HR-2000-13-B - Rt-2000-400
| Instans: | Høyesterett - Dom |
|---|---|
| Dato: | 2000-03-09 |
| Publisert: | HR-2000-00013-B - Rt-2000-400 (101-2000) |
| Stikkord: | Strafferett, Ran, Promillekjøring, Straffutmåling |
| Sammendrag: | Saken gjaldt straffutmåling for ran, promillekjøring og kjøring uten førerkort.
Lagmannsretten dømte A til fengsel i 2 år og 3 måneder for ran av en nattåpen bensinstasjon, hvor han hadde truet den kvinnelige ekspeditøren som var med en avsagd hagle. Ranet var planlagt, uten at det hadde et profesjonelt preg. Domfelte anket straffutmålingen til Høyesterett. Høyesterett viste til tilsvarende saker og satte ned straffen til fengsel i 1 år og 10 måneder. Dommen har en generell merknad om at det er nødvendig å reagere strengt mot ran av kioskar og bensinstasjonar, og at det kan være grunn til å øke straffenivået i denne typen saker. Uttalt at påtalemyndigheten ikke hadde prosedert på at saken gav tilstrekkelig grunnlag for å vurdere en skjerping av straffenivået. |
| Saksgang: | Karmsund heradsrett 13.08.1999 - Gulating lagmannsrett 08.11.1999 - Høyesterett HR-2000-00013B (sak nr. 79/1999) |
| Parter: | Påtalemyndigheten (statsadvokat Tormod Haugnes) mot [A-mann] (advokat John Christian Elden) |
| Forfatter: | Utgård, Flock, Tjomsland, Aarbakke, Bugge |
| Lovhenvisninger: | Straffeloven (1902) §267, §268, §260, §34, §37d, §62, §63, Veitrafikkloven (1965) §22, §24, §31, §3 |
Dommar Utgård: Karmsund heradsrett sa 13. august 1999 dom med slik domsslutning:
«1. A, f *.*.1979, dømmes for overtredelse av strl §267 jf §268 annet ledd, vegtrafikkloven §31, første - tredje ledd jf §22 første ledd, straffeloven §260, første og tredje ledd, vegtrafikkloven §31 første ledd jf §3 og to overtredelser av vegtrafikkloven §31 første ledd jf §24 første ledd 1. pkt, alt sammenholdt med strl §62 første ledd og §63 annet ledd, til en straff av fengsel i 2 - to - år og 3 - tre - måneder. Til fradrag i straffen kommer 146 - etthundreogførtiseks - dagers varetektsfengsel.
2. A dømmes til å betale erstatning til X Gjestegård AS, - - - - X, med kr 65.000,- - sekstifemtusen - . Beløpet forfaller til betaling 2 - to - uker regnet fra forkynnelse av dommen.
3. I medhold av strl §37d og §34 inndras hos A til fordel for statskassen et avsagd haglgevær merke Stevens og en haglpatron merke Nitedals Nikkel Ekspress.
4. Saksomkostninger idømmes ikke.»
A anka til Gulating lagmannsrett over straffutmålinga. Lagmannsretten sa 8. november 1999 orskurd med slik slutning:
«Anken forkastes.
Til fradrag ved soningen går 234 - tohundreogtrettifire - dager for utholdt varetekt.»
Om domfelte sine personlege tilhøve nemner eg at han er domfelt to gonger tidlegare for promillekøyring; ein av desse gongene også for bilbrukstjuveri. A har anka lagmannsrettens orskurd til Høgsterett med påstand om at straffa må setjast ned.
Eg finn at anken må takast til følgje, for at straffa ikkje skal verte strengare enn det som er lagt til grunn av Høgsterett i tilsvarande saker.
Det alvorlegaste forholdet i domfellinga gjeld grovt ran. Måndag 22. mars 1999 om lag klokka 23.50 på ein bensinstasjon på Karmøy trua domfelte den kvinnelege ekspeditøren - som var åleine i ekspedisjonslokalet - med ei avsaga hagle samstundes som han sa «penger». A brekte deretter opp haglgeværet for å syne at det var ladd. Geværet vart halde i hoftehøgde og retta over disken, utan at heradsretten tok standpunkt til om det vart retta direkte mot den fornærma. For Høgsterett har aktor sagt seg einig med forsvararen i at det byggjer på ei mistyding når lagmannsretten - i motsetning til heradsretten - har lagt til grunn at geværet var usikra. Eg legg ikkje særleg vekt på denne detaljen. Utbytet frå ranet vart 1 700 kroner som domfelte tok frå ei oppsamlingskasse, plassert under kasseapparatet. Domfelte hadde hette og brukte solbriller under ranet. Han gjekk til fots om lag ein time kvar veg frå bustaden til ransstaden, og han vart pågripen av politiet same natt medan han var på veg heim. A, som ikkje var påverka av rusmidlar, har opplyst at han gjennom ranet ville skaffe seg pengar for å reise til utlandet.
A vart dessutan dømd for eitt tilfelle av promillekøyring, eitt tilfelle av brukstjuveri av bil, eitt tilfelle av aktlaus køyring og to tilfelle av køyring av motorvogn utan førarkort. Den stolne bilen vart køyrd til vrak, noko som innebar eit samla tap for eigar og forsikringsselskap på 130.000 kroner.
Forsvararen har særleg vist til praksis i Høgsterett i saker som gjeld ran av nattopne kioskar og bensinstasjonar, og han har gjort gjeldande at straffutmålinga er for streng i høve til tidlegare saker.
Eg tek utgangspunkt i at Høgsterett i fleire saker har uttala at det er naudsynt å reagere strengt mot ran av kioskar og bensinstasjonar. Straffutmålinga i denne saka må skje ut frå det grunnlaget som ligg i denne praksisen. Konkret minner eg då om at det var eit planlagt ran, der domfelte hadde førebudd seg ved å sage av løpet på eit gevær, og der han hadde gått om lag ein time frå bustaden til bensinstasjonen for å gjennomføre ranet. Haglgeværet var ladd, og våpenet vart nytta aktivt til å true med. Eit slikt ran skaper frykt og vil kunne gi grunnlag for psykiske etterverknader, og det har eit stort farepotensiale. Eg peikar likevel på at ranet ikkje hadde noko profesjonelt preg.
Samanlikna med straffutmålinga i andre slike saker, har straffa vorte for streng i denne saka. Eg finn at straffa bør setjast til fengsel i 1 år og 10 månader. I mi vurdering har eg teke omsyn til at A også vert dømd for tredje gongs promillekøyring og andre gongs bilbrukstjuveri på ein 4 års periode, og at han køyrde ein bil til vrak.
Høgsterett har som før nemnt uttala at det er naudsynt å reagere strengt mot ran av kioskar og bensinstasjonar. Det er av Høgsterett også sagt at straffene i aukande grad bør avspegle likskapen slike ran har med ran av bankar og postkontor, sjå til dømes Rt-1994-1678. Straffutmålinga frå heradsrett og lagmannsrett inneber etter det eg kan forstå, at det er lagt vekt på ei slik tilnærming. Mykje kan tale for at utviklinga i retning av fleire slike ran gir grunn til å auke straffenivået i denne type saker. Men denne saka er ikkje slik prosedert frå aktoratet, at ho gir tilstrekkeleg grunnlag for å vurdere ei skjerping av straffenivået.
A skal ha frådrag for varetekt med 356 dagar.
Eg røystar for slik
dom:
I heradsrettens dom vert gjort den endringa at straffa vert sett til fengsel i 1 - eitt - år og 10 - ti - månader. I straffa går frå 356 - trehundreogfemtiseks - dagar for varetektsfengsel.
Dommer Flock: Jeg er i det vesentlige og i resultatet enig med førstvoterende.
Dommer Tjomsland: Likeså.
Dommer Aarbakke: Likeså.
Dommer Bugge: Likeså.
Etter røystinga sa Høgsterett slik
I heradsrettens dom vert gjort den endringa at straffa vert sett til fengsel i 1 - eitt - år og 10 - ti - månader. I straffa går frå 356 - trehundreogfemtiseks - dagar for varetektsfengsel.