LA-1992-660
| Instans: | Agder lagmannsrett - Kjennelse |
|---|---|
| Dato: | 1993-01-27 |
| Publisert: | LA-1992-00660 |
| Stikkord: | Konkurs |
| Sammendrag: | |
| Saksgang: | Mandal skifterett Nr.: 92-00242 - Agder lagmannsrett LA-1992-00660. |
| Parter: | Kjærande part: Steinar Remetun (Prosessfullmektig: Advokat Lars E. Christoffersen). Motpart: Staten v/Toll- og avgiftsdirektoratet. |
| Forfatter: | Lagdomar Asbjørn Nes Hansen, lagmann Ola Rygg, lagdomar Steinar Thomassen |
| Lovhenvisninger: | Konkursloven (1984) §63, Tvistemålsloven (1915) §172, §176, §180, §60, §61, §71 |
År 1993 den 27. januar vart det halde rettsmøte på Agder lagmannsretts kontor i Skien.
Etter rådlegging og røysting for stengde dører sa retten slik orskurd:
Toll- og avgiftsdirektoratet kravde 14. juli 1992 at det skulle opnast konkurs i buet til Steinar Kåre Remetun og Remetun som innehavar av firma Remetun Amerikanske Biler, med di det vart vist til konkurslova §60 og §61, jf. §63.
Betalingsoppmoding etter konkurslova §63 var forkynt for skyldnaren 7. mai 1992 med betalingsfrist to veker. Kravet, som galdt meirverdiavgift, toll og motorvognavgift med kostnader og renter, var på kr 350.281. Direktoratet kravde så ved skriv 1. juni, motteke av skifteretten 4. juni 1992, dvs. innan fristen etter §63 fyrste leden siste punktum, at det skulle opnast konkurs i buet til skyldnaren. Dette fyrste kravsmålet om konkurs vart trekt attende 15. juni 1992, etter at det var kontakt mellom partane om oppgjer for gjelda. Skyldnaren betalte kr 50.000 som deloppgjer 22. juni 1992. Kreditor kravde så 14. juli 1992 på nytt konkurs opna, på grunnlag av resten av det uteståande kravet sitt, kr 303.746. Det var i mellomtida ikkje fremja og forkynt ny betalingsoppmoding til skyldnaren.
Mandal skifterett hadde 23. juli 1992 føre kravsmålet frå 14. juli 1992 om konkursopning hjå Remetun. Det spørsmålet som fyrst melde seg, var om kravsmålet var framsett innan fristen etter konkurslova §63. Skifteretten sa orskurd med slik slutning:
"Toll- og Avgiftsdirektoratets konkursbegjæring av 14. juli 1992 er rettidig fremsatt, jfr. fristreglene i kkl. §63. Saken blir dermed å behandle for skifteretten."
Deretter sa skifteretten orskurd om førebels å utsetje saka til 10. august 1992 og sette frist for partane til å gje inn prosesskrift, jf. konkurslova §71. Bakgrunnen for det var at skifteretten, ut frå det som låg føre, kom til at vilkåret om "klar og forfalt gjeld" i §63 knapt var til stades.
Steinar Remetun v/advokat Lars E. Christoffersen har påkjært avgjerda om å ta saka under førehaving. Kjæremålet er oppgjeve å rette seg både mot saksførehavinga og rettsbruken til skifteretten. Til rettsbruken vert det halde fram at fristen for å krevje konkurs på grunnlag av betalingsoppmoding ikkje er overhalden i dette tilfellet. Det kravsmålet som vart framsett 14. juli 1992 kan ikkje reknast som eit framhald av det tidlegare kravsmålet som kom inn til skifteretten 4. juni 1992. Den fyrste saka vart avslutta ved at kravsmålet vart trekt attende. At dette skjedde etter forhandlingar og deloppgjer, har ikkje noko å seie. Skifteretten har lagt vekt på korleis skyldnaren har stilt seg i høve til dei underliggjande avgiftsvedtak og utpantingar, men det kan vanskeleg ha noko å seie for spørsmålet om fristen etter §63 er overhalden. Ettersom skifteretten har sett det som ein prosessføresetnad at den nemnde fristen er overhalden, vert det prinsipalt påstått at saka skal avvisast. Den kjærande parten stiller seg likevel tvilande til skifterettens syn på det nemnde prosessuelle spørsmålet. Slik han ser det, må det heller vere slik at saka kan fremjast jamvel om vilkåra i §63 ikkje er oppfylte, men at saka materielt sett kjem i ei anna stode ved at rekvirenten då må føre prov for av skyldnaren er insolvent. I alle fall er det då ein saksførehavingsfeil at skifteretten i særskild avgjerd har teke stode til fristvilkåra; det skulle ha vore utsett til retten tok realitetsavgjerd. Det er subsidiært påstått oppheving av orskurden til skifteretten.
Den kjærande parten har sett fram slik påstand:
"1. Saken avvises.
Subsidiært:
1. Kjennelse i sak nr. 92/242 S, av 23. juli 1992, med slutning at "saken blir dermed å behandle for skifteretten" oppheves.
I begge tilfelle:
2. Den kjærende part tilkjennes saksomkostninger."
Staten v/Toll- og avgiftsdirektoratet har som kjæremotpart teke til motmæle og prinsipalt påstått kjæremålet avvist som for seint framsett, med di det ikkje er opplyst om kjæremålet vart postlagt den dagen fristen gjekk ut. Til realiteten i saka vert det halde fram at partane gjorde avtale om at konkurs kunne krevjast på nytt innan in månad dersom restoppgjeret ikkje var innbetalt då. Fristen etter konkurslova §63 er halden ved at skifteretten mottok kravsmål om konkurs 4. juni 1992. Det neste kravsmålet vart gjeve inn som eit direkte framhald av det tidlegare og i rett tid i høve til avtala mellom partane. Oslo skifterett har stadfest at tilsvarande forståing av fristregelen vert praktisert der. Denne ordninga vert nytta i tilfelle der skyldnaren treng meir tid til å kome fram til ei ordning enn det konkurslova §71 gjev rom for. Direktoratet gjekk med på det for å gje Remetun høve til å gjere opp det uteståande. Dersom ein går bort frå den her nemnde praksisen, vil det setje skyldnaren i ei svakare stode. Direktoratet er samd med skifteretten i at retten kan ta delavgjerd i spørsmålet om fristvilkåra etter konkurslova §63 er oppfylte. Dersom retten ikkje innleiingsvis prøvde det spørsmålet, kunne ein risikere at førehavinga av kravet vart utsett etter §71 i staden for at det straks vart avvist som for seint framsett.
Kjæremotparten har sett fram slik påstand:
"1. Kjæremålet avvises som fremsatt for sent.
Subsidiært til dette:
2. Kjennelse i sak nr. 92/00242 S av 23. juli 1992, med slutning at "saken blir dermed å behandle for skifteretten", stadfestes.
I begge tilfelle:
3. Kjæremotparten tilkjennes saksomkostninger."
Lagmannsretten er komen til at kjæremålet ikkje kan avvisast som for seint framsett. Det er ikkje omstridd at kjæremålsfristen gjekk ut torsdag 6. august 1992, som er den dagen kjæremålsfråsegna er dagsett. Dokumentet er likevel fyrst stempla inn til skifteretten måndag 10. august 1992. Dersom det hadde vore postlagt 6. august, burde vanlegvis skifteretten ha motteke det dagen etter, fredag 7. august. Kjæremålet er 10. august 1992, dvs. innstemplingsdagen, sendt motparten med pålegg om tilsvar utan at retten har teke opp spørsmålet om overdryging av fristen. Det har derimot kjæremotparten gjort i tilsvaret 19. august 1992, og vist til at skifteretten ikkje kunne opplyse når sendinga var poststempla. Skifteretten har deretter oversendt saka til lagmannsretten 28. august 1992 med merknad om at kjæremålet må reknast å ha kome inn i tide, men utan nærare grunngjeving. Skifteretten har på førespurnad frå lagmannsretten stadfest at konvolutten som inneheldt kjæremålet, ikkje lt til å vere teken vare på. Fleire opplysningar kan skifteretten ikkje gje no. Ut frå det som ligg føre, særleg merknaden til skifteretten i oversendingsbrevet, må lagmannsretten halde det for mest truleg at kjæremålet er postlagt innan fristen 6. august 1992. Kjæremålet må etter dette fremjast.
Saka reiser spørsmål om forståinga av §63 i konkurslova. Etter denne føresegna skal på nærare fastsette vilkår "insolvens i alminnelighet antas å foreligge" når kravshavaren har late forkynne konkursvarsel for skyldnaren og deretter innan dei to fyrste vekene etter at betalingsfristen gjekk ut, krev skyldnaren sett under konkurs. Lova set klare vilkår, særleg med omsyn til fristar, for at insolvenspresumsjonen skal gjelde. Regelen om presumsjon for insolvens ved konkursvarsel er omtala i NOU 1972:20 side 127 og i Ot.prp. nr. 50 (1980-81) side 88-89, og lagmannsretten kan ikkje sjå at det er høve til å avvike frå den formbundne framgangsmåten som lova føreskriv. Konsekvensen av at t.d. dei fastsette fristane ikkje vert overhaldne, må vere at insolvenspresumsjonen ikkje gjeld og då må kravsmålet avvisast så langt det er fremja under tilvising til konkurslova §63. Kravshavaren har så valet mellom å sende nytt konkursvarsel og krevje konkurs på nytt på grunnlag av dette, eller å krevje konkurs straks ved å føre prov for insolvens etter §61.
I saka her er det på det reine at fristregelen i konkurslova §63 fyrste leden siste punktum fører til at kravsmålet frå 14. juli 1992 i seg sjølv er for seint framsett. Lagmannsretten kan ikkje sjå at det er grunnlag for å rekne dette kravsmålet som eit framhald av det tidlegare, slik skifteretten har gjort. Ved skriv 15. juni 1992 frå direktoratet vart det fyrste konkurskravet trekt attende. Omsynet til dei formbundne reglane i §63 talar klårt mot at kravshavaren kan kome attende seinare og gjere gjeldande at fristen vart overhalden fyrste gongen. Det nye kravet må reknast som ei ny sak, og det utan omsyn til om den fyrste saka formelt var heva av retten eller ikkje. Lagmannsretten kan heller ikkje sjå at partane kan avtale noko i strid med reglane i §63, jamvel om det måtte synast føremålstenleg i den konkrete saka. Vil kravshavaren gå fram i samsvar med §63, må dei lovfastsette vilkåra vere oppfylte. Ein går etter dette ikkje nærare inn på kva som faktisk vart avtala mellom partane i dette tilfellet.
Ettersom vilkåra for å ta kravet under førehaving etter konkurslova §63 ikkje ligg føre, må saka avvisast.
Kjæremålet har ført fram, og kjæremotparten bør bere kostnadene til den kjærande parten for lagmannsretten, jf. tvistemålsloven §180 andre leden, jf. §172 fyrste leden. Den kjærande parten har i tillegg til kjæremålsfråsegna gjeve inn eit kort prosesskrift, og nødvendige kostnader vert i mangel av kostnadsoppgåve sette til kr 1.500, jf. tvistemålsloven §176. Ein kan ikkje sjå at det var påstått sakskostnader for skifteretten.
Avgjerda av kjæremålet er sterkt forseinka, og det heng saman med at det, av ymse grunnar, har vore skifte av saksførebuande domar i lagmannsretten to gonger.
Orskurden er samrøystes.
Slutning:
1. Saka vert avvist.
2. I sakskostnader for lagmannsretten betaler Staten v/Toll- og avgiftsdirektoratet til Steinar Kåre Remetun v/advokat Lars E. Christoffersen 1.500 - femtenhundre - kroner innan 2 - to - veker etter at orskurden er forkynt.