LA-1992-826

Instans:	Agder lagmannsrett - Dom
Dato:	1993-02-02
Publisert:	LA-1992-00826
Stikkord:	Strafferett
Sammendrag:
Saksgang:	Sand herredsrett Nr.: 92-00176 M - Agder lagmannsrett LA-1992-00826 M.
Parter:	Statsadvokat: Gunnar S. Andreassen Kristiansand mot A (Prosessfullmektig: Dag Solem, Arendal).
Forfatter:	1. Lagdommer Asbjørn Nes Hansen, formann. 2. Eks.ord.lagdommer Haakon Steen. Meddommere: 1. Gunnar Nygård 2. Leif Håndstad 3. Randi Bakkegaard
Lovhenvisninger:	Straffeloven (1902) §171, §272, §62, Straffeprosessloven (1981) §437

År 1993 den 1. februar ble rett holdt i Posthusgården, Arendal i Aust-Agder lagsogn.

År 1993 den 2. februar fortsatte forhandlingene.

Retten trekte seg tilbake til rådlegging.

Det vart deretter sagt slik dom:

Statsadvokatane i Agder har 3. november 1992 sett A under tiltale ved Agder lagmannsrett til domfelling etter:

"I.

Straffeloven §272 første ledd som bestemmer at det er straffbart å ødelegge eller skade en forsikret gjenstand eller på annen måte fremkalle et forsikringstilfelle for at han eller andre skal få utbetalt en forsikringssum, eller å medvirke til dette. Grunnlaget er følgende forhold eller medvirkning til dette:

Den 1. april 1991 i X, innleverte A en skademelding til Uni Storebrand hvor han opplyste at hans Ford Granada 1978-modell med reg.nr. - - - var blitt stjålet i tidsrommet 11. - 15. mars 1991. Han fortiet at bilen med hans samtykke og medvirkning var blitt hentet fra Y og forsøkt dumpet i ei elv i - - -fjellene av B. Skademeldingen ble innlevert for at han skulle få utbetalt forsikringssummen for bilen.

II.

Straffeloven §171 nr. 1 som bestemmer at det er straffbart mot bedre vitende overfor retten, påtalemyndigheten eller annen offentlig myndighet å anmelde en straffbar handling som ikke er forøvet eller å foreta noe som tilsikter å vekke mistanke om at en sådan er forøvet, eller å medvirke til dette. Grunnlaget er følgende forhold eller medvirkning til dette:

Den 23. mars 1991 kl. 15.40 på Z lensmannskontor, innga han anmeldelse overfor lensmannsførstebetjent C hvor han falskelig opplyste at motorvognen nevnt under pkt. I var blitt stjålet i tiden 11. - 15. mars 1991 fra en parkeringsplass i - - -veien 10 i Y."

I tiltalevedtaket er det sagt at straffeloven §62 fyrste leden vil gjelde. Den sakgjevne vart ved dom 29. mai 1992 i Sand heradsrett dømd for dei straffebrota tiltalen gjeld, men kjæremålsutvalet i Høgsterett har 16. oktober 1992 etter krav frå han samtykt i fornya førehaving ved lagmannsretten.

A er født xx.xx.1965 og bur på Æ i X. Han er ugift og har ingen å forsyte. Den sakgjevne arbeider som yrkessjåfør og oppgjev å ha ei brutto lønsinntekt på omlag kr 250.000,-. Av formue har han bankinnskot på kr 120.000,- og ein bil. Gjelda oppgjev han til kr 40.000,-. Han har gått på sjøaspirantskule etter ungdomsskulen, og er friteken for verneplikt.

Den sakgjevne er ikkje straffedømd tidlegare, men er botlagd nokre gonger, hovudsakleg etter vegtrafikklova.

Den sakgjevne A har møtt i retten. Han har ikkje sagt seg skuldig etter tiltalen.

Under hovudførehavinga har aktor sett fram slik påstand:

"1. Tiltalte dømmes i samsvar med tiltalen til fengsel i 45 dager.

2. Tiltalte tilpliktes å betale saksomkostninger etter rettens skjønn."

Forsvararen har sett fram slik påstand:

"Tiltalte må bli å frifinne."

Når det gjeld dei faktiske omstende i saka, er det ikkje omstridd at bilen til A, ein Ford Granada 1978-modell med reg.nr. - - -, ein gong i tidsromet 11. - 15. mars 1991 vart køyrd frå Y til Z av B. Bilen stod parkert ved ein bensinstasjon i Y medan den sakgjevne var ute på oppdrag som yrkessjåfør. B sette bilen frå seg i nærleiken av travbanen ved Ø-tjønna i Z, etter at han hadde køyrt bilen tom for bensin.

Den sakgjevne, som på det tidspunktet ikkje hadde kome attende til Y, fekk telefon om at bilen hans var sett i Z, og han var i kontakt med lensmannskontoret og lova å hente bilen. Då den sakgjevne kom heim til X i slutten av veka, fekk han skyss opp til Z, men då var bilen i mellomtida køyrd vekk. Dette var laurdag 16. mars 1991. Den sakgjevne var i kontakt med lensmannskontoret etter dette, og sa at han ville melde bilen stolen.

B hadde fått greie på at lensmannskontoret var kjent med at bilen stod på Ø, og han tok då og køyrde han til Vestre Å, som ligg meir avsides til. Nokre dagar seinare henta han, saman med ein kamerat, bilen på Å og køyrde han til XX på YY. Der vart bilen dumpa utfor vegen og vart liggjande på ei steinfylling med mot elva. Av utstyr på bilen var det berre grillen som var fjerna. Lensmannskontoret i Z fekk melding om bilen, og rykte ut natt til fredag 22. mars 1991.

Laurdag 23. mars 1991 møtte den sakgjevne opp på lensmannskontoret og melde bilen stolen frå parkeringsplassen i Y. Seinare gav han inn skademelding til trygdelaget og opplyste der at bilen var stolen. Meldinga er dagsett 1. april og vart motteken av trygdelaget 22. april 1991. Ved skadetakseringa vart marknadsverdien av bilen sett til kr 15.000,-.

Det spørsmålet som saka reiser, er om B tok bilen i Y etter avtale med A og med det føremålet at bilen skulle meldast stolen og den sakgjevne få utbetalt skadebot frå trygdelaget. I den fyrste politiforklaringa si sa B at samanhengen var slik, men dette gjekk han seinare frå. Han har seinast i lagmannsretten hevda at han tok bilen utan at sakgjevne visste noko om det. B var interessert i å skaffe seg delar til bilen sin, ettersom han hadde ein tilsvarande bil som den sakgjevne. Han har som vitne i retten sagt at dette var bakgrunnen for at han tok bilen. Det må leggjast til grunn at B medan han brukte bilen, nytta eit nykelsett som var kopiert etter orginalnyklane.

Ved den nærare vurderinga av prova i saka har lagmannsretten delt seg i eit fleirtal og eit mindretal. Fleirtalet, dei to juridiske domarane og meddomarane Håndstad og Bakkegaard, har kome til at den sakgjevne må dømast etter tiltalen.

Fleirtalet held det for prova at B forklara seg sant om tilhøvet til den sakgjevne då B fyrste gongen vart avhøyrd ved lensmannskontoret 26. mars 1991. Han forklara då at bilen vart teken etter avtale med den sakgjevne A, som var lei av bilen sin og ville ha seg ny. B skulle som motyting få ta med seg dei delane på bilen som han var interessert i. Den sakgjevne og B var kjenningar av kvarandre frå tidlegare. B gav ei tolleg detaljert forklaring om bakgrunnen for handlinga, og han fortalde g at han råka på den sakgjevne etter at han hadde kome til bensinstasjonen i Y.

Den nemnde forklaringa til B vert styrkt av forklaringane til dei to kameratane som køyrde han frå Z til Y den aktuelle dagen. Den eine av desse, vitnet D, såg at B råka på den sakgjevne utanfor bensinstasjonen, og D nemnde dette for den andre som var med i bilen, vitnet E. Sistnemnde forklara seg om dette i avhøyr på lensmannskontoret 19. april 1991, og D gav forklaring om det 22. april 1991.

Fleirtalet fester ikkje lit til den nye forklaringa B gav 16. april 1991, der han gjekk frå den fyrste forklaringa si. Det verkar ikkje truverdig at B skal ha skaffa seg bilnyklane slik han har sagt i det nye avhøyret og seinare i heradsretten og lagmannsretten, og at han skal ha teke bilen i Y uten samtykke av eigaren. Fleirtalet fester heller ikkje lit til D, så langt han i retten har gått frå forklaringa si om at han såg B i samtale med den sakgjevne.

Den vidare hendingsgangen etter at bilen vart observert ved Ø-tjønna i Z, kan objektivt sett synast lite gjennomtenkt og ufornuftig. Fleirtalet legg til grunn at B freista å fullføre oppdraget sitt slik han hadde teke det på seg, med det føremålet at bileigaren skulle få utbetalt skadebot av trygdelaget.

Når det elles gjeld motivet for handlinga, legg fleirtalet til grunn at den sakgjevne såg seg økonomisk tent med å gå fram på denne måten i staden for å freiste å selje bilen. Det som er opplyst om at han hadde ein bra økonomi, kan ikkje føre til ei anna vurdering i dette tilfellet.

Fleirtalet har etter dette kome til at den sakgjevne har forbrote seg mot straffeloven §272 fyrste leden og §171 nr. 1 slik det går fram av tiltalen. Han har gjeve inn melding til trygdelaget om at bilen var stolen og har meldt saka til politiet, trass i at han var kjend med den rette samanhengen. Både dei objektive og subjektive vilkåra for straff er oppfylte i saka her, og den sakgjevne vert etter dette dømd i samsvar med tiltalen.

Mindretalet, meddomar Nygård, kan ikkje sjå at den sakgjevne har hatt noko økonomisk motiv for å gjere seg skuldig i forsikringsbedrageri. Det har vidare ikkje kome fram prov for at han har bore seg åt som nemnt i tiltalen. Mindretalet røystar etter dette for at den sakgjevne vert frifunnen.

Ved straffutmålinga legg heile retten vekt på at det av allmennpreventive grunnar bør reagerast strengt på slike straffebrot som den sakgjevne vert dømd for. Dumping av eldre bilar med sikte på utbetaling av skadebot frå trygdelaget har vorte eit veksande samfunnsproblem. Retten kan ikkje sjå at det er rom for ein vilkårsdom i dette tilfellet. Ettersom saka ikkje gjeld særleg store økonomiske verdiar, og ligg noko attende i tid, har retten kome til at straffa høveleg kan setjast til fengsel i 30 dagar. Straffa er fastsett under omsyn til straffeloven §62 fyrste leden.

Det er sett fram påstand om at den sakgjevne skal betale noko av sakskostnadene. Retten er komen til at den sakgjevne ut frå sin økonomiske situasjon bør påleggjast det. Etter dette vert han pålagd å betale sakskostnader til det offentlege med kr 5.000,-, jfr. straffeprosessloven §437 tredje leden.

Avgjerda av skuldspørsmålet er teken med slik dissens som det er gjort greie for framanfor. Elles er domen samrøystes.

Domsslutning:

1. A, født xx.xx.1965, vert dømd for eit brotsverk mot straffeloven §272 fyrste leden og eit brotsverk mot straffeloven §171 nr. 1, alt samanhalde med straffeloven §62 fyrste leden, til ei straff av fengsel i 30 - tretti - dagar.

2. A vert dømd til å betale sakskostnader til det offentlege med 5.000 - femtusen - kroner.