eller i straffesak mot andre. Han blei ikkje ført som vitne i lagmannsretten.

Basert på dei omtalte fakturaene frå [Firma1], samanhalde med forklaringane til [Person10] og Cappelen, meiner lagmannsretten at røyrleggjararbeidet på X gard utvilsamt blei utført av [C]. Lagmannsretten meiner at [C] utvilsamt hadde ein nær realsjon til Cappelen, medan det ikkje er noko som tilseier at det var ein relasjon mellom [C] og [Person12].

Politioverbetjent i Kripos, Vidar Sæther, forklarte seg til lagmannsretten om etterforsking av innkjøpa som [Firma2] gjorde hos [Firma1]. Sæther gav også ein detaljert presentasjon av foto frå bygginga av badet som viser bruken av delar, vurdert opp mot fakturaene som blei betalte av [Firma2]. I november 2005 kjøpte [Firma2] røyrdelar hos [Firma1] for til saman 64 495 kroner som var merkt med namnet «Thorud». I desember 2005 blei det kjøpt delar for 5 560 kroner merkt med «Thorud». Basert på forklaringa til Sæther meiner lagmannsretten at det er bevist at det

Side:33

ved bygginga av badet på Årshus gard vinteren 2005/2006 blei brukt delar med ein innkjøpspris frå [Firma1] på minst 69 000 kroner.

I bevisvurderinga har lagmannsretten endeleg lagt vekt på korleis Jensen omtalte badet i samband med salet av X gard. Jensen inngjekk 2. desember 2009 avtale om eigarskifteforsikring. Han fylte då ut eit skjema med opplysningar om eigedomen. Jensen opplyste her at badet var bygd av [Firma3]. Lagmannsretten meiner dette openbert er ei feilaktig opplysning, noko Jensen utvilsamt var klar over. Det er semje om at [Person15] blei kontakta via Cappelen fordi Jensen og [Person5] ikkje var nøgde med flislegginga til [Person12]. Lagmannsretten legg til grunn at [Person15] hadde ei tilknyting til [Firma3], men at dette selskapet ikkje hadde noko som helst oppdrag knytt til badet. Lagmannsretten viser her til undersøkingar gjort av Toril Olsson som ledd i etterforskinga til Spesialeininga. Lagmannsretten viser også til at Jensen i SMS 10. april 2012, til den som kjøpte X gard, skreiv at røyrleggjaren som var ansvarleg for badet kom frå Jessheim, men at han ikkje hugsa namnet. Lagmannsretten meiner at også dette openbert er ei feilaktig opplysning frå Jensen. Dei urette opplysningane frå Jensen i ettertid underbygger at han hadde eit ynske om å halda dei reelle omstenda knytt til badet skjult.

Ut frå ei samla vurdering meiner lagmannsretten at det er bevist at Cappelen betalte for røyrdelar med minst 69 000 kroner og at han dessutan betalte [Person12] kontant.

Cappelen har hevda at han også betalte ca. 50 000 kroner til Jensen til dekking av innkjøp av fliser på badet. Det er ikkje andre bevis enn forklaringa til Cappelen som underbygger dette. Det må då leggjast til grunn at [Person5] og Jensen sjølve betalte flisene.

Når det gjeld verdien av det som Cappelen fekk utført på badet til X gard i 2005, viser lagmannsretten til at takstmann Hans Kristian Vangen forklarte at han i mai 2015 vurderte den samla kostnaden for badet til 236 250 kroner, eksklusiv kostnader til fliser og til riving i forkant. Lagmannsretten meiner at det strenge beviskravet i straffesaker tilseier at det blir gjort eit visst frådrag i verdivurderinga til takstmannen. Lagmannsretten legg til grunn som bevist at Jensen mottok verdiar ved bygginga av badet frå Cappelen på totalt 200 000 kroner. Lagmannsretten meiner at bygginga av badet utvilsamt skjedde basert på ein munnleg avtale mellom Jensen og Cappelen i forkant om at Cappelen skulle betala for badet, og at Jensen var klar over dei økonomiske realitetane.

<span id="rp-tittel3"><i>Klokker</i></span>

Etter at Jensen var pågripen i februar 2014, blei det gjennomført ransaking av bustaden hans. Det blei då funne ein kontantfaktura datert 16. mars 2009 på kjøp av ei klokke av merket Tag Heuer for 17 000 kroner hos Urmaker Bjerke AS i Oslo. Fakturaen stod i namnet til Jensen, og den ble funnen i ein skrivebordsskuff i bustaden til Jensen.

Side:34

Til lagmannsretten forklarte Jensen at Cappelen ein gong gav han ein liten berepose under eit møte. Etterpå oppdaga Jensen at det låg ei klokke i posen. I det neste møtet med Cappelen gav han klokka tilbake, utan at han rapporterte til nokon i politiet om kva som hadde skjedd. Ifølge Jensen er dette klokka av typen Tag Heuer.

Cappelen forklarte på si side at han kjøpte klokka i 2009 i namnet til Jensen fordi det var ei gåve. Jensen fekk klokka, og ifølge Cappelen fekk han aldri klokka tilbake.

Lagmannsretten legg vekt på at Jensen i avhøyr 8. mai 2014 gav ei anna forklaring om klokka. Han forklarte då at han ikkje hadde nokon som helst kjennskap til klokka eller til kontantfakturaen. Endringa i forklaringa svekkjer truverdet til Jensen.

Lagmannsretten legg vidare vekt på at kontantfakturaen er datert 16. mars 2009, og den blei funnen hos Jensen nærmare fem år seinare. Lagmannsretten festar inga lit til at Jensen skal ha gjeve klokka tilbake til Cappelen etter kort tid, samstundes som han tok vare på kontantfakturaen i fleire år. Lagmannsretten meiner at det kan utelukkast at det var tilfeldig at kontantfakturaen blei tatt vare på. Lagmannsretten viser til at Jensen i perioden 2009–2014 flytta fleire gonger.

Samla sett meiner lagmannsretten at det er bevist at Jensen mottok klokka frå Cappelen. Det er bevist at Jensen visste at klokka kosta 17 000 kroner og at beløpet var betalt av Cappelen.

Det blei under ankeforhandlinga også brukt mykje tid på ei klokke av typen Bvlgari, som Cappelen har forklart at han gav til Jensen i 1996 eller 1997, og som han kjøpte tilbake frå Jensen på eit seinare tidspunkt for 20 000 kroner. Ifølge Jensen har han aldri fått noka slik klokke frå Cappelen. Under ransaking hos Jensen blei det funne eit sertifikat for ei Bvlgari-klokke. Til lagmannsretten har Jensen forklart at han trur sertifikatet gjeld ei uekte klokke som han kjøpte i Tyrkia. Lagmannsretten finn ikkje grunn til å gå nærare inn på denne klokka. Dersom ein bygger på forklaringa til Cappelen, er det uansett tale om ein fordel som Jensen eventuelt skal ha mottatt lenge før tiltaleperioden. Sjølv om det skulle vera slik at Cappelen kjøpte klokka tilbake, så er det ikkje ført bevis for at han då betalte ein overpris. Ein eventuell fordel for Jensen skriv seg såleis til 1996 eller 1997, noko som fell utanfor tiltalen.

Spesialeininga har gjort gjeldande at Jensen også mottok ein fordel frå Cappelen ved at Cappelen i 2013 betalte 85 euro for reparasjon av ei klokke for han i Nederland. Jensen har forklart at det stemmer at Cappelen leverte inn klokka til reparasjon, men at Jensen trudde at det var tale om utbetring av ein mangel som blei dekt av butikken eller av produsenten av klokka. Lagmannsretten meiner at det ikkje er ført bevis som gjev grunnlag for å sjå bort frå forklaringa til Jensen på dette punktet, slik at vilkåret om bevis for subjektiv skuld uansett ikkje er til stades.

Side:35

Oppsummert meiner lagmannsretten det er bevist at Jensen, når det gjeld klokker, har mottatt ein fordel frå Cappelen i form av ei klokke til ein verdi av 17 000 kroner i 2009.

<span id="rp-tittel3"><i>Mobiltelefon av typen Nokia N73</i></span>

Cappelen har forklart at han i 2008 eller 2009 kjøpte to telefonar av typen Nokia N73 på Spy Shop i Amsterdam. Telefonane blei kjøpt med eit program for kryptering som heitte Secure Call. Cappelen har forklart at han ikkje hugsar kva han betalte, men at det var dyrt. Han har vidare forklart at han gav den eine telefonen til Jensen, men at korkje han eller Jensen fekk programmet med kryptering til å verka.

Det har frå Jensen si side ikkje vore protestert på at han i tiltaleperioden mottok ein telefon av typen Nokia N73 frå Cappelen. Lagmannsretten oppfattar at Jensen meiner at han brukte telefonen i politifagleg motivert kommunikasjon med Cappelen, og at telefonen difor ikkje utgjorde nokon økonomisk fordel for hans del. Jensen har også forklart at han gav telefonen vidare til ein kollega for at politiet skulle bli kjent med slikt nytt verktøy for kriminelle. Det er ikkje registrert i systema til politiet at telefonen blei levert inn, og den kollegaen som Jensen har omtalt, lever ikkje lenger. Ein annan tenestemann ved den same avdelinga i Oslo-politiet forklarte til lagmannsretten at politiet uansett måtte ha tilgang til begge telefonane for å kunna undersøka krypteringsfunksjonen.

Som det går fram seinare i dommen, meiner lagmannsretten at det er bevist at kommunikasjonen mellom Cappelen og Jensen skjedde som del av eit avtalt samarbeid om ulovleg innføring av hasj. Lagmannsretten meiner at det er bevist at telefonen Nokia N73 også blei brukt i ein slik samanheng.

På bakgrunn av forklaringa til Cappelen meiner lagmannsretten at det er bevist at Jensen mottok telefonen frå Cappelen, og at denne var betalt av Cappelen. Rimeleg tvil om verdien av telefonen skal koma Jensen til gode, men lagmannsretten meiner det er bevist at telefonen i alle fall var verd minst 1 000 kroner, noko det er bevist at Jensen var klar over.

<span id="rp-tittel3"><i>Funn av kontantar og kommunikasjon om pengebeløp</i></span>

Kort tid etter at Jensen var pågripen, blei det ved ransaking av bustaden hans funne ein plastboks med 34 300 kroner i kontantar. Plastboksen var skjult i veggen i eit uthus.

Jensen har forklart at han mottok pengane frå Cappelen, og at det var tale om tilbakebetaling av eit beløp som Jensen hadde lånt Cappelen fordi Cappelen ikkje hadde råd til å få utført ein bilreparasjon.

Side:36

Lagmannsretten meiner at det er grunnlag for å sjå fullstendig bort frå forklaringa til Jensen om eit slikt lån. Lagmannsretten legg vekt på forklaring til [Person11], som i perioden 2010–2014 var dagleg leiar for [Firma4] på Bekkestua. [Person11] forklarte at Cappelen hadde to bilar av typen BMW og at Cappelen var fast kunde ved verkstaden. [Person11] forklarte seg om ulike reparasjonar på bilane. Lagmannsretten meiner at ut frå forklaringa til [Person11] kan det utelukkast at Cappelen i 2013 betalte for nokon slik reparasjon som påstått av Jensen. Lagmannsretten legg også vekt på at andre bevis i saka tilseier at Cappelen hausten 2013 hadde det romsleg økonomisk. Lagmannsretten viser til at Cappelen 6. desember 2013 kjøpte ei klokke for 300 000 kroner hos Urmaker Bjerke med bruk av bankremisse.

Lagmannsretten meiner etter dette at det er bevist at Jensen mottok 34 300 kroner frå Cappelen ein gong før 20. desember 2013, utan at det var noka lovleg motyting frå Jensen si side.

Lagmannsretten vil i eit eige punkt seinare i dommen ta for seg kommunikasjon på SMS og e-post mellom Jensen og Cappelen. Lagmannsretten vil no, i denne delen av dommen, berre omtala fire kommunikasjonssekvensar på SMS/e-post som lagmannsretten meiner at har særleg interesse for spørsmålet om Jensen mottok kontantar frå Cappelen. Ordlyden i SMS-ane er sikra på telefonar beslaglagde hos Cappelen. Det er ikkje omstridd at det er tale om kommunikasjon mellom Jensen og Cappelen, og at ordlyden i framlagte utskrifter er i samsvar med det reelle innhaldet i SMS/e-post.

Den 9. desember 2009 kl. 19.53 sendte Jensen følgjande SMS til Cappelen: «Hei! Sjekket lista av 100 påmeldte var d kun 90 som mötte o». Kl. 19.55 sendte Jensen slik SMS til Cappelen: «Hei! Av 100 påmeldte mötte kun 90...?». Ein ny SMS med identisk ordlyd som sistnemnde er registret sendt frå Jensen til Cappelen kl. 19.56. Kl. 19.58 sendte Jensen slik SMS til Cappelen: «Hei.! Av 100 mötte kun 90..?». Nye SMS-ar med identisk ordlyd som sistnemnde er registrert sendt frå Jensen til Cappelen kl. 19.59, kl. 20.02 og kl. 20.03. Kl. 20.11 sendte Jensen slik SMS til Cappelen: «Hei! av 100 påmeldte mötte kun 90..?».

Lagmannsretten meiner at det ikkje kan utelukkast at dei siterte SMS-ane som har fullt ut identisk ordlyd, reelt berre blei forsøkt sendt ein gong av Jensen, slik at det ikkje var tilsikta at desse skulle bli levert fleire gonger. Samstundes meiner lagmannsretten at det ikkje er tvilsamt at Jensen i løpet av ein periode på 18 minuttar forfatta fire ulike variantar av SMS-en som han medvite sendte til Cappelen.

Cappelen har forklart at desse SMS-ane gjeld feil ved ei betaling frå han til Jensen. Ifølge Cappelen skulle han betala 100 000 kroner til Jensen i samband med eit parti hasj, men ved ein feil mangla det ein bunke setlar med til saman 10 000 kroner. Dette oppdaga Jensen først i etterkant av det møtet der pengane blei levert.

Side:37

Under ankeforhandlinga forklarte Jensen på si side at han meiner at uttrykket 90 av 100 i SMS-ane var ein kode for 10/9, altså 10. september. Jensen forklarte at han meinte å tipsa Cappelen om at politiet i Vestfold den 10. september same år hadde gjort eit beslag av narkotika i ei sak der Cappelen på eit tidlegare tidspunkt hadde kome med opplysningar. Det blei for lagmannsretten lagt fram utskrifter frå internett som viser at det ved søk på «10.09.2009 hasjbeslag på Svinesund» kjem opp treff i form av ei sak publisert 11. september 2009 av NRK Vestfold med tittelen «Avdekket narkotikanettverk».

Under ankeforhandlinga blei Jensen konfrontert med at han i avhøyr hos Spesialeininga 25. juni 2015 forklarte seg annleis om SMS-vekslinga om «90 av 100». Jensen forklarte då at desse SMS-ane ikkje sa han noko som helst.

Lagmannsretten legg vekt på at spesialetterforskar Yvonne Hasler Garthe forklarte til lagmannsretten at Spesialeininga gjennomførte etterforsking etter at Jensen i tingretten for første gong forklarte at uttrykket «90 av 100» var ein referanse til den omtalte saka frå Vestfold politidistrikt. Garthe opplyste at etterforskinga viste at Vestfold-saka hadde utspring i opplysningar som kom frå Agder politidistrikt og at det var tale om etterforsking av eit lokalt miljø i Agder. Ifølge Garthe hadde Oslo politidistrikt ikkje på noko tidspunkt vore inne i saka.

Lagmannsretten meiner at forklaringa til Jensen om tolkinga av SMS-ane om «90 av 100» utvilsamt er oppkonstruert og at Jensen forklarer seg medvite feilaktig. Lagmannsretten kan ikkje sjå nokon annan rimeleg, mogleg forklaring på SMS-ane enn at det er tale om eit pengebeløp mottatt av Jensen frå Cappelen. Lagmannsretten meiner at den konkrete utforminga av SMS-ane, og intensiteten i kommunikasjonen, med styrke støttar opp under forklaringa til Cappelen.

Lagmannsretten meiner på dette grunnlaget at det er bevist at Jensen i forkant av 9. desember 2009 kl. 19.53 mottok 90 000 kroner i kontantar frå Cappelen.

Den 29. januar 2012 sendte Jensen e-post til Cappelen med slik ordlyd: «Hei! Håper sykdommen slipper taket snart... Skal reise på markedsundersøkelsestur fra Onsdag til på fredag dagen kommende uke . Måtte bruke 20 av de 30 flammesikre platene til brannsikring i en leilighet ute på øya sist uke..ble derfor litt stress i opplegget mitt videre..Håper vi kan prates i slutten av uka, hvis du er på beina.»

Cappelen har forklart at dette er mas frå Jensen om å få meir pengar. Ifølge Cappelen meiner Jensen at han har brukt 20 000 kroner av ei tidlegare betaling på 30 000 kroner.

Under ankeforhandlinga forklarte Jensen at det ikkje er reelt at han på dette tidspunktet hadde brukt 20 flammesikre plater til noko byggeprosjekt. Han hadde kjøpt ni slike plater, men desse låg ubrukte i Sverige. Jensen forklarte at hovudpoenget med SMS-en var å visa

Side:38

Cappelen at han tok kontroll over på kva tidspunkt dei to skulle møtast. Jensen forklarte at han ville utsetja møtet.

Jensen blei under ankeforhandlinga konfrontert med tidlegare forklaringar om den same e-posten. Lagmannsretten finn ikkje grunn til å omtala desse i detalj, men meiner at det er på det reine at Jensen har forklart seg noko annleis tidlegare. Etter lagmannsretten sitt syn har dei ulike forklaringane til Jensen om innhaldet i e-posten gjennomgåande hatt eit uklart innhald.

Lagmannsretten meiner at e-posten frå Jensen utvilsamt gjeld at Jensen har brukt 20 000 kroner av ei tidlegare betaling frå Cappelen på 30 000 kroner. Basert på e-posten meiner lagmannsretten at det er bevist at Jensen ein gong før 29. januar 2012 mottok 30 000 kroner i kontantar frå Cappelen.

Den 12. juni 2010 kl. 13.00 sendte Cappelen slik SMS til Jensen: «Det er 50 til. 200fra før og 100 fra ny». Cappelen har forklart at SMS-en gjeld betalingar til Jensen. Ifølge Cappelen er det tale om beløp på 50 000, 200 000 og 100 000 og referanse til to ulike hasjparti som han innførte. Jensen har på si side hevda at SMS-en ikkje gjeld pengebeløp. Lagmannsretten oppfattar Jensen slik at han meiner at SMS-en truleg gjeld kvantum med hasj i ei sak der Cappelen gav opplysningar til politiet. Lagmannsretten peiker på at det ikkje er sikra andre SMS-ar eller e-postar mellom Jensen og Cappelen i det same tidsrommet som direkte kastar lys over tolkinga av innhaldet. Lagmannsretten meiner at e-posten truleg gjeld pengar, men ut frå det strenge beviskravet i straffesaker er det ikkje grunnlag for å slå fast at det her skjedde ei eller fleire konkrete betalingar frå Cappelen til Jensen.

Den 9. september 2011 kl. 06.26 sendte Jensen e-post til Cappelen med følgjande ordlyd: «Hei! Ser at fremdriften i tobakkbransjen går meget sakte. Er det noen fremdrift på frimerker eller bilder...? Utfordringer står i kø her og..så jeg bare lufter det...? mvh En evig ventende optimist.» Lagmannsretten meiner at uttrykket «frimerker eller bilder» utvilsamt er ei omskriving for pengar. Jensen har i forklaringa si også stadfesta dette. Jensen forklarte at «frimerker eller bilder» spelar på terminologi brukt blant kriminelle, og at han i denne e-posten lurer på korleis det går med økonomien til Cappelen, og at bakgrunnen for dette var at Cappelen var utsett for trugsmål på grunn av vanskar i den legale næringsdrifta. Lagmannsretten ser fullstendig bort frå denne forklaringa til Jensen. Ut frå at Jensen i e-posten omtaler at han sjølv har utfordringar som står i kø, og ved at han signerer med «evig ventende optimist» meiner lagmannsretten at Jensen her utvilsamt etterspør ei betaling frå Cappelen. Lagmannsretten meiner at dette også blir støtta av at Jensen fem dagar seinare, 14. september 2011 kl. 21.38, sendte ein ny e-post til Cappelen der det blant anna stod «Mulig jeg stresser litt nå...» og der Jensen vidare omtalte han måtte rydda/ordna opp for ein annan person, omtalt med referanse til kjønn og kor vedkomande budde. Lagmannsretten meiner at bodskapet frå Jensen til Cappelen utvilsamt

Side:39

var at han trengte pengar. I e-posten skreiv Jensen dessutan at «Da vet du vel hva jeg funderer på..Jeg vet du har hatt prosjekter som har tatt mye tid og resurser..men du er den enste jeg kan plage..hehe..så derfor.» Lagmannsretten meiner at dei omtalte e-postane beviser at det sommaren/hausten 2011 skjedde betalingar av kontantbeløp frå Cappelen til Jensen, men slik at storleiken på beløpa er usikker.

<span id="rp-tittel3"><i>Bevis knytt til analysar av privatøkonomien til Jensen</i></span>

Spesialetterforskarane Tone Iren Klev og Ann Elisabeth Bøen forklarte seg om analysar som er gjort av privatøkonomien til Jensen for perioden frå 1. januar 2004 og fram til han blei pågripen 22. februar 2014. Dei utførte analysane omfattar også [Person5] i tidsrommet fram til samlivet mellom henne og Jensen blei avslutta i april 2012.

Det er utført ei berekning av privatforbruket til Jensen og [Person5] i perioden 2004–2013. Denne viser eit samla overforbruk på ca. 1,7 millionar kroner. Analysen viser eit overforbruk for samtlege år. I 2004 viser den eit overforbruk på 160 819 kroner.

Det er på det reine at det i perioden 2004–2012 skjedde ei rekke overføringar via bank mellom Jensen og [Person5]. Basert på desse overføringane viser berekninga at Jensen hadde eit overforbruk på ca. 1,8 millionar kroner, medan [Person5] hadde eit underforbruk på ca. 87 000 kroner.

Spesialeininga har også lagt fram ei oversikt på tilgang og bruk av kontantar i perioden frå 1. januar 2004 til 1. mars 2014. Denne viser eit samla overforbruk av kontantar på 1 662 744 kroner. Den framlagte oversikta viser vidare at Jensen aleine i perioden brukte ca. 2 millionar kroner meir i kontantar enn kva han hadde tilgang til ut frå kjende kjelder. Når det samla beløpet er lågare, er det ifølge den utarbeidde oversikta fordi [Person5] brukte færre kontantar enn kva ho hadde tilgang til.

Det sakkunnige vitnet ført av forsvararane til Jensen, statsautorisert revisor Helge Bettmo, har hevda at det heftar manglar ved analysane til Spesialeininga, og at dette gjer resultata usikre. Bettmo viste blant anna til at det i økonomisk teori blir lagd inn så mykje som 30 % feilmargin ved økonomiske berekningar av denne typen. Sidan det samla forbruket i perioden er på 35 millionar kroner, vil ein feilmargin på berre 10 % gje så stort utslag som 3,5 millionar kroner.

Lagmannsretten meiner at ei vurdering av spørsmålet om feilmargin må knytast opp mot dei konkrete premissane som er lagt inn i analysane til Spesialeininga. Basert på forklaringane til Klev og Bøen meiner lagmannsretten at dei utførte analysane er basert på transaksjonar som fullt ut er dokumenterte. Lagmannsretten viser til at alle beløp som er lagt inn av Spesialeininga på utgiftssida til Jensen/[Person5], er knytt til skriftlege kjelder. I dei tilfella der det er lagt inn kostnader til varer eller tenester som er betalt kontant, er

Side:40

samtlege kostnader dokumentert med kvittering funne i beslag hos anten [Person5] eller Jensen. Lagmannsretten meiner at det er svært truleg at det skjedde kontantkjøp av [Person5]/Jensen utover det som Spesialeininga har vore i stand til å dokumentera, men slike kjøp er haldne fullstendig utanfor analysen. Spesialeininga har ikkje lagt inn noko som helst pengebruk basert på skjønn. Lagmannsretten meiner at dette tilseier at det reelle overforbruket truleg er klart større enn kva Spesialeininga har konkludert med. Det kan utelukkast at det på kostnadssida er lagt inn kjøp som ikkje er reelle.

Når det gjeld inntektssida, har Spesialeininga basert seg på dei kjente inntektene som Jensen og [Person5] hadde i perioden. Jensen har hevda at han ved oppstart av perioden, det vil seia 1. januar 2004, hadde kontantar som det ikkje er tatt omsyn til. Han har forklart at han ikkje veit akkurat kva beløp det var, men at det kan ha vore 400 000 kroner som han hadde i kontantar. Jensen har også forklart at han i perioden 2004–2013 mottok forskot på arv i form av kontantar frå foreldra, noko som Spesialeininga heller ikkje har lagt inn i analysen. Lagmannsretten kjem tilbake til desse to momenta seinare i drøftinga, men vil her nøya seg med å slå fast at forklaringa til Jensen uansett ikkje famnar det totale overforbruket på 1,6 – 1,7 millionar kroner. Jensen har ikkje vore konkret på kva beløp han fekk i kontantar frå foreldra mellom 2004 og 2014, men lagmannsretten oppfattar at det ifølge Jensen er tale om eit lågare beløp enn 1,2 millionar kroner.

Lagmannsretten oppfattar at det sakkunnige vitnet Bettmo hevda at fordelinga i overforbruk som Spesialeininga har gjort mellom [Person5] og Jensen kan vera feil, med den konsekvens at det ikkje er bevismessig dekning for at Jensen har hatt ei uforklart inntektskjelde. Basert på den samla bevisføringa meiner lagmannsretten at det er grunnlag for å sjå fullstendig bort frå eit slikt synspunkt. Lagmannsretten legg vekt på at både Jensen og [Person5] har forklart at dei under samlivet praktiserte separat økonomi. Det går fram av den etterforskinga som Spesialeininga har utført at Jensen i 2006 og 2007 overførte til saman 1 824 740 kroner til ein lånekonto som stod i namnet til [Person5]. Det går vidare fram at [Person5] i 2010 overførte 968 390 kroner til Jensen sin lånekonto. Det går endeleg fram at det i tillegg til dette var til saman 157 bankoverføringar mellom Jensen og [Person5] i perioden 2004–2011. Det var 43 overføringar frå [Person5] til Jensen, og 114 overføringar motset veg. Lagmannsretten meiner at dei mange interne bankoverføringane med styrke underbygger at Jensen og [Person5] ville unngå at økonomien deira blei samanblanda. Talet på bankoverføringar tilseier at Jensen og [Person5] brukte bank seg imellom for å oppnå den økonomiske fordelinga internt som dei meinte var korrekt. Spesialeininga har basert seg på den økonomiske realiteten som følgjer av desse overføringane. Lagmannsretten meiner på denne bakgrunn at det omtalte overforbruket i perioden utvilsamt kan knytast til Jensen.

I bevisvurderinga legg lagmannsretten også vekt på at det er dokumentert at Jensen i perioden frå 1. januar 2004 til 22. februar 2014 sette inn totalt 1 383 501 kroner i kontantar på eigne konti. Slike innskot skjedde anten i Noreg eller i Sverige. Til samanlikning sette [Person5] inn 1 300 kroner på sine konti i den same perioden. Lagmannsretten meiner at

Side:41

dette klart underbygger at Jensen i tiltaleperioden hadde tilgang på kontantar frå ei kjelde som han ikkje har forklart seg om.

Lagmannsretten legg vidare vekt på at mønsteret i innskot frå Jensen si side, særleg mot slutten av tiltaleperioden, med styrke underbygger at dette var ulovlege midlar og at Jensen var opptatt av å unngå risiko for at banken rapporterte innskota som mistenkelege. Lagmannsretten viser til at det frå november 2011 er eit mønster der Jensen i hovudsak berre set inn mindre beløp, ofte 4 500 kroner, i Noreg, medan han i Sverige til dels set inn større summar om gongen. Det er vidare slik at Jensen ved fleire høve delte opp innskota. Den 15. februar 2012 kl. 17.29 sette han inn 4 500 kroner på Råholt postkontor. Den same dagen, 25 minuttar seinare, sette han inn 4 500 kroner i post i butikk på Eidsvoll. Dette mønsteret gjentok seg: Den 31. mars 2012 kl. 12.16 sette han inn 4 500 kroner i post i butikk på Eidsvoll. Den same dagen, 34 minuttar seinare, sette han inn 4 500 kroner på Råholt postkontor. Den 4. mai 2012 kl. 15.44 sette han inn 4 500 kroner på Råholt postkontor. Seinare same dag, kl. 20.27, sette han inn 2 500 kroner i post i butikk i Vormsund. Den 25. mai 2012 kl. 19.43 sette han inn 4 500 kroner i post i butikk på Eidsvoll. Same dag, 18 minuttar seinare, sette han inn 4 500 kroner i post i butikk på Y. Den 3. desember 2012 kl. 09.26 sette han inn 5 000 kroner på Råholt postkontor. Same dag, fem minuttar seinare, setta han inn 5 000 kroner i DNB Bank på Råholt. Den 15. november 2013 kl. 16.01 sette han inn 5 000 kroner i post i butikk på Vormsund. Same dag, 33 minuttar seinare, sette han inn 5 000 kroner i post i butikk på Skarnes. Dette spesielle mønsteret blei tatt opp med Jensen under ankeforhandlinga, og han omtalte dette som «underlige, rituelle handlinger».

Samla sett meiner lagmannsretten at utførte analysar av privatøkonomien til Jensen, samanhalde med bevis om kontantinnskot på eigne bankkonti, beviser at Jensen i heile tiltaleperioden hadde ei kjelde til kontantar som han ikkje har forklart seg om.

Lagmannsretten har tidlegare konkludert med at det er bevist at Cappelen overførte verdiar til Jensen ved bygginga av badet på X gard i 2005 og ved overlevering av ei klokke i 2009. Lagmannsretten viser også til omtale ovanfor av elektronisk kommunikasjon mellom Jensen og Cappelen om pengebeløp. Lagmannsretten viser vidare til at Jensen har hatt all mogleg oppmoding til å forklara seg om inntektskjelder av ein kvar art – lovlege og ulovlege – i tiltaleperioden, utan at han forklart seg om ei plausibel kjelde. Lagmannsretten er difor ikkje i tvil om at Jensen med jamne mellomrom i heile tiltaleperioden mottok kontantbeløp frå Cappelen.

Når det gjeld omfanget av det kontantbeløpet som Jensen har mottatt frå Cappelen, skal rimeleg tvil koma Jensen til gode.

Som omtalt ovanfor, har Spesialeininga bygd på at Jensen ikkje hadde oppsparte kontantar per 1. januar 2004. Lagmannsretten meiner det kan utelukkast at Jensen hadde eit beløp i

Side:42

nærleiken av 400 000 kroner, slik han sjølv har hevda. Lagmannsretten festar ikkje lit til forklaringa til Jensen om at han hadde høg forteneste på kjøp og sal av motorsyklar, bilar, båtar og andre gjenstandar frå 90-talet og utover, og at han la til side eit større kontantbeløp i denne samanhengen. Lagmannsretten festar heller inga lit til forklaringa til Jensen om at han i 2004 hadde igjen midlar frå oppdrag med dykking på Nesodden på 70- og 80-talet, eller på at han i 2004 hadde kontantar som stamma frå forsikringsutbetaling etter eit innbrot i 1994 eller ei trafikkulukke i 1997. Lagmannsretten legg vekt på at dei inntektskjeldene som Jensen har forklart seg om, til dels ligg langt tilbake i tid. Når det gjeld kjøp og sal av køyretøy, legg lagmannsretten dessutan vekt på at Spesialeininga har gått gjennom dei transaksjonane som er kjende, og at desse viser eit samla tap for Jensen på 1,2 millionar kroner. Fleire vitne har gjeve uttrykk for at Jensen hadde begrensa med kunnskap om reparasjon av bilar og motorsyklar.

Lagmannsretten legg også vekt på at bevisføringa om mønsteret i privatøkonomien til Jensen i tiltaleperioden er eigna til å kasta lys over dei økonomiske disposisjonane hans også lengre tilbake i tid. Det er ingenting som tyder på at Jensen i tiltaleperioden la seg opp kontantar. Lagmannsretten kan ikkje sjå at det er noko som tilseier at dette var annleis før tiltaleperioden.

Lagmannsretten meiner at rimeleg tvil har kome Jensen til gode dersom det blir tatt høgde for at han hadde inntil 50 000 kroner i kontantar per 1. januar 2004, og lagmannsretten legg såleis dette til grunn.

Jensen har også forklart at han i tiltaleperioden fekk arv frå foreldra i form av kontantar. Det er på det reine at foreldra i tiltaleperioden overførte via bank til saman 497 000 kroner til han. Under ankeforhandlinga blei det avspelt forklaring frå mor til Jensen. Lagmannsretten oppfatta forklaringa hennar slik at Jensen, i tillegg til det som var betalt over bank, berre hadde mottatt mindre summar kontant. Jensen har hevda at han også mottok kontantar frå faren, som ikkje lever lenger. Jensen har også forklart at foreldra gav same beløp til han og søstera. Samla sett meiner lagmannsretten at det ikkje kan utelukkast at Jensen i tiltaleperioden fekk ca. 350 000 kroner frå foreldra kontant. Lagmannsretten legg vekt på at det er opplyst at søster til Jensen mottok ca. 350 000 kroner meir enn Jensen frå foreldra over bank. Ut frå det strenge beviskravet kan det ikkje utelukkast at Jensen kan ha fått om lag eit tilsvarande beløp kontant i tiltaleperioden.

Det strenge beviskravet i straffesaker tilseier etter lagmannsretten sitt syn at det må bli tatt utgangspunkt i det samla overforbruket for Jensen og [Person5] i tiltaleperioden på 1,6 millionar kroner, sjølv om analysane til Spesialeininga tilseier at overforbruket for Jensen sin del reelt sett var høgare enn dette. Lagmannsretten meiner at 1,6 millionar kroner utgjer eit absolutt minimum av kva Jensen brukte utover det han hadde tilgang til av lovlege midlar. Lagmannsretten meiner at det ikkje er grunnlag for frådrag utover beløpet på 400 000 kroner som lagmannsretten har omtalt ovanfor. Samla sett har ein kvar rimeleg

Side:43

tvil kome Jensen til gode når det blir bygd på at han i tiltaleperioden fekk 1,2 millionar kroner frå Cappelen i kontantar.

<span id="rp-tittel3"><i>Forklaringa til Cappelen om betaling av 500 kroner per kilo</i></span>

Cappelen har forklart at han betalte Jensen, heilt frå 90-talet og ut tiltaleperioden, 500 kroner for kvar kilo hasj som blei innført. Som det går fram ovanfor, meiner lagmannsretten at det er bevist at Cappelen i tiltaleperioden innførte til saman ca. 13,8 tonn hasj. Dette inneber at Jensen, basert på Cappelen si forklaring, skal ha mottatt til saman 6,9 millionar kroner.

Lagmannsretten meiner at det ikkje er ført bevis utover forklaringa til Cappelen som tilseier at Jensen har mottatt eit slikt beløp.

Lagmannsretten meiner at det er mykje som tilseier at Cappelen har betalt til Jensen jamleg, og at storleiken på betalingane har vore knytt til mengda av hasj som blei innført. Det er like fullt ikkje ført bevis for at Jensen har mottatt kontantbetalingar utover 1,2 millionar kroner, jf. omtalen ovanfor av analysar gjort av privatøkonomien til Jensen. At det finst SMS-kommunikasjon som beviser at det skjedde ei enkeltbetaling av 90 000 kroner er i seg sjølv ikkje tilstrekkeleg bevis til å bygga på eit høgare beløp enn 1,2 millionar kroner samla sett.

<span id="rp-tittel3"><i>Fordelar mottatt av Jensen – oppsummering av bevisvurderinga</i></span>

Lagmannsretten meiner det er bevist at Jensen i løpet av tiltaleperioden mottok til saman 1,2 millionar kroner i kontantar frå Cappelen. Det er i tillegg bevist at han mottok økonomiske fordelar frå Cappelen knytt til bygginga av bad på X gard til ein verdi av 200 000 kroner, ei klokke som var verd 17 000 kroner og ein mobiltelefon som var verd 1 000 kroner.

Lagmannsretten meiner at det er bevist at Jensen var klar over at han mottok fordelar med ein samla verdi på 1 418 000 kroner.

Lagmannsretten kjem tilbake til omtale av kva som er bevist om årsaka til at Jensen mottok dei omtale fordelane frå Cappelen, og kunnskap hos Jensen i denne samanhengen.

<span id="rp-tittel3">Kommunikasjon mellom Jensen og Cappelen</span>

<span id="rp-tittel3"><i>Innleiande merknader</i></span>

Spesialeininga har lagt fram mykje kommunikasjon mellom Jensen og Cappelen. Materialet bygger på digitale bevis. Politioverbetjent Espen Isaksen forklarte at

Side:44

Spesialeininga har kartlagt til saman 1 525 kommunikasjonshendingar mellom dei to. Ein stor del av desse er SMS-ar eller e-postar der innhaldet – teksten – er kjent. Det er vidare hendingar i form av SMS-ar med ukjent innhald, men der Spesialeininga meiner å vita tidspunktet, og i mange tilfelle også i kva retning SMS-en blei sendt. Det er vidare tale om telefonsamtalar. Det blei gjennomført kommunikasjonskontroll med avlytting av Cappelen i tidsrommet 5.–19. desember 2013, men det var ingen samtalar mellom Jensen og Cappelen på dei telefonane som blei avlytta. Basert på trafikkdata, henta inn frå ulike teleoperatørar, har Spesialeininga lagt fram opplysningar om telefonsamtalar mellom Jensen og Cappelen eit stykke lengre tilbake i tid. For Cappelen har Spesialeininga hatt tilgang til norske trafikkdata tilbake til 9. september 2013, medan tilgangen for Jensen gjeld trafikkdata tilbake til 17. oktober 2013. Innhaldet i samtalane er då ukjent, mens det finst opplysningar om tidspunkt, kven som ringte og lengda av samtalen.

Politioverbetjent Isaksen forklarte at ein stor del av kommunikasjonen er sikra gjennom tømming av data frå elektronisk utstyr som er beslaglagt. På desse har Spesialeininga funne kommunikasjonshendingar heilt tilbake til 2009. Hos Jensen blei det beslaglagd sju telefonar, ti SIM-kort og ein Ipad. Det blei også funne spor frå kommunikasjon mellom Jensen og Cappelen på ein harddisk beslaglagd hos Jensen. Hos Cappelen blei det beslaglagd 37 telefonar. Politioverbetjent Isaksen opplyste at det på desse telefonane er funne sletta data som det var mogleg å rekonstruera. Basert på slik rekonstruksjon er ordlyden i mange meldingar avdekka. Det er i tillegg rekonstruert 260 SMS-ar mellom Jensen og Cappelen basert på innhenta kopifiler frå Ituneskontoen til Cappelen.

Cappelen har forklart at han i løpet av tiltaleperioden hadde mange fleire enn dei 37 telefonane som blei beslaglagde, men at dette er telefonar som han kasta fortløpande. Det er på det reine at også Jensen har kasta telefonar, blant anna kasta han på nyåret 2014 ein telefon som var brukt i kommunikasjon med Cappelen.

Kommunikasjonen mellom Jensen og Cappelen er for lagmannsretten presentert som papirutskrifter inntatt i to permar. Desse permane er omtalt som tidsliner. I permane er kommunikasjonen systematisert både kronologisk og på person. Tidslinene inneheld all kommunikasjonen mellom Jensen og Cappelen som Spesialeininga har hatt tilgang til. I tillegg inneheld tidslinene eit utval av kommunikasjon som Jensen og Cappelen har hatt med andre personar, i tillegg til omtale av eit utval av andre bevis, blant anna elektroniske bevis i form av bompasseringar for køyretøy, flyreiser og banktransaksjonar. Det utvalet som er gjort, er det Spesialeininga som har stått for.

I tillegg til tidslinene er det lagt fram bevis om andre kommunikasjonshendingar. Forsvararane til Jensen har dokumentert ei rekkje SMS-ar og e-postar. Dette er kommunikasjon som Spesialeininga ikkje har tatt inn på tidslinene.

Side:45

Lagmannsretten legg vekt på at det ikkje er omstridd at dei 1 525 kommunikasjonshendingane som Spesialeininga har vist til, faktisk er kommunikasjon mellom Jensen og Cappelen. Der innhaldet i kommunikasjonen er opplyst, er det også semje om at innhaldet er reelt. Jensen har såleis ikkje på noko punkt hevda at teksten i SMS-ar eller e-postar har blitt endra eller at teksten av andre grunnar ikkje samsvarer med realiteten. For lagmannsretten har det også vore semje om retninga på meldingane, det vil seia om det er Jensen eller Cappelen som har skrive dei ulike meldingane. Jensen hevdar derimot at Spesialeininga tolkar innhaldet i kommunikasjonen feil.

I tillegg til dei 1 525 kommunikasjonshendingane, har Spesialeininga hevda at kommunikasjon mellom Cappelen og ein person omtalt som «Mr. Good» i telefonboka til Cappelen, er kommunikasjon mellom Cappelen og Jensen. Jensen er ikkje einig. Lagmannsretten kjem tilbake til dette spørsmålet.

Det er semje om at det i løpet av tiltaleperioden var kommunikasjon mellom Jensen og Cappelen på SMS utover den som er avdekka gjennom etterforskinga. For lengre tidsrom, blant anna store delar av 2013, er det ikkje lagt fram kommunikasjon mellom dei to i det heile tatt. Spesialeininga hevdar at årsaka til dette er at både Jensen og Cappelen for slike tidsrom har brukt telefonar som ikkje er beslaglagde.

Lagmannsretten peiker på at det utan tvil er slik at Jensen og Cappelen i tiltaleperioden har kommunisert utover det som er ført som bevis i saka. I tillegg til at den elektroniske kommunikasjonen ikkje er fullstendig, peiker lagmannsretten på at det er uomstridd at Jensen og Cappelen hadde fleire fysiske møte. Kva som blei sagt i slike møte, finst det ikkje informasjon om utover forklaringane til Jensen og Cappelen.

Sjølv om det utvilsamt manglar mykje kommunikasjon, meiner lagmannsretten at det materialet som er lagt fram, har høg bevisverdi. Det er tale om tidsnære bevis. Lagmannsretten meiner at det styrkar bevisverdien at materialet er så omfattande som det er. For fleire tidsrom, også tidsrom der det skal ha skjedd innføring av hasj, er det mogleg å følgja dialogen mellom Jensen og Cappelen over lang tid. Det er også mogleg å halda denne dialogen opp mot kommunikasjon som Cappelen parallelt hadde med aktørar i nettverket sitt, og opp mot utlandsreiser som Cappelen gjennomførte.

På bakgrunn av det som er omtalt ovanfor, meiner lagmannsretten at det ved vurderinga av dei elektroniske bevisa ikkje er tale om å dra bevismessige slutningar frå enkeltståande meldingar, noko Jensen har kritisert Spesialeininga for å gjera. Lagmannsretten meiner tvert imot at det sentrale er at materialet viser mønster i kommunikasjonen mellom Jensen og Cappelen. For å få fram dette, er det etter lagmannsretten sitt syn naudsynt i dommen å gå detaljert gjennom lengre bolkar av kommunikasjonen. Samstundes kan ikkje lagmannsretten ta for seg alle detaljar, eller omtala i nærleiken av alle moment som lagmannsretten meiner at underbygger mønster i kommunikasjonen. For at dommen ikkje

Side:46

skal bli altfor omfattande, må det skje eit utval. Lagmannsretten har valt i størst mogleg grad å sitera samanhengande bolkar i kommunikasjonen. Dette gjer at mange enkeltståande SMS-ar frå andre tidsbolkar ikkje blir omtalte, sjølv om lagmannsretten meiner at det finst fleire slike som også underbygger bevisvurderinga til lagmannsretten. For eit par datoar våren 2012 har lagmannsretten valt å omtala enkeltståande kommunikasjon mellom Jensen og Cappelen, fordi lagmannsretten meiner at denne har særleg interesse.

Når det blir sitert frå kommunikasjonen, blir skrivefeil ikkje retta opp. Tegnsettinga er heller ikkje retta. Der lagmannsretten ikkje i klartekst skriv kven som har mottatt ei melding sendt av Jensen eller Cappelen, så er det fordi det er tale om kommunikasjon mellom dei to – slik mesteparten av materialet er. Når meldingar er sendt frå eller til tredjepersonar, så går namnet på vedkomande fram.

For dei tidsbolkane der kommunikasjonen blir omtalt, har lagmannsretten lagt vekt på å ta med mange meldingar for å få fram eit heilskapleg bilete. Samstundes er enkelte meldingar også her utelatne for å unngå at drøftinga blir for lang. Det er altså ikkje slik at all kommunikasjon på tidslinene i dei utvalte bolkane er tatt med i dommen.

Under ankeforhandlinga kravde forsvararane til Jensen å få utlevert dei 37 telefonane som politiet har beslaglagt hos Cappelen. Dette for å gjera eigne undersøkingar. Subsidiært kravde forsvararane at aktoratet skulle få utført nye uttrekk av data frå dei same telefonane. I orskurd 28. januar 2020 kom lagmannsretten til at ingen av krava skulle bli tatt til følgje. Forsvararane kravde omgjering, men i orskurd 4. februar 2020 kom lagmannsretten til at den tidlegare avgjerda skulle stå ved lag. Som det går fram av avgjerdene, la lagmannsretten vekt på at det ikkje var hevda at nye undersøkingar ville endra innhaldet av det materialet som allereie er ein del av saka. Lagmannsretten viser elles til den meir utfyllande grunngjevinga i dei to avgjerdene.

<span id="rp-tittel3"><i>Kommunikasjon i perioden februar–mai 2011</i></span>

Som omtalt ovanfor, meiner lagmannsretten at det er bevist at Cappelen kort tid før 11. mars 2011 innførte ca. 200 kilo hasj frå Nederland, og at han 20. april 2011 på ny innførte ca. 200 kilo hasj, jf. tiltalen post I underpunkta 5 og 6. Cappelen har forklart at det første partiet hadde så dårleg kvalitet at det blei returnert.

Lagmannsretten meiner at det er utelukka at det i perioden februar – mai i 2011 var konkrete politiaksjonar eller etterforsking der Cappelen hadde ei rolle som kjelde/informant. Lagmannsretten viser til tidlegare drøfting av dette temaet.

I SMS 2. februar 2011 kl. 10.58 skreiv Jensen «Hvordan går det..?». I SMS 9. februar 2011 kl. 08.19 skreiv Jensen på ny «Hvordan går det.?». Cappelen svarte same dag kl. 09.02:

Side:47

«Bra! Mulig at det blir jobbing i huset imorgen.» I ny SMS kl. 09.45 frå Jensen stod det: «Det passer bra..det er meldt fine arb forhold.,»

Den 10. februar 2011 kl. 17.41 skreiv Cappelen slik SMS: «Får ikke svar». Jensen svarte same dag kl. 17.43: «Ok..jeg jobber videre da.,»

Den 11. februar 2011 kl. 12.43 sendte Cappelen slik SMS til [D]: «Skulle vi se på dreneringen eller når tror du det passer?». [D] svarte kl. 12.54: «Venter på svar fra kommunen tar kontakt når jeg hører fra dem». I ny SMS frå Cappelen til [D] kl. 13.11 heitte det: «Håper de kommer på banen snart! Polakkene er klare til å grave opp under vinterhagen. Må vite hvor rørene går først.»

Lagmannsretten meiner at omtalen av «kommunen» i SMS frå [D] utvilsamt er ein kode for leverandøren av hasj. Lagmannsretten viser til at «kommunen» er omtalt i mange SMS-ar mellom [D] og Cappelen, og at [D] utvilsamt var ein del av hasjnettverket til Cappelen. Det kan utelukkast at [D] på nokon måte var involvert i arbeid med drenering, røyr eller andre forhold på eigedomar som Cappelen disponerte, eller i dialog som Cappelen eventuelt hadde med kommunale styresmakter om desse eigedomane. Lagmannsretten viser i denne samanhengen til forklaringane til Cappelen og [D], i tillegg til framlagt dokumentasjon om byggesaker for Cappelen.

Den 11. februar 2011 blei det utveksla fleire SMS-ar mellom Jensen og Cappelen:

<span id="rp-innrykk">- Kl. 07.58 skreiv Jensen: «Stille men mye snnô»</span><br />
<span id="rp-innrykk">- Kl. 08.01 svarte Cappelen: «dritt med snøen.»</span><br />
<span id="rp-innrykk">- Kl. 10.24 skreiv Jensen: «Jepp..d går d sakte.,»</span><br />
<span id="rp-innrykk">- Kl. 10.25 skreiv Cappelen: «Ja Ikke hørt noe»</span><br />
<span id="rp-innrykk">- Kl. 10.26 skreiv Jensen «Ok.»</span><br />
<span id="rp-innrykk">- Kl. 12.14 skreiv Jensen: «Fremdeles kun møen som fvrskinker arbeidet.,»</span><br />
<span id="rp-innrykk">- Kl. 12.14 svarte Cappelen: «Håper det.»</span><br />
<span id="rp-innrykk">- Kl. 12.36 skreiv Jensen: «Går j ann å være posetiv,., haha»</span><br />
<span id="rp-innrykk">- Kl. 12.37 svarte Cappelen: «Ja.».</span><br />
<span id="rp-innrykk">- Kl. 13.34 skreiv Jensen: «EN MANN I GRØFTA,.SKALse p skadene P BILEN,»</span><br />
<span id="rp-innrykk">- Kl. 13.40 skreiv Cappelen: «Ok. Skal vaske etterpå.»</span> <br />
<span id="rp-innrykk">- Kl. 13.43 skreiv Jensen: «Dette tar litt tid,.har ikke Skade omfaog før den er her p veqtstet.»</span><br />
<span id="rp-innrykk">- Kl. 13.45 skreiv Cappelen: «Uansett skal jeg vaske så hvis du er i nærheten kunne vi ta en prat.»</span><br />
<span id="rp-innrykk">- Kl. 13.46 skreiv Jensen: «Nei,.er på vei dit?»</span><br />
<span id="rp-innrykk">- Kl. 17.03 skreiv Jensen: «Bil m 300 hk...gikk p både bensin og diesel..ikke noe jeg vil tro vi skal fikse opp..»</span><br />
<span id="rp-innrykk">- Kl. 18.02 skreiv Cappelen: «Ok. Vi holder kont.»</span><br />
<span id="rp-innrykk">- Kl. 18.04 skreiv Jensen: «Ok»</span><br />
<span id="rp-innrykk">- Kl. 21.41 skreiv Jensen: «Stille.,og.,ro.,»</span><br />

Side:48

<span id="rp-innrykk">- Kl. 21.42 skreiv Cappelen: «Her og. Prøver å få info imorgen. God kveld!»</span>

Når Jensen her omtaler at ein mann har hamna i grøfta, gjeld dette utvilsamt at det om morgonen 8. februar 2011 blei aksjonert mot ein lastebil frå Tsjekkia som stod på eit lager på Lørenskog. Tolletaten styrte aksjonen og den hadde namnet «Operasjon lagereske». Det blei tatt beslag i 333 kilo hasj og 60 kilo marihuana. Seksjonssjef i tolletaten, Arnstein Lien, forklarte at tolletaten kontakta politiet om saka rundt kl. 01.30 natt til 8. februar 2011, men at saka først blei omtalt i media på nettsidene til Romerikes blad seint om kvelden 10. februar 2011. I løpet av 11. februar 2011 blei saka omtalt på fleire nettsider, og kl. 11.21 blei det for første gong omtalt offentleg at beslaget omfatta både hasj og marihuana.

Jensen forklarte til lagmannsretten at SMS-en om «EN MANN I GRØFTA» gjeld den omtalte aksjonen til tollvesenet, og at han sendte SMS-en like etter at han sjølv fekk vita om aksjonen. Jensen forklarte at han på denne måten «aktiviserte» Cappelen, og at dette er heilt vanleg framgangsmåte i kontakt med kjelder/informantar for politiet. Jensen viste til at det i «miljøet» blir snakka om store beslag og at han ville at Cappelen skulle undersøka om det fanst meir informasjon som kunne vera nyttig for politiet.

Lagmannsretten vurderer forklaringa til Jensen som oppkonstruert. Ordlyden i SMS-ane frå Jensen, og bruken av store bokstavar, støttar at det her er tale om eit varsel frå Jensen si side. Lagmannsretten legg særleg vekt på formuleringa «ikke noe jeg vil tro vi skal fikse opp». På direkte spørsmål om kva han meinte med uttrykket «fikse opp», oppfatta lagmannsretten at Jensen ikkje hadde noka plausibel forklaring på dette ordvalet. Lagmannsretten meiner at det utvilsamt er slik at den reelle årsaka til formuleringa er at Jensen drog den slutninga at det beslaglagde partiet ikkje tilhøyrte Cappelen fordi det også omfatta marihuana.

Den 12. februar 2011, som var ein laurdag, skreiv Jensen kl. 09.48: «Ok er p jobb..her er d varmt og godt..tror d blir sol i hele dag..». Cappelen skreiv kl. 09.55: «Bra! Skal prøve å få info idag.» I ny SMS frå Jensen kl. 09.57 stod det: «Ok..jeg har ringt alle..og d går som vanlig..sitter her litt utover.,».

Same dag, 12. februar 2011, sendte Cappelen to gonger følgjande SMS til eit dansk telefonnummer: «Tror du at du kommer på besøk snart eller skal jeg se andre steder?» Etterforskinga har ikkje avdekka kven som disponerte det danske telefonnummeret. Lagmannsretten meiner at det her utvilsamt er tale om ein aktør knytt til Cappelen sitt nettverk for leveranse av hasj.

Den 13. februar 2011 kl. 12.42 skreiv Jensen: «Intet.,sol». Cappelen svarte kl. 12.43: «Ok!».

Side:49

Den 14. februar 2011 kl. 10.44 skreiv Jensen: «Intet.,som før.» Cappelen svarte kl. 10.46: «Håper idag.». Jensen skreiv kl. 10.47: «Ok». I ny SMS kl. 14.56 skreiv Jensen: «Ok..her er d som før». Cappelen svarte kl. 14.58: «Her og. På vent.» Jensen skreiv kl. 16.10: «Nå..?». Cappelen skreiv kl. 16.11: «Går på vent som vanlig.». Jensen skreiv kl. 16.13: «Ok..ikke enkelt m fremdriftsplan». Cappelen svarte kl. 16.14: «Helt latterlig spør du meg!»

Den 15. februar 2011 kl. 09.41 skreiv Jensen: «Nå.?». Cappelen svarte kl. 09.42: «Ja, det sier jeg og..». Jensen skreiv kl. 10.14: «Ok..d posetive uteblir forst JEG.». Cappelen svarte kl. 10.23: «Det er forsinket. Men noen står i kjelleren og jobber. Men når folk blir syke eller av andre grunner uteblir går det an å gi beskjed. Frustrerende.»

Den 16. februar 2011 kl. 08.30 reiste Cappelen med fly til Amsterdam. Dagen etterpå var han tilbake i Noreg, og sendte SMS til [D] med spørsmål om når [D] trudde at «kommunen kommer på banen». [D] svarte i SMS same dag at han hadde «prøvd å få et oversikt kart uten å få det».

Den 19. februar 2011 kl. 12.50 sendte Jensen slik SMS: «INTET NYTT..?» Cappelen svarte kl. 12.52: «Nei. Gir beskjed når jeg hører noe. God helg!»

Den 21. februar 2011 kl. 14.29 sendte Jensen på ny SMS med teksten «INTET NYTT..?»

Lagmannsretten meiner at dei siterte SMS-ane, sett i samanheng, med styrke støttar forklaringa til Cappelen om at han i dette tidsrommet venta på å få levert eit parti med hasj. Lagmannsretten meiner at kommunikasjonen med Jensen utvilsamt viser at Jensen var klar over at Cappelen venta på hasj, og at Jensen var opptatt av å få vita når partiet skulle koma. Lagmannsretten meiner at det kan utelukkast at det er noka anna forklaring på dette enn at Jensen hadde som oppgåve å følgja med på om hasj blei tatt av tolletaten eller av politiet i slike tidsrom, eller om politiet følgde med på Cappelen, og i så fall varsla Cappelen.

Lagmannsretten legg vekt på at det er eit tydeleg mønster i kommunikasjonen ved at Jensen med svært korte mellomrom sender nye meldingar til Cappelen, som på si side forsøker å avklara med leverandøren og med [D]. Frekvensen i kommunikasjonen og bruken av uttrykket «fremdriftsplan» frå Jensen si side gjev etter lagmannsretten sitt syn inga meining dersom det skulle vera tale om innhenting av politifagleg informasjon. Særleg gjeld dette sidan det ikkje var nokon konkret politiaksjon på denne tida som involverte Cappelen.

Den 1. mars 2011 reiste [D] til Amsterdam med retur dagen etterpå. Den 9. mars 2011 var Cappelen i København og møtte ein person som han i forkant av møtet hadde kommunikasjon med på SMS. Desse SMS-ane blei sendt til eit dansk nummer med ukjent disponent.

Side:50

Den 11. mars 2011 kl. 06.54 sendte Cappelen SMS til [H] om at «gaven» var «feil størrelse og må byttes, dessverre». Lagmannsretten viser til at [H] ved dom i Borgarting lagmannsrett 18. april 2017 blei dømd for å ha kjøpt hasj i perioden frå sommaren 2012 til ultimo desember 2013 frå personar som handla på oppdrag frå Cappelen. Lagmannsretten meiner at omgrepet «gaven» i SMS 11. mars 2011 frå Cappelen utvilsamt er ei omskriving for hasj. SMS-en støttar Cappelen si forklaring om at det partiet som kom før 11. mars 2011 hadde så dårleg kvalitet at det blei sendt tilbake til Nederland.

Den 18. mars 2011 kl. 16.48 sendte Jensen slik SMS: «Da bl d ikke jobb i helga». Cappelen svarte eitt minutt seinare: «Nei, ikke i helgen. Du får beskjed . God helg!». Den 21. mars 2011 kl. 10.31 skreiv Jensen: «Status q.?». Cappelen svarte same dag: «Intet nytt før jeg melder fra.»

Lagmannsretten meiner at SMS-vekslinga illustrerer at det i kommunikasjonen mellom Jensen og Cappelen gjennomgåande var slik at det er Cappelen som hadde styringa, det vil seia at det var Cappelen som styrte aktiviteten til Jensen – ikkje motsett. Lagmannsretten meiner at dette mønsteret passar med at Jensen hadde ei rolle knytt til Cappelens hasjverksemd, men at det ikkje passar med Jensen si forklaring om at kontakten var politifagleg motivert og styrt.

Den 24. mars 2011 kl. 12.50 skreiv Jensen «Nå?». Cappelen svarte eitt minutt etterpå: «Det er bare rot, ser mørkt ut alt sammen. reiser nedover imorgen».

I perioden frå 26. mars til 8. april 2011 blei det utveksla nye SMS-ar mellom Jensen og Cappelen, og ut frå desse blei det utvilsamt gjennomført fysiske møte mellom dei to 1. april 2011 og 8. april 2011.

Den 13. april 2011 kl. 10.28 skreiv Jensen: «Hei..vet d hvordan firma ligger an m det andre vh har pratet om..d er litt stress nå..håper d forstår.,». Cappelen svarte same dag kl. 10.32: «Jeg sjekket igår og det er snakk om den 19 eller 20.denne måneden, dessverre.»

Lagmannsretten meiner at den sistnemnde meldinga frå Cappelen gjeld at eit nytt parti med hasj var planlagt innført 19. eller 20. april 2011. Eit moment som underbygger dette, er at Cappelen 14. april 2011 sendte SMS til [D] med spørsmål om det er nokon nytt frå «kommunen». [D] svarte at det hadde vore ein del fram og tilbake, og at Cappelen skulle få melding «så fort jeg vet hva jeg snakker om».

Det planlagte tidspunktet for innførsel, tysdag 19. eller onsdag 20. april, var i påskeveka. Palmesundag var dette året 17. april, medan skjærtorsdag var 21. april.

Side:51

Den 18. april 2011 kl. 23.24 skreiv Jensen: «Hei.! Du m sende meld p denne,hv d blir problemer m guttungen..ng d trenger en prat.,». Tidlegare same dag blei bankkortet til Jensen registrert brukt på bensinstasjon på Rauland. Lagmannsretten legg til grunn at Jensen denne dagen reiste frå Oslo til Sauda på påskeferie saman med sambuaren. Den 20. april 2011 kl. 17.13 skreiv Jensen: «Nå ser det fint ut..stille og sol.,» og den 22. april 2011 kl. 21.48 skreiv han «Hei.! Lite å gjöre i påsken..kun å sole seg..og d er tryggt m rett solfaktor. Til b p jobb mandag-».

To dagar før sistnemnde SMS, den 20. april kl. 16.17, skreiv [D] slik SMS til Cappelen: «Endelig fikk’en ut finger’n,alt i orden, kos deg ,snakkes til fredag». Cappelen har forklart at [D] med dette varsla at eit nytt parti var levert. Lagmannsretten meiner at forklaringa til Cappelen på dette punktet blir støtta av SMS-ar som Cappelen sendte til andre i nettverket sitt dei følgjande dagane.

Ut frå den omtalte SMS-en frå Jensen 22. april 2011 om «rett solfaktor» meiner lagmannsretten at mykje kan tyda på at Cappelen ikkje informerte Jensen om at partiet var på plass straks dette hadde skjedd. At Jensen ikkje fekk denne informasjonen straks, endrar ikkje lagmannsretten si vurdering av at det er bevist at den omtalte kommunikasjonen mellom Jensen og Cappelen i perioden februar – april 2011 gjaldt innføring av hasj.

Lagmannsretten meiner at kommunikasjonen mellom Jensen og Cappelen utover i mai 2011 endra karakter samanlikna med kommunikasjonen i februar, mars og april. Den 5. mai 2011 sendte Cappelen SMS til Jensen om eit mogleg møte med Jensen måndag 9. mai og at «da er ting på stell». Den 9. mai 2011 kl. 11.50 sendte Cappelen SMS om at «Nå venter jeg på en tilbakemelding idag.» Møtet blei ikkje gjennomført, og 10. mai 2011 sendte Cappelen nye SMS der det blant anna stod «Bare å beklage men jeg vet at løsningen er rett om hjørnet». Den 12. mai 2011 kl. 13.43 sendte Jensen SMS om at «...regner m at mirakelet ikke skjer denne uka heller.,». Dagen etterpå sendte Jensen på ny SMS med spørsmål om Cappelen hadde «opplevd noen forventede mirakler». Cappelen svarte «jeg gjør alt jeg kan!» Den 18. mai 2011 kl. 09.02 sendte Cappelen SMS om at «Det løser seg i slutten av neste uke!».

Lagmannsretten meiner at den siterte SMS-kommunikasjonen i mai 2011 utvilsamt gjeld betaling frå Cappelen til Jensen. Lagmannsretten legg vekt på at det går fram av kommunikasjonen at det er fokus på at dei to skal møtast fysisk. Lagmannsretten meiner at dette utvilsamt skuldast at pengar skulle bli overlevert. Lagmannsretten legg vidare vekt på at det ut frå ordbruken til Cappelen framstår som at han no er i ein fase der han i større grad sjølv kan påverka framdrifta. Dette underbygger at Cappelen er i ein fase med innkreving av betaling, og at det no ikkje er tale om venting på ein leveranse frå utlandet.

Side:52

<span id="rp-tittel3"><i>Kommunikasjon i perioden september–desember 2011</i></span>

Lagmannsretten meiner at det er utelukka at det i perioden september - desember i 2011 var politiaksjonar eller etterforsking der Cappelen hadde ei rolle som kjelde/informant. Lagmannsretten viser til tidlegare drøfting av dette temaet.

Den 2. september 2011 sendte Jensen ein lengre e-post til Cappelen. Innleiingsvis i e-posten står det at han forstår at «det er «knuter» på slangen igjen» og han spør om Cappelen veit om han «får «eneretten» på snusen igjen». Avsluttingsvis i e-posten står det: «Jeg blir borte fra byen..derfor ringte jeg..(men er ikke langt unna viss toget kommer opp på skinnegangen)..eller det skjer noe annet bra..Prates Konsulenten».

Lagmannsretten meiner at e-posten er eit døme på at Jensen varsla Cappelen når Jensen skulle vera borte frå jobben. Lagmannsretten meiner at dette harmonerer dårleg med Jensen si forklaring om innhaldet i kontakten med Cappelen, særleg når det ikkje er nokon som helst haldepunkt for at det i september 2011 var konkrete politisaker som involverte Cappelen på nokon måte. Lagmannsretten viser også til at Jensen signerte e-posten som «Konsulenten».

Cappelen svarte i e-post 5. september 2011 der det blant anna står: «Det er bra for deg at du får litt ferie mellom slagene. Men hvis det faller på plass må du avbryte og ta en tur til byen. Jeg gir deg beskjed med en gang jeg hører det jeg trenger!!» Lagmannsretten meiner at denne e-postvekslinga illustrerer at det er Cappelen som styrer Jensen.

Den 19. september 2011 kl. 15.32 sendte [D] SMS til Cappelen om at han hadde «snakka m kommunen» og kommunen «mente at papirene ikke var godt nok utfylt». Cappelen svarte same dag, og skreiv blant anna at det var «Utrolig hva kommunen ber om!»

Cappelen har forklart at SMS-vekslinga med [D] gjeld at hasjleverandøren ikkje var nøgd med betalinga. Ifølge Cappelen hadde dette samanheng med at kvaliteten på hasjen hadde vore dårlegare enn det kundane til Cappelen ynskte, noko som gjekk utover salet til Cappelen. Lagmannsretten meiner at forklaringa til Cappelen blir styrkt av annan kommunikasjonen på tidslina for 2011. Det generelle inntrykket er at det er lange periodar med venting, og at Cappelen er mindre nøgd med leverandøren.

Den 21. september 2011 kl. 20.44 sendte Cappelen SMS til eit dansk telefonnummer med ukjent disponent. I SMS-en spurte Cappelen om eit møte i København med det første.

Den 23. september 2011 reiste Cappelen på dagstur med fly til København.

Side:53

Den 26. september 2011 kl. 11.16 sendte Jensen slik SMS til Cappelen: «Hei..tja Ingen fremdrift p anbudene.?»

Den 27. september 2011 kl. 10.37 skreiv Jensen: «Ingen lys i tunellen.?» Same dag kl. 12.15 følgde han opp med ny SMS: «Er d ikke avklaringer p noe..?» Cappelen svarte kl. 12.21: «Influensa! Lyset er der. Skal nedover om noen dager og da får jeg oversikt.» Jensen sendte kl. 12.30 SMS med teksten: «Hehe..ja slik er d når d er dårlig ledelse av filialene..god bedring..!!»

Lagmannsretten meiner at uttrykksmåten «dårlig ledelse av filialene» siktar til Cappelen sine leverandørar i utlandet. Lagmannsretten meiner at ein slik uttrykksmåte ikkje gjev meining dersom kommunikasjonen med Cappelen skulle gjelda politifaglege spørsmål. Heller ikkje i dette tidsrommet var det nokon konkret politiaksjon som involverte Cappelen.

I SMS 29. september 2011 kl. 17.28 spurte Jensen «Hei., hv går det.,?». Cappelen svarte same dag kl. 18.17: «Jeg drar ned på søndag og hjemme igjen uti neste uke. Da er det kjøtt på benet!».

Det er på det reine at Cappelen var i Dubai i perioden 2. oktober–10. oktober 2011. Det er også på det reine at [D] reiste til Hamburg 4. oktober med retur 7. oktober. Det går fram av SMS-veksling mellom Cappelen og [D] at sistnemnde skulle møta «kommunen» på turen.

Jensen sendte 5. oktober 2011 kl. 10.20 SMS med teksten «Nå.?» Cappelen svarte same dag kl. 11.00: «Det er hektisk møteaktivitet. Er fortsatt bortreist.»

Den 7. oktober 2011 kl. 14.43 skreiv Jensen i SMS: «Hei..har d fått lys i tunnellen.?» Cappelen svarte 8. oktober 2011 kl. 12.18: «Det ser slik ut..Men det kommer ikkr noe lys før i slutten av måneden.».

Den 9. oktober 2011 kl. 20.38 sendte Jensen slik e-post: «Fint å høre at produsent kan levere til sine snusfornuftige kunder. Er det noen bedring på bilde siden...?? Det har vært mørketid lenge nå..».

Lagmannsretten meiner at Cappelen i SMS 8. oktober 2011 utvilsamt orienterte Jensen om at det ikkje kom noko nytt parti med hasj før i slutten av oktober. Jensen svarte med at det var bra at det var avklart ny leveranse, samstundes som Jensen nytta høvet til å etterlysa meir betaling frå Cappelen.

Side:54

Den 19. oktober 2011 kl. 08.53 sendte Jensen SMS med teksten «Nå.?». Cappelen svarte kl. 08.55: «For n’te gang må jeg reise i møte igjen. Mye stress og uforutsigbarhet. Tar kontakt når jeg er tiøbake.» Same dag reiste Cappelen tur/retur med fly til København.

Den 25. oktober 2011 kl. 15.14 sendte Jensen ny SMS med teksten «Nå.?». Kl. 16.06 sendte han slik SMS: «Nå.?? Er det liv firmaet,.» Cappelen svarte at dei skulle ta ein prat dagen etterpå, eller dagen etter der igjen.

Den 31. oktober 2011 kl. 17.16 sendte Jensen SMS med teksten «Noe spess.?» Cappelen svarte like etter «Venter på tilbakemelding imorgen. Da hører du fra meg etter dette.» Jensen svarte på dette igjen kl. 17.23: «Ok..stille her.».

Lagmannsretten meiner at etterlysingane frå Jensen mot slutten av månaden må sjåast i samanheng med at Cappelen tidlegare varsla at det truleg ville koma eit nytt parti i dette tidsrommet.

Cappelen har forklart at det i starten av november 2011 kom eit parti på ca. 160 kilo hasj frå Nederland som hadde så dårleg kvalitet at heile partiet blei sendt i retur.

Den 10. november 2011 kl. 18.34 skreiv Jensen: «Hei..vet du om d må bytte hele motoren..og hv de må det..hv lang tid tar en slik jobb.?» Cappelen skreiv same dag kl. 18.39: «Må bytte hele greia, skal besøke verkstedet om 2 uker.».

Lagmannsretten meiner at denne kommunikasjonen utvilsamt gjeld eit parti med hasj som blei returnert til Nederland. Lagmannsretten viser i denne samanhengen til at [I] 4. november 2011 kl. 09.37 sendte følgjande melding til Cappelen: «Hallo, hva skjedde med dekkene?» I SMS den 14. november 2011 kl. 14.24 skreiv Cappelen til [I] at «Dekkene vil komme etterhvert».

Lagmannsretten legg også vekt på at det ikkje er haldepunkt for at Cappelen på noko tidspunkt bytta motoren på ein av bilane sine. Lagmannsretten viser her til forklaringa til [Person11], tidlegare leiar hos [Firma4] på Stabekk.

Jensen sendte 28. november kl. 23.00 slik e-post: «Drar i morgen tidlig. Har hatt vareopptelling og det ser veldig bra ut. Tro det (lageret)dekker opp hele helga. Tar med Pc slik at jeg kan sjekke opp hvor mye bevegelse det er på lagre..mot lørdag. Hvis du skulle mangle noe så har jeg med firmatelefonen.Jeg regner med å være her på Fredag ved 1400 tiden.» Cappelen svarte i e-post 29. november kl. 08.28: «Jeg venter på ny tilbakemelding fra kommunen. Holder deg orientert. Byggesaken harv tatt uendelig lang tid, men jeg regner med ttilbakemelding i nermeste fremtid.»

Side:55

Basert på bruk av bankkort og framlagt SMS-korrespondanse legg lagmannsretten til grunn at Jensen i tidsrommet 29. november–2. desember 2011 var på reise til London. Lagmannsretten meiner at e-posten frå Jensen til Cappelen 28. november 2011 utvilsamt var ei orientering frå Jensen si side om at han hadde undersøkt om det var planlagte aksjonar i politiet som Cappelen måtte ta omsyn til dei neste dagane, medan Jensen var bortreist. I e-posten understreka Jensen at han også er tilgjengeleg på PC og telefon. Lagmannsretten meiner at dette var for å visa Cappelen at han heldt seg orientert om aktiviteten til politiet sjølv om han var på reise.

Den 8. desember 2011 kl. 14.11 sendte Cappelen SMS til [I] om at «Vinter dekkene er i anmars» og til [H] om at «Etter vanskelig tid ser det endelig ut til å snu». Lagmannsretten oppfattar dette slik at eit nytt parti med hasj er venta å koma snart.

Jensen sendte 12. desember 2011 kl. 22.39 slik e-post: «Som jeg sa vil jeg være tilgjengelig på tlf i morgen. Kontoret er tynnt bemannet, og vi har måtte prioritere å avhjelpe noen andre firmaer som sliter med folk før jul. Ellers forstår jeg at været har rammet..og gir utsettelse. Vi så jo det samme på Gardermoen på morgenen idag. Har de utsatt reisen..eller er det andre problemer..? Hvis jeg ikke svarer på tlf..ringer du som vi tidligere avtalte på «hjemmetelefonen»..den er alltid på.Jeg har masse møter imorgen og er ikke på kontoret før 17 tiden antar jeg..»

Cappelen har forklart at det kom ca. 200 kilo med hasj frå Nederland 21. desember 2011. Lagmannsretten viser til at forklaringa blir styrkt av fleire SMS-meldingar i nettverket til Cappelen denne dagen om at det «blir endelig lunsj» og det er «julegaver» som ein må bli kvitt.

Lagmannsretten meiner at den omtalte kommunikasjonen i tidsrommet september–desember 2011 viser eit mønster der det var Cappelen som styrte Jensen, og der tema for kommunikasjonen utvilsamt var at Cappelen venta på parti med hasj. Det siste blir underbygd av kommunikasjon som Cappelen hadde med andre i nettverket sitt, og med dei reisene som han gjennomførte. Lagmannsretten legg også vekt på at kommunikasjonen viser at Jensen varsla Cappelen når han skulle vera borte frå kontoret i periodar.

<span id="rp-tittel3"><i>Kommunikasjon 18. mars 2012</i></span>

Den 18. mars 2012 kl. 21.50 skreiv Jensen i e-post: «Hørte hva du sa om om makkeren din..at han prioriterte seg selv. Jeg syns ting har blitt veldig uoversiktlig i det siste..med lange venteperioder og uklare kontrakter. Vi får gjøre ferdig det siste..og så tror jeg at jeg gir meg.. (for uoversiktlig og uklare rammer).»

Cappelen svarte i e-post 19. mars 2012 kl. 03.16: «Tidlig våken, men dette var ikke noe hyggelig å våkne til. Jeg forstår deg. Har det på samme måte selv. Skal møte han utpå

Side:56

bygda her kl 9. – Da får jeg oppdatering, og deretter gå i tenkeboksen. Vi får ta en prat utpå dagen idag hvis du har tid.»

Jensen har forklart at han i e-posten varsla Cappelen om at han vurderte å avvikla Cappelen som kjelde. Lagmannsretten meiner at ei slik tolking ikkje passar med ordlyden. Lagmannsretten legg vekt på at Jensen skreiv at <i>han sjølv</i> vurderte å gje seg. Denne måten å uttrykkja seg på er lite naturleg dersom det er tale om ein polititenestemann som vil avvikla ein informant.

Lagmannsretten meiner at e-posten, vurdert i samanheng med kommunikasjonen som er omtalt ovanfor, ikkje kan oppfattast på annan måte enn at Jensen vurderte å avslutta eit samarbeid med Cappelen om innføring av hasj. Grunngjevinga til Jensen – «lange venteperioder og uklare kontrakter» – passar med dei vanskane som Cappelen hadde i 2011 etter skifte av leverandør og med parti som blei returnert til Nederland på grunn av dårleg kvalitet.

Den vidare kommunikasjonen viser at samarbeidet mellom Jensen og Cappelen heldt fram.

<span id="rp-tittel3"><i>Kommunikasjon 11. mai 2012</i></span>

Den 11. mai 2012 kl. 10.38 skreiv Jensen slik SMS: «Har d peiling p når j m kalle inn ekstrahjelp.?» Cappelen svarte same dag kl. 11.00: «Det blir nok uker til. Slutten av mai begynnelsen av Juni.» I ny SMS kl. 14.41 skreiv Jensen: «Hm..ferie tid f noen.,»

Lagmannsretten meiner at den første SMS-en frå Jensen ikkje kan tolkast på annan måte enn som eit spørsmål om når neste parti med hasj er venta. Svaret frå Cappelen er månadsskiftet mai/juni. At Jensen i den siste SMS-en skriv om «ferie tid» passar med at Jensen allereie den 2. april 2012 hadde betalt for ei reise til Praha i tidsrommet 7.–10. juni 2012.

Lagmannsretten meiner at det er utelukka at kommunikasjonen gjeld politifagleg arbeid. Det er ingen haldepunkt for at det i dette tidsrommet var konkrete politisaker der Cappelen hadde ei rolle og som skulle gje Jensen behov for å kalla inn «ekstrahjelp».

Som det går fram ovanfor, meiner lagmannsretten at det er bevist at eit parti med hasj som skulle til Cappelen blei stoppa 6. juni 2012 ved tollkontroll på Svinesund, jf. tiltalen post I underpunkt 11.

Side:57

<span id="rp-tittel3"><i>Kommunikasjon i perioden august–desember 2012</i></span>

Lagmannsretten meiner at det er utelukka at det i perioden august–desember i 2012 var politiaksjonar eller etterforsking der Cappelen hadde ei rolle som kjelde/informant. Lagmannsretten viser til tidlegare drøfting av dette temaet.

Lagmannsretten meiner det er bevist at det 13. oktober 2012 kom eit parti på ca. 150 kilo hasj til Cappelen frå Nederland, jf. tiltalen post I underpunkt 13. I forkant av dette meiner lagmannsretten at Jensen og Cappelen hadde omfattande utveksling av SMS om tidspunktet for leveransen.

Den 30. august 2012 kl. 16.32 skreiv Cappelen slik SMS: «Begynner å jobbe på tomten om 3-4 uker.» Lagmannsretten meiner at dette var eit varsel til Jensen om at partiet var venta mot slutten av september. Jensen svarte same dag kl. 19.51: «Ok,.greit å vite..for her m det jobbes...må planlegge hva jeg kan sette i gang og når».

Den 14. september 2012 skreiv Cappelen ny SMS der det blant anna stod at det var «Snakk om å ta tak om et par uker på tomta. Ligger for salg.» Jensen svarte same dag kl. 14.21: «Ok..jeg reiser søndag tilb torsdag...». Cappelen svarte for sin del på dette kl. 14.30: «Ok! No prob! God tur». I tidsrommet 16.–19. september var Jensen i København. Lagmannsretten meiner det er grunn til å merka seg at Jensen her varsla om at han skulle på reise. Like etter at flyet frå København hadde landa på returen, sende Jensen SMS med teksten «Tilbake..».

Jensen sendte 24. september 2012 kl. 16.24 slik SMS: «Tja..var her 8..når blir det gravestart..jeg har forberedt m lenge nå.,» Cappelen svarte same dag kl. 21.53: «Er i utlandet. Kommer hjem imorhen. Regner med gravestsrt i slutten av uken.»

Basert på SMS-veksling mellom Jensen og Cappelen meiner lagmannsretten at dei to utvilsamt hadde eit fysisk møte 28. september 2012 rundt kl. 13.20. Dagen etterpå, 29. september 2012 kl. 11.21 skreiv Jensen: «Fine forhold i skogen nå..» Han gjentok meldinga kl. 16.27. Den 30. september 2012 kl. 16.09 skreiv Jensen i ny SMS: «Topp her.» Cappelen svarte same dag kl. 16.12: «Fint, ikke hørt noe. Gir beskjed når det blir aktuellt å jobbe.» Jensen skreiv 1. oktober 2012 kl. 12.48: «Nå..?» Cappelen svarte same dag kl. 12.51: «Ikke hørt noe.», før Jensen kl. 12.52 skreiv «Ok..jeg jobber.,». Den 1. oktober 2012 kl. 16.20 skreiv Jensen: «Har vært i skogen i hele dag..topp vær..ser slik ut imorgen og..gj vel d samme da..». Den 3. oktober 2012 kl. 11.28 skreiv Jensen: «Hei..hv ligger d an.?» Cappelen svarte same dag kl. 11.32: «Jeg venter fortsatt på svar. Gir beskjed når vi skal settf i gang på tomta. Du får melding i god tid så du kan planlegge tiden din.». Seinare same dag kl. 15.11 skreiv Cappelen: «Utsatt bygging i ca 2 uker.»

Side:58

Basert på SMS-veksling mellom Jensen og Cappelen meiner lagmannsretten at dei to utvilsamt hadde eit fysisk møte 8. oktober 2012 rundt kl. 13.00. Den 9. oktober 2012 reiste Cappelen til Amsterdam, og den 10. oktober 2012 utveksla Jensen og Cappelen nye meldingar som tilseier at dei hadde eit fysisk møte denne dagen ca. kl. 13.30.

Den 12. oktober 2012 kl.14.41 skreiv Cappelen: «Regner med at du hører fra meg imorgen.» Jensen svarte same dag kl. 14.43: «Fine greier..skal jobbe ute..da d er meldt knallvær.»

Den 13. oktober 2012 var ein laurdag. Basert på bruk av bankkort reiste Jensen i løpet av denne dagen til fritidsbustaden sin i Sverige. Dette endrar ikkje lagmannsretten si vurdering av at den omtalte kommunikasjonen med Cappelen i tidsrommet før 13. oktober 2012 gjaldt eit parti med hasj som kom inn denne dagen.

Lagmannsretten meiner at SMS-vekslinga mellom Jensen og Cappelen etter 13. oktober 2012 underbygger at Jensen i dette tidsrommet forventa å motta betaling frå Cappelen. Den 22. oktober 2012 kl. 08.22 sendte Jensen slik SMS: «Når tror du..? Litt stress f meg og..». Cappelen svarte same dag kl. 15.06: «Skjønner! Jobber med saken..». Jensen sendte 24. oktober 2012 kl. 14.40 SMS om at han hadde «huset fullt av arbfolk..masse pes..derfor at j stresser litt».

Som det går fram tidlegare i dommen, meiner lagmannsretten at det er bevist at det i desember 2012 kom eit parti på ca. 350 kilo med hasj til Cappelen frå Spania. Cappelen har forklart at han i forkant av dette hadde ekstra tett dialog med Jensen fordi dette var den første lasta som kom direkte frå Spania. Lagmannsretten meiner at dei elektroniske bevisa underbygger forklaringa til Cappelen.

Cappelen skreiv 22. november 2012 kl. 18.32 SMS om at «planen er å ta tak i tomta CA 1 uka i des. Når drar du til DK?». Jensen svarer same dag kl. 19.02: «3..». I SMS 30. november 2012 kl. 11.20 skreiv Cappelen blant anna «Blir jobb på tomta i slutten av neste uke eller uka etter.».

Basert på SMS-veksling og kortbruk hos Jensen meiner lagmannsretten at Jensen og Cappelen utvilsamt hadde eit fysisk møte 1. desember 2012 ca. kl. 16.30.

Den 7. desember 2012 kl. 10.25 skreiv Jensen: «Ser ok ut i helgastabil temp...». Måndag 10. desember kl. 13.09 og kl. 15.32 sendte han SMS med teksten: «Ser bra ut.,». Den 11. desember kl. 15.16 skreiv Jensen: «News.?». Cappelen svarte same dag kl. 15.20: «Nop». Den 12. desember 2012 kl. 13.19 skreiv Jensen: «Ok...her,ser fint ut m helga og.,». Same dag kl. 13.47 skreiv Jensen SMS der det blant anna stod «laget jobber..1,,2 d. med haster jobb.» Lagmannsretten meiner at dette utvilsamt var ei melding om at Oslo-politiet var spesielt opptatt dei neste 1–2 dagane. Utskrift av loggen for PTO-kontoret ved

Side:59

Oslo politidistrikt 12. desember 2012 viser at det denne dagen var saker som la beslag på store deler av mannskapet.

Basert på SMS-veksling meiner lagmannsretten at Jensen og Cappelen hadde eit fysisk møte 14. desember 2012 ca. kl. 11.00.

Den 16. desember 2012 kl. 14.47 sendte Jensen slik SMS: «Hv går måkinga.?d».

Cappelen har forklart at partiet med 350 kilo hasj kom anten 15. eller 16. desember 2012.

<span id="rp-tittel3"><i>Kommunikasjon i perioden oktober–desember 2013</i></span>

Lagmannsretten meiner at det er utelukka at det i perioden oktober–desember i 2013 var politiaksjonar eller etterforsking der Cappelen hadde ei rolle som kjelde/informant. Lagmannsretten viser til tidlegare drøfting av dette temaet. Jensen arbeidde i dette tidsrommet ved den strategiske staben til politimeisteren.

Lagmannsretten meiner det er bevist at Cappelen 20. oktober 2013 mottok eit parti på ca. 136 kilo hasj frå Nederland, jf. tiltalen post I underpunkt 20. Dette partiet kom med ein personbil.

Cappelen skreiv i SMS 16. oktober 2013 kl. 10.32: «Som jeg skrev i går venter jeg på info. Vanskelig å si noe når man ikke vet noe. Gir melding med en gang jeg hører noe!». Jensen svarte same dag kl. 10.34: «Jada..forst..men j bare sier ifra..om helga..». Seinare same dag, kl. 13.54, skreiv Jensen: «N har d fasiten.,». Cappelen svarte kl. 15.01: «Skjønner at du er stressa men hadde jeg visst det hadde du visst det..». I ny SMS kl. 16.08 skreiv Jensen: «Hehe..ja det blir jo til at man prioriterer hva man skal gj i helgene..»

Den 17. oktober 2013 blei det sendt SMS-ar mellom Jensen og Cappelen der teksten er ukjent. Det same var tilfellet om ettermiddagen 19. oktober 2013.

Søndag 20. oktober 2013 kl. 15.07 sendte Jensen SMS til Cappelen med slik tekst: «Ok..er i butikken..ikke s mye å gjøre..» Innhenta teledata viser at telefonen til Jensen på dette tidspunktet var i nærleiken av bustaden hans. Kort tid etter, kl. 15.24, passerte bilen hans bomstasjon på E16 ved Nybak, i retning av Oslo. Kl. 16.25 brukte Jensen elektronisk kort til å låsa seg inn på kontoret i Grønlandsleiret, før han køyrde ein tur til Vinterbro der han trefte ein person. Kl. 17.13 brukte Jensen på ny kort for å koma inn i lokala til politiet, denne gongen ved hovudinngangen til Politihuset.

I SMS 20. oktober 2013 kl. 15.16 skreiv Cappelen: «Bra! Håper å få gjort litt i kveldinga, event imorgen. Det blir bra!». Jensen skreiv same dag kl. 18.05: «Cruiser oppover n f

Side:60

snøen kommer. Rolig kveld..». Same dag kl. 20.29 skreiv Cappelen: «Ha en god kveld! Fikk gjort en del av hagearbeidet! Prates i slutten av uka!».

Lagmannsretten meiner at det ikkje er tilfeldig at Jensen var innom kontoret denne sundag ettermiddagen. Lagmannsretten meiner at dette utvilsamt var fordi Cappelen venta eit parti med hasj. Når Jensen kl. 15.07 skreiv at han var i «butikken», meiner lagmannsretten at han medvite gav Cappelen inntrykk av at han var på kontoret, eller at han i alle fall følgde med.

Lagmannsretten meiner at det er bevist at Cappelen 14. november 2013 mottok eit parti på ca. 322 kilo hasj frå Spania, jf. tiltalen post I underpunkt 21.

Jensen sendte måndag 4. november 2013 kl. 11.41 SMS med teksten «Iløpet av uka.?» Cappelen svarte same dag kl. 11.42: «Yes! Tar kontakt når klar».

Jensen sendte 6. november 2013 kl. 20.58 ny SMS med teksten «Hv ser d ut..?». Cappelen svarte kl. 23.37: «Fredag».

Fredag 8. november 2013 utveksla Jensen og Cappelen SMS-ar der innhaldet er ukjent.

Tysdag 12. november 2013 skreiv Cappelen slik SMS : «Flyttingen blir ferdig før ventet! Regner med å få gjort alt ferdig imorgen eller torsdag! Ta en tur imorgen hvis du kan».

Den 13. november 2013 kl 12.47 skreiv Jensen: «Ok...alt..». Cappelen svarte kl. 12.50 «Takk!», før Jensen skreiv kl. 12.51 «Er alltid på..ser du p nr. 2..hehe». Lagmannsretten oppfattar det slik at Jensen her viser til ein telefon nummer to som han brukte i kommunikasjon med Cappelen. Kl. 12.53 skreiv Cappelen «vær på fremover til imorgen ettermiddag!» og kl. 19.03 «Kom imorgen også !». Jensen svarte kl. 19.08: «Jepp..».

Den 14. november 2013 kl. 09.23 skreiv Cappelen: «Blir nok holdene på frem til imorgen.. Men tror helt sikkert å bli ferdige så vi kan ta helgen :-)». Seinare same dag, kl. 12.45, skreiv Cappelen: «Blir ferdig i dag!! Går det bra hos deg?». Jensen svarte kl. 15.17: «Alt er topp».

Lagmannsretten meiner at kommunikasjonen gjeld partiet med hasj som kom 14. november 2013. Lagmannsretten viser til at Cappelen er opptatt av at Jensen skal vera ein spesiell stad sidan Cappelen skriv «kom imorgen også». Dette kan ikkje oppfattast på annan måte enn at Jensen skal vera på kontoret. Dette gjev meining ut frå forklaringa til Cappelen om innhaldet i kommunikasjonen, men ikkje ut frå forklaringa til Jensen om at kontakten var av politifagleg karakter.

Side:61

Natt til 18. desember 2013 blei det, som omtalt tidlegare i dommen, gjennomført hemmeleg ransaking av garasjen som [C] disponerte i [Adresse1]. Det blei tatt beslag i ca. 109 kilo hasj. Cappelen har forklart at han trudde nokon hadde brote seg inn i garasjen og tatt hasjen.

Den 18. desember 2013 kl. 10.12 skreiv Cappelen: «Er du i byen i dag? Må ha en prat. Viktig». Jensen svarte først kl. 15.50: «Ja..er d nå,». I nye SMS-ar seinare same dag blei det avtalt at dei to skulle møtast dagen etterpå.

Den 19. desember 2013 kl. 10.40 møtte Jensen og Cappelen kvarandre ved Grønlandsleiret i Oslo. Politiet gjennomførte som nemnt spaning av Cappelen, og deler av møtet blei tatt opp på film.

I etterkant av møtet, kl. 13.20, skreiv Jensen slik SMS: «Husk kontr p fyren..hvis han plutselig reiser bort..ta kontakt...». Cappelen skreiv kl. 14.44: «Hvilken fyr? Rø?» Jensen svarte kl. 14.45: «Ja». Cappelen skreiv kl. 14.46: «Det er ikke der problemet ligger. 100 %».

Etter lagmannsretten sitt syn er det ikkje tvilsamt at Cappelen med uttrykket «Rø» sikta til C, som var røyrleggjar. Det er heller ikkje tvilsamt at Jensen også oppfatta det slik, sjølv om Jensen har nekta for dette til lagmannsretten.

Kl 14.56 sendte Cappelen SMS til Jensen om at ein konkret person, omtalt med kallenamn, «burde feire jul et visst sted» og i ny SMS kl. 15.12 skreiv han at «du må sørge for at svinet blir bort i julrn». Dette var den personen som Cappelen mistenkte at hadde tatt hasjen.

Den 20. desember 2013 kl. 16.17 skreiv Jensen slik SMS: «Kunne d ikke f sjekket hans vare og dele utvalg via en som har hatt motorras..? Du vet jo om d er orginaldeler når du ser dem...» Cappelen var på dette tidspunktet pågripen av politiet, utan at Jensen var klar over det. Lagmannsretten meiner at SMS-en frå Jensen ikkje kan oppfattast på annan måte enn som ei oppmoding til Cappelen om få nokon til å kjøpa hasj hos den personen som Cappelen mistenkte, for å undersøka om hasjen var identisk med den som Cappelen hadde mista.

Lagmannsretten meiner at kommunikasjonen mellom Jensen og Cappelen etter beslaget i [Adresse1] føyer seg inn i eit mønster der det er Cappelen som gjev instruksjonar til Jensen, og ikkje motsett.

Side:62

<span id="rp-tittel3"><i>Kommunikasjon mellom Mr. Good og Cappelen</i></span>

I tidsrommet 3. desember 2009–7. desember 2009 utveksla Cappelen fleire SMS-ar med eit nederlandsk telefonnummer som var lagra som «Mr. Good» i telefonboka til Cappelen. I dette tidsrommet var det ikkje kommunikasjon mellom Jensen og Cappelen, men dei to kommuniserte både like før og like etterpå.

Ifølge Cappelen er det Jensen som er Mr. Good. Basert på ei samla vurdering av det kommunikasjonsmaterialet som er lagt fram, meiner lagmannsretten at forklaringa til Cappelen utvilsamt er rett på dette punktet.

I den innleiande SMS-en til Mr. Good skreiv Cappelen: «I løpet av helgen. Kanskje allerede imorgen.» I seinare SMS-ar frå Mr. Good stod det «Kontroll her.!», «Stille.», «Ja d ser bra ut.!», «Stille som graven her.» og «Ok.!». Nokre SMS-ar, blant anna med teksten «Stille», blei sendt fleire gonger.

Lagmannsretten meiner at både innhald, bruk av forkorting og tegnsetting i SMS-ane med styrke underbygger at Jensen er Mr. Good. Samanhalde med det faktum at Jensen utveksla ei rekkje SMS-ar med Cappelen både like før og like etter kommunikasjonen til Mr. Good – men ingen medan sekvensen med Mr. Good pågjekk – gjer at det samla sett ikkje er nokon rimeleg tvil om at Jensen er Mr. Good.

<span id="rp-tittel3">Vitneforklaringar om samarbeid mellom Jensen og Cappelen</span>

Fleire vitne har forklart at Cappelen hadde ein avtale med Jensen om samarbeid om innføring av hasj.

[Person3], mor til Cappelen, forklarte at Jensen passa på at Cappelen ikkje blei tatt av politiet. I lagmannsretten blei ho konfrontert med forklaringar som ho gav under etterforskinga. I avhøyr 5. mai 2014 forklarte ho at Cappelen og Jensen var kameratar i mange år, men at ho ikkje hadde opplysningar utover det. Maack sa i lagmannsretten at ho medvite heldt tilbake opplysningar i den første fasen av etterforskinga, og at det rette er at far til Cappelen fortalte henne at Jensen heldt ei vernande hand over narkotikaverksemda til Cappelen. Dette skjedde før 2003, sidan far til Cappelen fekk slag i 2003.

[Person1], son til Cappelen, forklarte i avhøyr hos Spesialeininga 25. februar 2014 at Cappelen betalte ein politimann for hjelp til smugling av narkotika, og at namnet hans var Eirik Jensen. Han forklarte at det i 2014 var minst ti år sidan han høyrte om dette første gongen. [Person1] stod fast på denne forklaringa i lagmannsretten.

Side:63

[Person4] er tidlegare sambuar med Cappelen. Lagmannsretten fekk spelt av lydopptak av hennar forklaring 18. november 2018 ved førre behandling i lagmannsretten. [Person4] forklarte då at ho trefte Jensen fleire gonger på 90-talet. Jensen kom og ordna opp når Cappelen var ustyrleg på grunn av rusmisbruk. [Person4] forklarte blant anna at Cappelen var stolt over å «ha ein politimann i lomma», og at Cappelen fekk hjelp frå Jensen til å vita når det var klar bane for grensepassering. Cappelen fekk også tips dersom det var spaning eller anna som auka risikoen for å bli tatt.

[Person8] blei kjent med Cappelen då dei begge var ungdommar på Røa i Oslo. Han forklarte at Cappelen i ein samtale rundt 1997 vedgjekk at han dreiv med smugling av hasj, men at han ikkje var redd for å bli tatt fordi han samarbeidde med ein politimann. [Person8] forklarte at han spurte Cappelen om politimannen fekk betalt for dette, og at Cappelen svarte «litt, så». Politimannen arbeidde i narkotikapolitiet og ifølge Cappelen fortalte politimannen når det skulle vera kontrollar.

[Person9] var sambuar med [Person4] i tidsrommet 1991–2007. Han var då også stefar til [Person1], son til Cappelen. [Person9] forklarte at Cappelen ein gong på slutten av 90-talet fortalte at han hadde ein politimann «på lønningslista». Politimannen blei omtalt som Eirik, og politimannen verna om narkotikasmuglinga til Cappelen.

[Person6] forklarte at han kom i kontakt med Cappelen mot slutten av år 2000. [Person6] opplyste at han då sjølv dreiv med spritsmugling og at han seinare også prøvde seg på smugling av hasj. [Person6] forklarte at han rundt 2008 blei kjent med ein barndomskamerat av Cappelen. Denne personen sa at Cappelen fekk hjelp til smugling av hasj av politimannen Eirik Jensen. [Person6] blei i lagmannsretten konfrontert med tidlegare forklaring til Spesialeininga der han sa at det i miljøet gjekk rykte om at Jensen fekk betalt mellom 500 og 1 000 kroner for kvar kilo hasj som Cappelen importerte, og at Cappelen brukte Jensen som trugsmål mot kundar som ikkje betalte for seg. [Person6] heldt fast på dette til lagmannsretten. [Person6] opplyste vidare til lagmannsretten at han via advokaten sin i 2011 tok kontakt med Spesialeininga og tipsa om at Jensen var korrupt. Forklaringa til [Person6] blei på dette punktet stadfesta av advokat Reidar Andresen og advokat Paal-Henrich Berle. Sistnemnde var i 2011 engasjert av Spesialeininga, og han gjennomførte i april 2011 ein samtale med [Person6] og Andresen der Jensen var tema. Berle forklarte i lagmannsretten at det blei tatt kontakt med Kripos, som gjorde visse undersøkingar. Det blei ikkje starta formell etterforsking fordi vurderinga var at det ikkje var tilstrekkeleg grunnlag for dette.

[Person7] forklarte at han hadde mykje kontakt med Cappelen rundt år 2000, sjølv om dei tilhøyrte to ulike hasjmiljø. [Person7] forklarte at [C] på eit seinare tidspunkt fortalte han at Cappelen samarbeidde med ein politimann. [C] hadde fått i oppdrag av Cappelen å pussa opp badet til politimannen, noko [C] mislikte sterkt. [Person7] forklarte

Side:64

også at Cappelen ein gong sa at samarbeidet med politimannen gjekk begge vegar, det vil seia at Cappelen hjelpte politimannen, og at politimannen hjelpte Cappelen. [Person7] meinte at denne samtalen var rundt 2003/2004.

Lagmannsretten meiner at dei omtalte forklaringane har mindre vekt som bevis enn tidsnære bevis i form av framlagt kommunikasjon mellom Jensen og Cappelen. Lagmannsretten legg like fullt noko vekt på desse forklaringane.

<span id="rp-tittel3">Bevisførsel om kva informasjon Jensen hadde tilgang til</span>

Slik tiltalen er utforma, ved at den straffbare medverknaden frå Jensen si side er skildra som psykisk medverknad i form av styrking av forsettet til Cappelen, er det ikkje avgjerande om Jensen reelt sett hadde tilgang til informasjon av verdi for Cappelen. Ut frå korleis Jensen har forklart seg, finn lagmannsretten likevel grunn til å gå inn på dette temaet.

Lagmannsretten meiner det er bevist at Jensen i heile tiltaleperioden hadde tilgang til informasjon som var av verdi for Cappelen når det gjaldt innføring av hasj. Mot slutten av tiltaleperioden, frå 1. juli 2013, hadde Jensen stilling ved den strategiske staben til politimeisteren. Lagmannsretten legg til grunn at Jensen då i større grad enn tidlegare sjølv aktivt måtte henta inn opplysningar og at det var noko vanskelegare for Jensen å halda seg orientert om ulike politiaksjonar utan at han var fysisk til stades på kontoret. Lagmannsretten meiner det er bevist at Jensen medvite let vera å informera Cappelen om denne endringa frå sommaren 2013.

Jensen var frå 1998 til 11. april 2011 ein del av leiargruppa ved etterretningsseksjonen, seinare kalla seksjon for organisert kriminalitet ved Oslo politidistrikt. I perioden 11. april 2011–1. juli 2013 var han ikkje del av leiargruppa, men i stillingsinstruksen hans var det tatt inn som arbeidsoppgåve at han like fullt skulle delta på leiarmøta ved seksjonen.

Ei rekkje vitne har forklart at det på ordinære arbeidsdagar var faste leiarmøter kl. 08.15 for seksjonen der tema blant anna var prioritering av saker. Det var i tillegg møter kvar fredag ettermiddag med fokus på arbeidsoppgåver i helga. I tillegg til informasjon i slike møter fekk medlemmene i leiargruppa dagleg tildelt ei mappe med informasjon om registrerte hendingar i det siste døgeret.

Jensen hadde også tilgang til informasjon gjennom elektroniske register, blant anna etterretningssystemet Indicia.

Cappelen har forklart at ei sentral oppgåve for Jensen var å varsla han dersom det blei stansa parti med hasj på grensa i dei periodane der Cappelen sjølv venta ei levering. Dette for å unngå at mottakarapparatet til Cappelen blei tatt. Lagmannsretten meiner at det er

Side:65

bevist at Jensen var i ein posisjon der han var i stand til å gje Cappelen denne typen varsel. Politioverbetjent Hilde Bergan forklarte at dersom det blei gjort beslag på Svinesund, og kureren var villig til å samarbeida med politiet for å avdekka mottakarapparatet, så gjekk det alltid ut varsel til leiargruppa ved seksjon for organisert kriminalitet i Oslo-politiet. Dersom leiarane ikkje var til stades på politihuset, blei dei ringt til eller dei fekk tekstmelding. Dette var rutinen også på kveldstid. Lagmannsretten viser til at også dei tidlegare polititenestemennene Svein Arve Overrein og Øyvind Norgaren forklarte at det var rutine å varsla leiargruppa i slike typetilfelle.

Lagmannsretten legg også vekt på forklaringa til seksjonssjef Wenche Fredriksen ved Svinesund tollstad, som var sjef for grensekontrollen på Svinesund i perioden 2000-2013. Fredriksen forklarte at det lokale politiet alltid blei varsla når det blei tatt beslag i narkotika. Dersom kureren sa at lasta skulle til Oslo, blei også Oslo politidistrikt involvert. Ifølge Fredriksen tok det gjerne eit par timar frå eit beslag og fram til politiet kom til grensa og overtok ansvaret for kureren. Fredriksen forklarte at tolletaten i så godt som alle saker testa narkotikaen og fann ut kva type narkotika det truleg var snakk om, før politiet blei varsla. Politiet fekk då denne informasjonen. Lagmannsretten meiner at det ut frå desse rutinane låg godt til rette for at Jensen kunne varsla Cappelen om relevante beslag i god tid før mottakarapparatet til Cappelen møtte opp.

Cappelen har også forklart at ei oppgåve for Jensen var å varsla han dersom risikobiletet endra seg på nokon måte, til dømes dersom det blei sett i gang spaning som var retta mot Cappelen. Lagmannsretten meiner at det er bevist at Jensen i tiltaleperioden hadde tilgang på aktuell informasjon i ein slik samanheng, og at Jensen ved ein konkret episode i februar 2012 også prøvde å unngå at tolletaten og politiet følgde opp mogleg mistanke mot Cappelen.

Bakgrunnen for episoden var at to danske statsborgarar blei kontrollerte av tolletaten då dei kom med ferje frå København til Oslo om morgonen 6. februar 2012. Den eine av dei var registert i ei sak i Danmark som involverte 200 kilo hasj. Det blei ikkje avdekka noko ved tollkontrollen, men tolletaten kom til at det skulle setjast i verk spaning mot dei to under opphaldet i Oslo. Det er på det reine at dei møtte Cappelen 7. februar 2012, og at Cappelen same dag tok kontakt med Jensen på telefon fordi han mistenkte at dei hadde blitt utsette for spaning. Jensen undersøkte saka med PTO-kontoret, som var den eininga ved seksjon for organisert kriminalitet som hadde eit løpande vaktansvar og som handterte oppfølging av nye saker som kravde operativ innsats. Ved PTO-kontoret fekk Jensen stadfesta at det hadde skjedd spaning mot dei to danskane. Basert på forklaringa til Lars Teigen, som den aktuelle dagen var tolletaten sin representant ved PTO-kontoret, meiner lagmannsretten at det også er bevist at Jensen sa til dei ansvarlege ved PTO-kontoret at desse danskane var «småkarar» og at Cappelen hadde slutta med narkotikaverksemd. Jensen sa til Teigen at Cappelen hadde fått tilbod av danskane om å kjøpa narkotika, men at Cappelen svara nei. Lagmannsretten viser til at Odd Løkken, kontorsjef i tolletaten, forklarte at han var

Side:66

ansvarleg for spaninga og at han blei orientert av Teigen om kontakten med Jensen. Løkken oppfatta framgangsmåten til Jensen som så spesiell at han valte å informera leiaren sin. Ifølge Løkken var inntrykket at Jensen understreka «litt i overkant» at Cappelen hadde blitt ein ærleg mann.

Den eine av dei to danskane var [F]. Lagmannsretten legg til grunn at [F] i alle fall i delar av tiltaleperioden, inkludert tidsrommet rundt februar 2012, var ein del av nettverket til Cappelen opp mot leverandørar av hasj. Lagmannsretten meiner det er bevist at Jensen var klar over at [F] hadde ei slik rolle, og at Jensen i kontakten med PTO-kontoret 7. februar 2012 medvite prøvde å unngå at ein eventuell mistanke mot Cappelen blei følgd opp. At Jensen hadde kjennskap til [F], går blant anna fram av at Jensen 12. desember 2000 skreiv ein rapport om eit møte mellom Cappelen og [F] i Oslo. Ifølge Jensen blei denne rapporten sendt til dansk politi.

<span id="rp-tittel3">Skuldspørsmålet for Jensen - kva lagmannsretten meiner er bevist</span>

Lagmannsretten har i dei ulike punkta ovanfor gjort greie for korleis den vurderer dei sentrale bevisa i saka. Lagmannsretten vil no samanfatta kva faktiske omstende som er bevist.

Lagmannsretten meiner at det er bevist at Jensen og Cappelen på eit tidspunkt før 1. januar 2004 avtalte eit samarbeid. I vurderinga av tidspunktet, har lagmannsretten lagt vekt på forklaringa til Cappelen, samanhalde med at det er bevist at Jensen frå og med 2004 mottok kontantar frå Cappelen. Lagmannsretten viser også til at Cappelen i 2005 betalte deler av bygginga av badet til Jensen på X gard.

Lagmannsretten kan ikkje gå utanfor det tiltalen gjeld, og lagmannsretten tar difor ikkje stilling til akkurat på kva tidspunkt avtalen mellom Jensen og Cappelen kom i stand. Det er heller ikkje naudsynt for lagmannsretten å ta stilling til akkurat på kva måte avtalen kom i stand. Når lagmannsretten bruker termen «avtale» ligg det i dette at lagmannsretten meiner at Jensen og Cappelen hadde ei sams oppfatning om kva dei to skulle yta til kvarandre knytt til at Cappelen innførte hasj. Ei slik sams oppfatning blei etablert før 1. januar 2004, og det spelar inga rolle om denne oppfatninga blei etablert primært gjennom faktiske handlingar over tid eller gjennom samtalar mellom dei to. Det avgjerande er at det er bevist at det 1. januar 2004 eksisterte ei slik sams oppfatning, og såleis ein avtale om samarbeid.

Det er bevist at samarbeidet gjekk ut på at Jensen mot økonomisk godtgjering skulle varsla Cappelen dersom det blei beslaglagt hasj i tidsrom der Cappelen venta på å få hasj frå utlandet. Jensen skulle dessutan informera Cappelen om ressurssituasjonen og prioriteringane til politiet, og prøva å fjerna fokus frå Cappelen dersom nokon i politiet eller tolletaten viste interesse for Cappelen. Jensen skulle gjennom dette redusera risikoen for at Cappelen blei pågripen av politiet.

Side:67

Det er bevist at Jensen i heile tiltaleperioden gav informasjon til Cappelen i denne samanhengen. Dette skjedde i fysiske møte, i telefonsamtalar og gjennom elektronisk kommunikasjon. Lagmannsretten har i bevisvurderinga særleg bygd på forklaringa til Cappelen, samanhalde med framlagt kommunikasjon mellom Jensen og Cappelen.

Det er bevist at Jensen i heile tiltaleperioden var klar over at Cappelen innførte hasj til Noreg, og at det var tale om parti på opp mot 700 kilo, og at det kom nye parti med jamne mellomrom, til dels så ofte som kvar månad, til saman ca. 13,8 tonn i tiltaleperioden. Lagmannsretten legg vekt på forklaringa til Cappelen, og dessutan på andre bevis – omtalt ovanfor – som underbygger at Cappelen alt før 2000 var etablert som stor importør av hasj. Jensen hadde allereie på 90-talet tett kontakt med Cappelen, og det kan utelukkast at Jensen ikkje var klar over omfanget av hasjimporten. Det er bevist at det i løpet av tiltaleperioden ikkje skjedde noka endring i avtalen mellom Jensen og Cappelen. Lagmannsretten legg vekt på at Jensen allereie i eit notat i 1998 omtalte Cappelen som ein svært profesjonell omsetjar av hasj. Lagmannsretten meiner at Cappelen i tiltaleperioden utvilsamt gav Jensen løpande, detaljert informasjon om eiga hasjverksemd.

Det er bevist at avtalen, og oppfølginga av avtalen frå Jensen si side, i heile tiltaleperioden styrkte viljen hos Cappelen til å gjennomføra innføring av hasj, og at han innførte til saman minst 13,8 tonn hasj. Det er bevist at gjennomføringsviljen til Cappelen blei styrkt ved alle dei innføringane som er spesifisert i underpunkt i tiltalen post I. Lagmannsretten har lagt vekt på forklaringa til Cappelen, som blir underbygd av at det er bevist at Cappelen i heile perioden var villig til å yta økonomisk godtgjering til Jensen.

Det er vidare bevist at Jensen i heile tiltaleperioden var klar over at han styrkte gjennomføringsviljen hos Cappelen, slik som skildra i førre avsnitt, inkludert ved kvar enkelt innføring eller forsøk på innføring som er spesifisert i underpunkt i tiltalen post I. Lagmannsretten legg vekt på at det er bevist at Jensen gjennom heile tiltaleperioden mottok økonomisk godtgjering frå Cappelen. Det kan utelukkast at Jensen ikkje forstod at Cappelen betalte fordi Cappelen meinte at Jensen gjennom sine handlingar reduserte risikoen for at Cappelen skulle bli pågripen.

Lagmannsretten meiner at det er bevist at Jensen i løpet av tiltaleperioden mottok godtgjering frå Cappelen til ein samla verdi av 1 418 000 kroner, og at Jensen mottok dette i eigenskap av å vera polititenestemann. Det er bevist at det var ein direkte samanheng mellom stillinga til Jensen i politiet og det at han mottok godtgjeringa. Det er bevist at Cappelen gav slike ytingar fordi han oppfatta at Jensen til gjengjeld reduserte risikoen for at Cappelen skulle bli tatt av politiet. Cappelen oppfatta at Jensen var i stand til å redusera risikoen nettopp fordi han var polititenestemann, og Jensen var klar over at Cappelen oppfatta det slik. Det er bevist at Jensen var klar over at han mottok fordelane frå Cappelen fordi han var polititenestemann.

Side:68

<span id="rp-tittel3">Skuldspørsmålet for Jensen – rettsbruken</span>

Etter straffelova av 20. mai 2005 (straffelova 2005) § 3 første ledd første punktum skal den straffelovgjevinga som gjaldt på handlingstidspunktet, nyttast. Tiltalen gjeld handlingar i perioden 2004–19. desember 2013, det vil seia før straffelova av 2005 blei sett i verk. Handlingane skal difor bli vurdert etter straffelova av 22. mai 1902. Det er ikkje grunnlag for noko unntak etter straffelova 2005 § 3 første ledd andre punktum. Ei vurdering etter straffelova 2005 vil ikkje føra til noko betre resultat for Jensen.

Basert på bevisvurderinga ovanfor skal Jensen dømmast for forsettleg medverknad til at Cappelen i tiltaleperioden innførte eller forsøkte å innføra ca. 13,8 tonn hasj til Noreg. Lagmannsretten meiner at det som er bevist, rettsleg sett utgjer eitt samanhengande brotsverk utøvd av Cappelen. Det er bevist at Jensen i heile tiltaleperioden forsettleg styrkte forsettet til Cappelen. Det er etter rettspraksis ikkje tvilsamt at dette blir rekna som straffbar, psykisk medverknad. Det er etter rettspraksis heller ikkje tvilsamt at ca. 13,8 tonn hasj blir rekna som «et meget betydelig kvantum» narkotika. Det er rettsleg sett tale om eitt samanhengande brotsverk også frå Jensen si side. Jensen blir etter dette dømd for brot på straffelova (1902) § 162 første ledd jf. tredje ledd jf. femte ledd, jf. tiltalen post I.

Lagmannsretten nemner at underpunkt 16 i tiltalen post I gjeld eit parti med 186 kilo hasj som blei tatt av svensk politi før det blei innført til Noreg. Lagmannsretten meiner at dette forsøket rettsleg sett må reknast som ein del av det samanhengande brotsverket, skildra som medverknad til innføring og forsøk på innføring av narkotika, og at det ikkje er grunnlag for ei sjølvstendig domfelling av Jensen for medverknad til forsøk. Lagmannsretten viser her til [[Rt-1980-1021]]. I domsslutninga har lagmannsretten likevel, i samsvar med korleis påstanden er utforma, tatt inn ein referanse til straffelova (1902) § 49 for underpunkt 16, for å få fram at det samanhengande brotsverket omfattar eitt forsøk i tillegg til medverknad til ei rekkje fullbyrda innføringar av narkotika.

Lagmannsretten går etter dette over til den rettslege vurderinga av post II i tiltalen. Som det går fram ovanfor, meiner lagmannsretten at det er bevist at Jensen i eigenskap av å vera polititenestemann i tiltaleperioden forsettleg mottok 1 200 000 kroner i kontantar, oppussing av eit bad til ein verdi av 200 000 kroner, ei klokke verd 17 000 kroner og ein mobiltelefon verd 1 000 kroner. Til saman er det bevist at han mottok fordelar til ein samla verdi av 1 418 000 kroner. Dette er rettsleg sett ein «utilbørlig» fordel etter straffelova (1902) § 276 a bokstav a. Det er tale om eitt, samanhengande korrupsjonsbrotsverk frå Jensen si side.

Lagmannsretten meiner at korrupsjonshandlinga til Jensen rettsleg sett skal bli vurdert som grov, jf. straffelova (1902) § 276 b andre ledd. Lagmannsretten viser til at det omstendet at Jensen mottok fordelane i eigenskap av å ha leiande stilling i politiet aleine tilseier at det er tale om grov korrupsjon. Det er tale om ei handling som er eigna til i vesentleg grad å

Side:69

svekkja den generelle tilliten til politiet i samfunnet. I tillegg til dette kjem at det er tale om eit høgt beløp. Dei omstenda som gjer handlinga grov, er ut frå bevisvurderinga til lagmannsretten omfatta av forsettet til Jensen.

Jensen blir etter dette dømd for brot på straffelova (1902) § 276 b jf. § 276 a første ledd bokstav a, jf. tiltalen post II.

<span id="rp-tittel2">Straffutmåling</span>

<span id="rp-tittel3">Jensen</span>

Straffutmålinga for Jensen skal skje med utgangspunkt i det mest alvorlege brotsverket, medverknad til innføring eller forsøk på innføring av ca. 13,8 tonn med hasj over ein periode på om lag ti år. Den øvre strafferamma ved brot på straffelova (1902) § 162 tredje ledd er fengsel i 15 år. Dersom det ligg føre særs skjerpande omstende, blir strafferamma utvida til fengsel inntil 21 år, jf. tredje ledd andre punktum.

Det rettslege innhaldet i vilkåret om særs skjerpande omstende er omtalt i [[HR-2008-1600-A - Rt-2008-1217|Rt-2008-1217]] avsnitt 58-65. Høgsterett viste her til lovforarbeida, nærare bestemt Ot. prp. nr. 23 (1983-84) side 29, der det er uttalt at strafferamma på 21 år tar sikte på «de virkelig store bakmenn i narkotikaomsetningen». I avsnitt 63 i dommen heiter det:

<span id="rp-innrykk">Etter forarbeidene tar § 162 tredje ledd andre punktum sikte på å ramme de virkelig store bakmenn som har befatning med meget betydelige kvanta narkotika. Når det foreligger et meget betydelig kvantum narkotika, vil etter min mening lovbryterens organisatoriske rolle være avgjørende for om særdeles skjerpende omstendigheter foreligger.</span>

Sjølv om Jensen blir dømd som medverkar, ikkje som hovudmann, er det bevist at han i heile tiltaleperioden hadde ei sentral rolle. Basert på kommunikasjon i SMS og e-post, slik denne er omtalt ovanfor, er det bevist at Jensen til Cappelen gav inntrykk av at han følgde hasjimporten tett og at han så langt han kunne, reduserte risikoen for at Cappelen skulle bli oppdaga. Lagmannsretten legg vekt på at Jensen i tiltaleperioden hadde leiarstillingar i Oslo politidistrikt, noko han visste at Cappelen var kjent med. Det er bevist at Jensen formidla til Cappelen at han hadde kunnskap om når risikoen ved innføring var større enn normalt, og at han hadde tilgang til informasjon, slik at han kunne varsla Cappelen om beslag før personar i nettverket til Cappelen møtte opp for å ta imot parti med hasj. Lagmannsretten meiner at mønsteret i kommunikasjonen per SMS og e-post beviser at Cappelen vurderte rolla til Jensen som verdifull. Dette blir også støtta av at det er bevist at Cappelen i tiltaleperioden gav Jensen økonomiske fordelar på i overkant av 1,4 millionar kroner. Samla sett meiner lagmannsretten etter dette at Jensen utvilsamt hadde ei sentral rolle i innføringa av hasj i heile tiltaleperioden.

Side:70

På denne bakgrunnen meiner lagmannsretten at det ligg føre særs skjerpande omstende, slik at strafferamma på fengsel i 21 år gjeld, jf. straffelova (1902) § 162 tredje ledd andre punktum.

Lagmannsretten går etter dette over til den konkrete utmålinga av straff for narkotikabrotsverket. Så langt lagmannsretten kjenner til, finst det ikkje tidlegare saker som gjeld i nærleiken av same mengde hasj. Lagmannsretten meiner at [[HR-2008-1600-A - Rt-2008-1217|Rt-2008-1217]] gjev ei viss rettleiing. I dommen avsnitt 39 blei det bygd på at utgangspunktet var fengsel i 12 år for profesjonell innføring av 700–800 kilo hasj. Jensen blir dømd for ei mengde som er meir enn 17 gonger så stor. I tillegg til dette kjem at det er tale om eit brotsverk som skjedde over eit tidsrom på heile ti år. Innføringa av hasj har utvilsamt vore profesjonell. Lagmannsretten meiner at skadepotensialet ved eit slik brotsverk, ikkje minst i eit samfunnsperspektiv, er svært stort. Sterke allmennpreventive omsyn gjer seg gjeldande. Dette tilseier streng straff. Det er også skjerpande at dei handlingane som Jensen utøvde som medverkar, hadde tilknyting til stillingane hans i politiet.

I Borgarting lagmannsrett sin dom 18. april 2017 i oppbevaringssaka blei [D] dømd for narkotikabrotsverk knytt til ei samla mengde på 1 063 kilo hasj og for utbytteheleri av i overkant av to millionar kroner. Lagmannsretten uttalte at [D] var sentral i narkotikaverksemda, utan å vera hovudmann. Det blei lagt vekt på at narkotikabrotsverket skjedde over lang tid, nærare bestemt ein periode på to år. Lagmannsretten uttalte at fengsel i 14–15 år var eit rett utgangspunkt ved straffutmålinga. Etter at det var lagt vekt på straffskjerpande og straffminkande omstende blei straffa sett til fengsel i 14 år og seks månader. Lagmannsretten meiner at det narkotikabrotsverket som Jensen blir dømd for, er klart meir alvorleg enn det som dommen mot [D] gjeld.

Samla sett meiner lagmannsretten at det narkotikabrotsverket som Jensen blir dømd for, i seg sjølv tilseier ei fengselsstraff opp mot den øvre ramma på 21 år.

Jensen blir også dømd for passiv, grov korrupsjon, jf. straffelova (1902) § 276 a første ledd bokstav a jf. § 276 b. Strafferamma er her fengsel i ti år. Heller ikkje når det gjeld dette brotsverket finst det tidlegare saker med direkte overføringsverdi. [[HR-2008-1913-A - Rt-2008-1473|Rt-2008-1473]] gjeld eit tilfelle der hovudmannen blant anna blei dømd for grov korrupsjon knytt til eit beløp på 6 591 086 kroner. Tingretten og lagmannsretten hadde uttalt at dette brotsverket isolert sett kvalifiserte til ei straff av fengsel i fem år og seks månader. Høgsterett slutta seg i hovudsak til denne vurderinga, jf. [[HR-2008-1913-A - Rt-2008-1473|Rt-2008-1473]] avsnitt 43.

Jensen blir dømd for grov korrupsjon knytt til eit klart lågare beløp, 1 418 000 kroner. På den andre sida er det klart straffskjerpande at Jensen gjorde seg skuldig i korrupsjonshandlinga i eigenskap av å ha leiande stillingar i politiet. Lagmannsretten viser i denne samanhengen til [[HR-2011-685-A - Rt-2011-477|Rt-2011-477]], som gjaldt ein polititenestemann som mot betaling i fleire, kortare tidsrom, henta ein soningsfange ut av fengsel, utan at det var polititenestleg

Side:71

grunnlag for dette. Det blei utmålt ei straff på fengsel i eitt år og seks månader. Det heiter i avsnitt 27 i dommen:

<span id="rp-innrykk">Ved vurderingen av alvoret må det videre tas hensyn til hva slags offentlige myndighetspersoner det er tale om. Polititjenestemenn står etter min mening i så måte i en særstilling. De utøver inngripende myndighet på vegne av det offentlige, og det er nødvendig at de nyter alminnelig tillit i samfunnet. Korrupsjon forøvet av polititjenestemenn undergraver tilliten til rettsapparatet, og slike forbrytelser representerer en trussel mot viktige prinsipper som vårt samfunn bygger på, ikke minst prinsippet om likhet for loven. Dersom det fester seg et inntrykk av at man med tilstrekkelig ressurser eller kontakter kan kjøpe seg fri fra plikter som er pålagt i lov eller avgjørelser av offentlige myndigheter, vil det ramme tilliten til rettsstaten.</span>

Dei omstenda som Høgsterett her peikte på, gjer seg gjeldande med tyngde i straffesaka mot Jensen. At korrupsjonen skjedde systematisk og over ein så lang periode som ti år, tilseier ut frå allmennpreventive omsyn streng straff. Lagmannsretten meiner at dette er omstende som må ha større vekt enn sjølve beløpet.

Spesialeininga har argumentert med at korrupsjonsbrotsverket er så alvorleg at det isolert sett tilseier ei fengselsstraff opp mot ti år. Lagmannsretten er open for at det innanfor strafferamma på ti år kan tenkjast endå meir alvorlege korrupsjonshandlingar, både når det gjeld beløp og stilling, og at rett straffutmåling for Jensen for korrupsjonsbrotsverket isolert sett ligg noko lågare enn hevda av Spesialeininga, men like fullt i det øvre sjiktet av strafferamma på ti år. Lagmannsretten peiker på at det ved vurderinga av korrupsjonen isolert sett skal sjåast bort frå at korrupsjonen her også innebar medverknad til narkotikabrotsverk.

Ved straffutmålinga skal lagmannsretten også ta omsyn til dei brota på våpenlova som Jensen er endeleg dømd for i tingretten. Det heiter om desse i dommen til tingretten:

<span id="rp-innrykk">Under post IV skal det utmåles straff for å inneha fem våpen uten våpenkort, jfr. våpenloven § 33 første ledd annet punktum jfr. § 8 første ledd. Under post V skal det utmåles straff for å oppbevare fem våpen i strid med reglene om oppbevaring i godkjent sikkerhetsskap, jfr. våpenloven § 33 første ledd første punktum jfr. § 27a første ledd. Under post VI skal det utmåles straff for oppbevaring av ammunisjon i strid med reglene jfr. våpenloven § 33 første ledd første punktum jfr. § 27a første ledd.</span>

<span id="rp-innrykk">Til den ulovlige våpenbesittelse bemerker retten at det er alvorlig at en automatrifle, innlevert under våpenamnestiet, gjenfinnes på kontoret til Jensen flere år etter at det er utkvittert fra våpenkontoret. For øvrig er det ikke spesielle skjerpende omstendigheter knyttet til den ulovlige våpenbesittelsen og oppbevaringen. Retten mener etter dette at forholdene i post IV, ulovlig våpenbesittelse, i utgangspunktet ville vært straffet med en kortere betinget fengselsstraff. Postene V og VI er isolert sett bøteforhold.</span>

Lagmannsretten er einig med tingretten i dei vurderingane som går fram av sitatet.

Samla sett meiner lagmannsretten at narkotikabrotsverket, samanhalde med korrupsjonsbrotsverket, tilseier at det skal bli utmålt ei fengselsstraff på 21 år.

Lagmannsretten meiner at det ikkje gjev grunnlag for redusert straff at det både under etterforskinga og ved behandlinga i domstolane har vore stor interesse for saka, også frå media, noko som har vore ei påkjenning for Jensen. Lagmannsretten viser til at dei alvorlege brotsverka som Jensen blir dømd for, naturleg nok har offentleg interesse.

Lagmannsretten er delt i synet på om det ligg føre andre straffminkande omstende for Jensen.

<b>Fleirtalet</b>, lagdommarane Leirvik og Trovik, og meddommarane Frich og Borse Torstensen, meiner at det ikkje er nokon straffminkande omstende i saka. Postane I og II i tiltalen gjeld handlingar utøvd over eit tidsrom på ti år, noko som gjorde det påkravd med omfattande etterforsking frå Spesialeininga. På bakgrunn av at Jensen nekta straffeskuld, og ut frå dei forklaringane han gav om innhaldet i kontakten med Cappelen, var det naudsynt for Spesialeininga å gå svært grundig til verks. At det har gått seks og eit halvt år før skuldspørsmålet har blitt avgjort, er på denne bakgrunnen ikkje spesielt mykje. Det har ikkje vore periodar utan aktivitet i saka. Saka har heile tida hatt slik framdrift som det er rimeleg å krevja. At saka måtte bli behandla to gonger i lagmannsretten, var eit utslag av reglane i straffeprosesslova om saker med lagrette. Ny behandling i lagmannsretten blei gjennomført innan rimeleg tid og kan ikkje gje grunnlag for redusert straff.

<b>Mindretalet</b>, meddommarane Moldestad, Johnsen og Hennum, meiner at det er grunnlag for ein viss reduksjon i straffa fordi dei straffbare handlingane i dag ligg seks og eit halvt år tilbake i tid, utan at Jensen kan klandrast for tidsbruken. Det må særleg leggjast vekt på at det har gått lengre tid enn normalt fordi saka har blitt behandla to gonger i lagmannsretten. Den lange saksbehandlingstida har utvilsamt vore ei ekstra påkjenning for Jensen. Straffa bør difor setjast til fengsel i 20 år.

I samsvar med fleirtalet sitt syn blir straffa etter dette sett til fengsel i 21 år. Straffelova (1902) § 62 første ledd og § 63 andre ledd er lagt til grunn. Til frådrag i straffa går 111 dagar for uthalde varetekt.

<span id="rp-tittel3"><i>Inndraging</i></span>

Det er lagt ned påstand om inndraging. Etter straffelova (1902) § 34 første ledd første punktum skal utbytte av ei straffbar handling bli inndratt. Etter første ledd andre punktum kan ansvaret bli redusert eller falla bort i den grad retten meiner at inndraging vil vera klart

Side:73

urimeleg. Lagmannsretten har kome til at det er bevist at Jensen mottok verdiar for 1 418 000 kroner ved passiv korrupsjon. Lagmannsretten meiner at det ikkje er noko som tilseier at inndraging av heile beløpet vil vera klart urimeleg. Det tilseier ikkje noka anna vurdering at verdiane er brukt opp av Jensen. Lagmannsretten gjev etter dette dom for inndraging av 1 418 000 kroner.

<span id="rp-tittel3">Cappelen:</span>

Lagmannsretten skal fastsetja straff for dei brotsverka som Cappelen er endeleg dømd for i dom frå Oslo tingrett 18. september 2017 og dom frå Asker og Bærum tingrett 23. oktober 2017 (oppbevaringssaka).

Ved den sistnemnde dommen blei han dømd for forsettleg oppbevaring og sal av til saman ca. 1,4 tonn hasj i perioden frå 2011 til 2013. Han blei dømd for å ha gjort dette som ledd i aktiviteten til ei organisert kriminell gruppe, jf. straffelova (1902) § 60 a. Det blei bygd på at Cappelen var leiar for gruppa. Han blei dessutan dømd for brot på våpenlova § 33 første ledd andre punktum jf. tredje ledd ved at han oppbevarte to våpen, ein pistol og ei hagle, utan løyve.

I dom frå Oslo tingrett 18. september 2017 blei Cappelen dømd for forsettleg innføring, eller forsøk på innføring, av til saman ca. 16,7 tonn hasj i perioden frå 1993/1994 til 14. november 2013. Mengda på ca. 16,7 tonn hasj inkluderte dei ca. 1,4 tonn med hasj som han var dømd for å ha oppbevart/selt i oppbevaringssaka. Det går fram av domsslutninga til Oslo tingrett at den delen som gjaldt forsøk på innføring, berre var 186 kilo hasj. I dommen til Oslo tingrett blei Cappelen dessutan dømd for aktiv, grov korrupsjon knytt til eit beløp på 667 800 kroner.

Når det gjeld korrupsjonsbeløpet, går det fram av drøftinga ovanfor at lagmannsretten i straffesaka til Jensen meiner det er bevist at Jensen mottok 1 418 000 kroner frå Cappelen, altså eit høgare beløp enn det Cappelen blei dømd for i tingretten. I straffesaka til Cappelen er spørsmålet om korrupsjonen gjeld meir enn 667 800 kroner ein del av bevisvurderinga under straffespørsmålet. Lagmannsretten har såleis i utgangspunktet kompetanse til å bygga på eit høgare beløp enn det tingretten kom til. Under ankeforhandlinga blei spørsmålet om korrupsjonsbeløpet i straffesaka til Cappelen likevel ikkje tatt opp. Aktoratet argumenterte ikkje for at lagmannsretten skulle bygga på eit høgare beløp, og forsvararane til Cappelen kommenterte såleis heller ikkje spørsmålet. I denne situasjonen, når kravet til kontradiksjon ikkje er oppfylt for ei anna bevisvurdering for Cappelen sin del, legg lagmannsretten til grunn eit korrupsjonsbeløp på 667 800 kroner for Cappelen. Lagmannsretten finn grunn til å nemna at skilnaden mellom 1 418 000 og 667 800 kroner i praksis ikkje får nokon som helst innverknad på straffutmålinga i denne saka.

Side:74

Lagmannsretten nemner også at den i straffesaka til Jensen har bygd på at det ikkje kan utelukkast at 150 kilo med hasj blei kjøpt av Cappelen først etter at denne hasjen var transportert frå Danmark til Noreg. I tingretten sin dom er det bygd på at også dette kvantumet blei innført av Cappelen. Ein skilnad på 150 kilo hasj har i praksis ingen innverknad på straffutmålinga i denne saka, og lagmannsretten går difor ikkje meir inn på dette.

Utgangspunktet for straffutmålinga for Cappelen må bli tatt i at han blir dømd for innføring, eller forsøk på innføring, av ca. 16,7 tonn hasj over ein periode på om lag 20 år.

I dommen til Oslo tingrett heiter om straffutmålinga for Cappelen:

<span id="rp-innrykk">I herværende sak dreier det seg om en sammenhengende velorganisert innførsel av ca. 16,7 tonn hasj fra 1993 til siste innførsel 14. november 2013, hvor Cappelen utvilsomt er hovedmann og organisator bak innførslene. Han har hatt den avgjørende og dominerende rolle ved kjøp, import og salg av stoffet i hele tiltaleperioden. Han har selv hatt utstrakt kontakt med leverandørene i Danmark, Nederland og Spania, og koordinert transport, mottagelse, lossing og distribusjon av stoffet, jfr. også uttalelse i Borgarting lagmannsretts dom av 18. april 2017 i oppbevaringssaken om at <i>"det er imidlertid ubestridt at gruppen var ledet av Cappelen, som i alle henseender var hovedmannen"</i>. Han har i denne sammenheng også hatt den dominerende rolle i finansieringen og betalingsformidlingen.</span>

<span id="rp-innrykk">Hasjimporten, finansieringen og hvitvasking av fortjeneste har vært Cappelens daglige arbeid i 20 år, hvor han har styrt sin forbryterske virksomhet profesjonelt og systematisk. Han har drevet virksomheten ved ustrakt reisevirksomhet til sine leverandører, og med møter, telefonsamtaler, sms og mail med sitt nettverk og sine medhjelpere i Norge og i utlandet. Han bygget opp to lagre i Norge, og sørget for en effektiv logistikk rundt disse.</span>

Lagmannsretten sluttar seg til bevisvurderinga som går fram av sitatet. Cappelen har utvilsamt hatt rolla som hovudmann. På denne bakgrunnen ligg det føre særs skjerpande omstende, slik at strafferamma er fengsel i 21 år, jf. straffelova (1902) § 162 tredje ledd andre punktum.

Når det gjeld straffenivået for innføring av ca. 16,7 tonn hasj viser lagmannsretten til drøftinga ovanfor i saka til Jensen. Ut frå rettspraksis meiner lagmannsretten at innføring av ei så stor mengde, over eit så langt tidsrom, tilseier eit utgangspunkt på fengsel på 21 år for ein hovudmann, eller i alle fall tett opp mot dette. At Cappelen i den såkalla oppbevaringssaka blei funnen skuldig i oppbevaring og sal av hasj, i tillegg til brot på våpenlova, er med i vurderinga, jf. straffelova § 62.

Cappelen blei i Oslo tingrett også dømd for aktiv, grov korrupsjon. Dette brotsverket tilseier isolert sett ei fengselsstraff i det øvre sjiktet av strafferamma på ti år. Lagmannsretten viser også her til drøftinga ovanfor under straffutmålinga for Jensen, sjølv

Side:75

om det for Jensen er bygd på eit noko høgare beløp. Det kan reisast spørsmål ved om straffenivået skal vera noko lågare for den som gjev ein utilbørleg fordel til ein polititenestemann, samanlikna med polititenestemannen som mottek og direkte utøver tillitsbrotet. Slik saka ligg an, er det ikkje naudsynt for lagmannsretten å gå nærmare inn på dette.

Lagmannsretten meiner at narkotikabrotsverka og korrupsjonsbrotsverket samla sett tilseier at straffa blir sett til fengsel i 21 år, før det blir tatt omsyn til straffminkande omstende.

Cappelen har tilstått utan atterhald, noko som lagmannsretten har plikt til å ta omsyn til ved straffutmålinga, jf. straffelova (1902) § 59 andre ledd. Oslo tingrett bygde på at Cappelen, etter at han blei pågripen 19. desember 2013, «gradvis» tilsto i eiga narkotikasak. Tingretten meinte at det var først våren 2015 at «det kom en full erkjennelse for alle innførslene». Aktor har i lagmannsretten uttalt at tingretten tok feil på dette punktet, og at det må byggast på at Cappelen til Spesialeininga allereie i januar 2014 vedgjekk det totale omfanget. Lagmannsretten er einig med aktor i at det ved straffutmålinga ikkje kan brukast mot Cappelen at det tok tid før han tilsto i eiga straffesak. I avhøyr hos Spesialeininga hadde Cappelen i første fase rett nok status som vitne. Lagmannsretten meiner at det kan stillast spørsmål ved denne vurderinga frå Spesialeininga si side, men at dette ikkje kan brukast mot Cappelen. Lagmannsretten meiner at det går fram av opptak frå samtalane mellom Cappelen og polititenestemennene Hægstad og Sørensen i byrjinga av januar 2014 at Cappelen allereie då var klar over at han ved å forklara seg fullstendig om medverknaden til Jensen også måtte forklara seg fullstendig om si eiga rolle. I dette låg ei tilståing av eigne forhold for Cappelens del heilt tilbake til 1993. Når etterforskinga til Spesialeininga og politiet blir vurdert samla, meiner lagmannsretten at det ikkje er dekkande at Cappelen tilsto «gradvis».

Ved at Cappelen tilsto utan atterhald i eiga straffesak, har det utan tvil vore mogleg å oppnå ein prosessøkonomisk vinst, noko som skal koma Cappelen til gode.

I tillegg til den prosessøkonomiske vinsten, peiker lagmannsretten på at det utan ei tilståing og ei forklaring frå Cappelen si side, ikkje hadde vore grunnlag for fellande dom for den delen av narkotikabrotsverket som ligg lengst tilbake i tid. Tilståinga har såleis vore avgjerande for den samla mengda som det blir bygd på. Tilståinga har etter lagmannsretten sitt syn også hatt ein viss verdi som bevis for kva rolle Cappelen har hatt. Lagmannsretten tenkjer då særleg på rolla hans som hovudmann knytt til innføring. I tillegg til dette kjem at tilståinga til Cappelen har hatt verdi som bevis i korrupsjonssaka.

Når det gjeld narkotikabrotsverka, så er det for Cappelen klart at det også utan ei tilståing ville ha vore grunnlag for fellande dom for «et meget betydelig kvantum» etter straffelova (1902) § 162 tredje ledd, og såleis uansett grunnlag for ei svært lang fengselsstraff. Lagmannsretten viser i denne samanhengen til tidlegare omtale av dom i Borgarting

Side:76

lagmannsrett 18. april 2017 mot [D] og det straffenivået som det der blei bygd på for brotsverk knytt til ei mengde på ca. 1 tonn hasj. Ved å tilstå innføring av større mengder hasj langt tilbake i tid, har Cappelen i praksis ikkje risikert særleg straffskjerping fordi alvoret i brotsverka hans i perioden 2011-2013 uansett var svært stort. Risiko for ei straffskjerping, utan at det er mogleg for lagmannsretten konkret å ta stilling til lengda av denne, er det likevel tale om.

Ordlyden i straffelova (1902) § 59 andre ledd gjev ikkje konkret rettleiing for kor store utslag ei tilståing skal få ved den konkrete straffutmålinga. I Ot. prp. 81 (1999-2000) side 44 er det uttalt om dette:

<span id="rp-innrykk">Plikten knytter seg imidlertid bare til det å ta i betraktning ved straffutmålingen at den siktede har tilstått. Annet ledd første punktum sier ikke noe om hvilken betydning tilståelsen skal ha. Om tilståelsen bør lede til reduksjon i straffen, og hvor stor reduksjonen i tilfelle bør være, må avgjøres av retten etter en konkret vurdering i den enkelte sak. Viktige momenter vil her være hvilken betydning tilståelsen har hatt for fornærmedes situasjon, og hvor stor prosessøkonomisk gevinst den har medført. Dette vil igjen bero på en rekke forhold, for eksempel på hvilket stadium av saken tilståelsen kommer og hvilken betydning tilståelsen har for oppklaringen av saken. Videre bør retten ta i betraktning hvilken betydning det vil få for effektiviteten av straffebudet hvis straffenivået reduseres i tilståelsessakene. De retningslinjer som Høyesterett tidligere har trukket opp for vurderingen av hvilken betydning det har at den siktede har tilstått, vil fortsatt gjelde.</span>

<span id="rp-innrykk">Formålet med lovendringen er at det skal legges større vekt på tilståelser i alminnelige saker enn tilfellet er i dag, særlig i de saker som behandles i forhørsretten. Lovendringen kan også få betydning for enkelte alvorlige straffesaker, men det er ikke først og fremst disse sakene forslaget tar sikte på.</span>

Spørsmålet om i kva grad ei tilståing skal føra til redusert straff, er omtalt i fleire avgjerder i Høgsterett. [[HR-2010-2172-A - Rt-2010-1562|Rt-2010-1562]] gjeld eit tilfelle der ein kurer tilsto utan atterhald etter å ha blitt tatt i tollkontroll. Noko av narkotikaen blei funne i bagasjen til kureren. Andre deler av stoffet hadde kureren svelgd, noko kureren vedgjekk straks. Om storleiken på rabatten for tilståing heiter det i avsnitt 19 i dommen til Høgsterett:

<span id="rp-innrykk">Da domfelte ble tatt i tollkontrollen, avgav hun en uforbeholden tilståelse, og dette har lettet iretteføringen. Ved straffutmålingen må det derfor gis «tilståelsesrabatt», jf. straffeloven § 59 andre ledd. Tilståelsen har imidlertid ikke hatt noen bevismessig betydning, og dette medfører at det ikke er grunnlag for en «tilståelsesrabatt» på 30 % som forsvareren har hevdet. Tilståelsesrabatten bør etter min mening ikke settes høyere enn til rundt 20 %.</span>

Dommen kan tolkast slik at ei tilståing i seg sjølv gjev grunnlag for ein rabatt på 20 prosent. Hos Magnus Matningsdal: Straffeloven (2005), Kommentarutgåve, (Universitetsforlaget, 2015) heiter det derimot på side 728 om [[HR-2010-2172-A - Rt-2010-1562|Rt-2010-1562]]:

Side:77

<span id="rp-innrykk">Etter min mening har praksis etter avgjørelsen i [[HR-2010-2172-A - Rt-2010-1562|Rt-2010-1562]] blitt strammet noe inn. Dette illustreres av Rt. 2011 s. 1210, hvor førstvoterende viser til denne avgjørelsen og uttaler at «Jeg reiser spørsmål om det er kriminalpolitisk velgrunnet å gi en så stor straffreduksjon når tilståelsen gis idet gjerningspersonen tas mer eller mindre på fersk gjerning» (avsnitt 16). Denne avgjørelsen er fulgt opp i Rt. 2012 s. 193 avsnitt 15. Politiet hadde her funnet narkotikaen i en bod tilknyttet den domfeltes leilighet. Tilståelsen hadde da utelukkende hatt en «viss prosessøkonomisk virkning ved at saken kunne idømmes som tilståelsessak». Det kunne da ikke gjøres et fradrag på «mer enn i overkant av ti prosent».</span>

Slik lagmannsretten ser det, er signala frå Høgsterett ikkje eintydige på kva som er rett utgangspunkt for den prosentmessige reduksjonen i straff når tilståinga berre har hatt prosessøkonomisk verdi. I ulike saker er det utmålt frå 10 til 20 prosent reduksjon. Dette er for så vidt i samsvar med intensjonane i lovforarbeida om at det skal skje ei konkret vurdering i kvar sak. Det kan vera faktiske skilnader, inkludert karakteren og alvoret i brotsverket, som tilseier at det er god grunn til eit visst spenn i dei prosentsatsane som blir brukte.

Dei retningslinene som Høgsterett har trekt opp, kan oppfattast slik at ein skal vera noko meir atterhalden med rabatt for tilståing i dei aller mest alvorlege sakene. Lagmannsretten viser i denne samanhengen til [[HR-2007-1995-A - Rt-2007-1677|Rt-2007-1677]] (Finance Credit) avsnitt 30.

Oslo tingrett kom til at Cappelen på grunnlag av tilståing i eiga sak burde ha ein strafferabatt på rundt fire år, noko som utgjer i underkant av 20 %. Lagmannsretten er einig i dette. Når det er grunnlag for ein såpass stor rabatt, er det fordi tilståinga også har hatt ein viss verdi som bevis. Utan tilståing frå Cappelen si side, hadde ikkje tiltalen mot Cappelen blitt like omfattande. Dette må bli reflektert i rabatten, særleg fordi Cappelen ved å tilstå også har risikert eit høgare utgangspunkt for straffa enn kva han elles ville ha gjort.

Det neste spørsmålet blir i kva grad det gjev grunnlag for redusert straff at Cappelen har forklart seg om Jensen si rolle. At samarbeid med politiet om rolla til andre gjerningspersonar kan gje grunnlag for vesentleg reduksjon i straff, går fram av rettspraksis.

Lagmannsretten meiner at det er grunn til innleiingsvis å peika på at Cappelen ikkje har samarbeidd med politiet opp mot andre gjerningspersonar enn Jensen. Cappelen har i liten grad forklart seg om eige nettverk i Noreg og i utlandet. At samarbeidet med politiet er avgrensa til å gjelda Jensen, gjer at det er mindre grunn til strafferabatt enn dersom samarbeidet hadde omfatta alle deler av narkotikaverksemda.

[[HR-2012-430-A - Rt-2012-330|Rt-2012-330]] gjeld eit tilfelle der den tiltalte som kurer hadde innført ca. 940 gram kokain og ca. 900 gram heroin. Tiltalte blei stoppa ved grensekontroll på Svinesund, og

Side:78

samarbeidde med politiet for å avdekkja mottakarapparatet, i tillegg til å forklara seg om oppdragsgjevaren i utlandet. Det heiter i dommen avsnitt 12-17:

<span id="rp-innrykk">Det er lang praksis for at det gis fradrag i straffen i tilfelle hvor den tiltalte har hjulpet politiet med å avdekke andre aktørers rolle eller omfanget av den straffbare virksomheten. Som fremholdt i [[HR-1995-15-A - Rt-1995-242|Rt-1995-242]] er det «for politiet viktig at de siktede motiveres for et samarbeid, samtidig som en reduksjon av straffen overfor den siktede kan være en rimelig kompensasjon for den fare han pådrar seg for hevnaksjoner».</span>

<span id="rp-innrykk">Det kan ikke utledes noen klare retningslinjer av Høyesteretts praksis for hvilken vekt slikt samarbeid skal tillegges ved straffutmålingen. I en dom fra 2011 ble det lagt til grunn at det ville være riktig å redusere straffen som følge av egen tilståelse og utstrakt samarbeid med politiet med 50 %, fra fire til to års fengsel, jf. [[HR-2011-2385-A - Rt-2011-1744|HR-2011-2385-A]] avsnitt 16 og 32. I [[HR-2005-436-A - Rt-2005-314|Rt-2005-314]] ga Høyesterett tilståelsesfradrag med ett og et halvt år og fradrag for samarbeid med politiet med ni måneder i en sak hvor utgangsstraffen var vurdert å være sju år eller noe i underkant av det. Andre nyere eksempler fra Høyesteretts praksis hvor tiltaltes samarbeid er tillagt vekt er [[HR-2004-1454-A - Rt-2004-1287|Rt-2004-1287]] og [[HR-2003-281-A - Rt-2003-736|Rt-2003-736]].</span>

<span id="rp-innrykk">Tilståelse i straffesaker er viktig både for å avdekke kriminelle handlinger, og for å lette politiets og domstolenes arbeid med å etterforske og pådømme sakene. For at tilståelsesrabatten skal virke motiverende må den være synbar, forutsigbar og tilstrekkelig stor, jf. riksadvokatens rundskriv nr. 3/2007 side 2 (RA-2007-3).</span>

<span id="rp-innrykk">De samme hensyn gjør seg gjeldende for siktedes samarbeid med politiet. Som i denne saken vil slikt samarbeid kunne bidra til at skyldige blir tatt og får sin straff.</span>

<span id="rp-innrykk">Utviklingen mot mer organisert kriminalitet, med internasjonale forgreninger og hard indre justis, illustrerer betydningen av dette. Slik virksomhet er vanskelig å avdekke, og den som gir opplysninger om virksomheten utsetter seg for betydelig risiko.</span>

<span id="rp-innrykk">På den annen side er det vanskelig å sette opp generelle retningslinjer for størrelsen på det fradrag som bør gis i den enkelte sak. Dette vil – som ved beregningen av tilståelsesfradraget – bero på en sammensatt vurdering. Vesentlige momenter må være omfanget av samarbeidet, betydningen av den hjelp siktede har gitt og hvilken risiko han eller hun har utsatt seg for som følge av bistanden.</span>

I den konkrete saka kom Høgsterett til at kureren burde få eit frådrag på opp mot 20 % i straffa på grunn av samarbeidet med politiet, i tillegg til rabatt for tilståing av eige forhold.

Når det gjeld i kva grad forklaringa til Cappelen har hatt innverknad på etterforskinga av saka til Jensen, heiter det i dommen til Oslo tingrett:

<span id="rp-innrykk">Etter bevisførselen er retten ikke i tvil om at Spesialenhetens etterforskning av Jensen i herværende sak, hovedforhandlingen og nå domfellelse, ikke hadde kommet i stand uten Cappelens forklaring. Det er Cappelens vilje fra og med 7. januar 2014 til selvinkriminering og å fortelle om samarbeidet med Jensen som var</span>

Side:79

<span id="rp-innrykk">den helt avgjørende innfallsporten i etterforskningen mot Jensen. Også Cappelens senere forklaringer til Spesialenheten om samarbeidet og korrupsjonen har vært avgjørende for korrupsjonsetterforskningen og fremdriften i sakskomplekset.</span>

Lagmannsretten sluttar seg til denne vurderinga. At lagmannsretten, som det går fram av drøftinga ovanfor, i straffesaka mot Jensen i stor grad har lagt vekt på andre bevis enn forklaringa til Cappelen, endrar ikkje dette.

Lagmannsretten meiner at det er relevant at straffesaka mot Jensen gjeld svært alvorlege tilhøve. Det er sterke samfunnsinteresser knytt til at brotsverk av slik karakter som Jensen blir dømd for, blir oppklarte.

Dei omsyn som er omtalt så langt, tilseier vesentleg strafferabatt for Cappelen. På den andre sida meiner lagmannsretten at det er moment som trekkjer i motsett retning. Dei brotsverka som Jensen blir dømd for, hadde ikkje skjedd utan den aktive rolla til Cappelen som hovudmann. Det er Cappelen som har lagt til rette for brotsverka til Jensen. Lagmannsretten peiker på at det å gje Cappelen omfattande strafferabatt i ein slik situasjon, lett kan bli oppfatta som urimeleg. Lagmannsretten meiner at dette er eit dilemma, men meiner at det er påkravd at rettsapparatet gjennom sin praksis legg til rette for at alvorlege saker blir oppklarte. Lagmannsretten meiner at dette inneber at også ein hovudmann i eit tilfelle som dette, bør oppnå vesentleg straffereduksjon når det er tale om samarbeid med politiet som har hatt reell verdi, slik som her.

Lagmannsretten legg også vekt på at Cappelen ved å forklara seg om relasjonen til Jensen har utsett seg sjølv for risiko. På grunnlag av forklaringa hans har det blitt sterkt fokus på i kva grad Cappelen gav opplysningar til politiet som hadde politifagleg interesse. Dette gjeld også tidsrommet før tiltaleperioden mot Jensen. Denne problemstillinga har vore tema for ei rekkje oppslag i media. Det faktum at Cappelen har blitt eksponert som informant, utgjer i seg sjølv ein risiko. Det vil også vera situasjonen etter fullbyrda soning. Lagmannsretten meiner at det er tale om ein reell og konkret risiko, uavhengig av at lagmannsretten meiner at det er grunnlag for å sjå bort frå forklaringa til Jensen om omfanget og innhaldet i dei opplysningane som Cappelen gav.

Tingretten kom til at det samla sett var grunnlag for ein strafferabatt for Cappelen på om lag 30 prosent. Tingretten sette straffa til fengsel i 15 år, noko som i praksis inneber ein rabatt på 28,6 %.

Aktor har i lagmannsretten lagt ned påstand om fengsel i 14 år for Cappelen. Aktor har – slik lagmannsretten oppfattar aktor – grunngjeve dette med at tingretten har vurdert dei straffminkande omstenda rett, men at straffa i tillegg må bli redusert med eitt år på grunn av at det no har gått svært lang tid, utan at Cappelen kan klandrast for tidsbruken.

Side:80

Lagmannsretten er einig med aktor i at tidsmomentet i seg sjølv gjev grunnlag for redusert straff. Det har gått seks og eit halvt år sidan Cappelen blei pågripen. Dette er svært mykje vurdert ut frå at Cappelen har tilstått utan atterhald. Tidsbruken var ikkje påkravd i Cappelen si sak vurdert isolert, og den har utvilsamt vore ei ekstra påkjenning for han.

At det både under etterforskinga og ved behandlinga i domstolane har vore stor interesse for saka, også frå media, gjev ikkje grunnlag for redusert straff. Lagmannsretten viser til at dei alvorlege brotsverka som Cappelen er dømd for, naturleg nok har offentleg interesse.

Ved den konkrete straffutmålinga har lagmannsretten delt seg i tre.

<b>Fleirtalet</b>, lagdommarane Leirvik og Trovik, og meddommarane Frich og Hennum, meiner at straffa bør setjast til fengsel i 13 år. Dette utgjer ein total strafferabatt på ca. 38 %, inkludert den reduksjonen som blir gjeve på grunn av tidsbruken. Desse dommarane meiner at ei slik utmåling er best i samsvar med dei retningslinene som Høgsterett har trekt opp. Påstanden til aktor inneber ein reduksjon i straffa på 1/3. Når det også skal takast omsyn til tidsmomentet, fangar ikkje ein slik reduksjon godt nok opp at det er påkravd at straffutmålinga skal skje på ein måte som stimulerer både til å tilstå eigne lovbrot og til samarbeid med politiet om etterforsking opp mot annan gjerningsperson. Desse dommarane legg også stor vekt på dei sterke samfunnsinteressene knytt til etterforsking og pådømming av korrupsjon i politiet.

<b>Eitt mindretal</b>, meddommarane Kvien Moldestad og Johnsen, meiner at straffa bør setjast i samsvar med påstanden til aktor til fengsel i 14 år. Det ekstraordinære alvoret i saka, Cappelen si rolle som hovudmann og manglande medverknad frå Cappelen opp mot andre gjerningspersonar, tilseier at det ikkje er grunnlag for redusert straff utover dette.

<b>Eit anna mindretal</b>, meddommar Borse Torstensen, meiner at dei straffminkande omstenda må ha større vekt enn kva fleirtalet har bygd på. At Cappelen har samarbeidd med politiet under etterforskinga, har utsett han for klar risiko. Dette mindretalet meiner at det er viktig at straffutmålinga skjer på ein måte som tydeleg motiverer pågripne gjerningspersonar til samarbeid med politiet, uavhengig av deira eiga rolle i brotsverket. Det er viktig at saker om korrupsjon i politiet blir etterforska og pådømde. Dette mindretalet meiner at straffa bør setjast til fengsel i 12 år.

Straffa blir i samsvar med fleirtalets syn sett til fengsel i 13 år.

Til frådrag i straffa for Cappelen går 2 384 dagar for uthalde varetekt på domstidspunktet.

Side:81

<span id="rp-tittel2">Avsluttande merknader</span>

Aktoratet har ikkje lagt ned påstand om sakskostnader, og lagmannsretten meiner at det heller ikkje skal bli gjeve dom for slike kostnader. Når det gjeld Cappelen, har anken ført fram, og etter straffeprosesslova § 436 andre ledd første punktum kan sakskostnader då ikkje bli idømd. Når det gjeld Jensen, viser lagmannsretten til straffeprosesslova § 437 tredje ledd.

Dommen er ikkje avsagt innan fristen i lova. Dette skuldast omfanget av sakene.

Dommen er samrøystes når det gjeld spørsmålet om straffeskuld for Jensen. Dommen er avsagt under dissens når det gjeld straffutmålinga, slik det går fram av grunngjevinga ovanfor.

Side:82

<span id="rp-tittel"><span id="slutning"><center>D O M S S L U T N I N G</center></span></span>

<u>I straffesak for Eirik Jensen:</u>

1. Eirik Jensen, fødd xx.xx.1957, blir dømd for brot på straffelova (1902) § 162 første ledd jf. tredje ledd andre straffalternativ jf. femte ledd (§ 49 for handling skildra i post I strekpunkt 16), straffelova (1902) § 276 b jf. § 276 a første ledd bokstav a, jf. straffelova § 62 første ledd og § 63 andre ledd, samanhalde med den delen av Oslo tingrett sin dom 18. september 2017 der skuldspørsmålet blei endeleg avgjort, til ei straff av fengsel i 21 – tjueein – år. Til frådrag i straffa går 111 – eitthundreogelleve – dagar for uthalde varetekt.

2. Eirik Jensen, fødd xx.xx.1957, blir dømd til å tola inndraging i medhald av straffelova (1902) § 34 av 1 418 000 – einmillionfirehundreogattentusen – kroner.

<u>I straffesak for Gjermund Erik Cappelen:</u>

I Asker og Bærum tingrett sin dom 23. oktober 2017 mot Gjermund Erik Cappelen, fødd xx.xx.1966, blir det gjort den endring at straffa blir sett til fengsel i 13 – tretten – år, som fellesstraff med Oslo tingrett sin dom 18. september 2017. Til frådrag i straffa går 2 384 – totusentrehundreåttifire – dagar for uthalde varetekt.

[[Kategori:Lagmannsretter]]