LA-1996-194

Instans:	Agder lagmannsrett - Dom
Dato:	1996-05-02
Publisert:	LA-1996-00194
Stikkord:	Strafferett
Sammendrag:
Saksgang:	Tønsberg forhørsrett - Agder lagmannsrett LA-1996-00194.
Parter:	Ankemotpart: A (Prosessfullmektig: Advokat Arne Lie). Ankepart: Den offentlege påtalemakta (Prosessfullmektig: Politiinspektør Rita Krøgenes).
Forfatter:	Lagdomar Asbjørn Nes Hansen. Sorenskrivar Tore Lindseth. Byrettsdomar Halvor Sigurdsen
Lovhenvisninger:	Straffeloven (1902) §257, §260, §52, §53, §54, Veitrafikkloven (1965) §22, §31, §62, §63, §24, §3, Straffeprosessloven (1981) §321, §325

"A, født xx.xx.1966, dømmes for 1 overtredelse av straffeloven §257, 1 overtredelse av straffeloven §260, første og tredje ledd, 1 overtredelse av vegtrafikkloven §31, første og tredje ledd, jf. §22 første ledd, 1 overtredelse av vegtrafikkloven §31 første ledd, jf. §3. 1 overtredelse av vegtrafikkloven §31 første ledd, jf. §24, første ledd, 1. punktum.

Strl. §62 første ledd og §63 annet ledd er gitt anvendelse.

Forholdene er begått i perioden januar til 1. mars 1995.

Straffen settes til ubetinget fengsel i 36 - trettiseks - dager og en ubetinget bot stor kroner 5000,- kronerfemtusen -, subsidiært fengsel i 15 dager.

Tiltalte dømmes til innen 2 - to - uker fra dommens forkynnelse å betale erstatning til Vesta Forsikring med kroner 32492,- - kronertrettitotusenfirehundreognittito - ."

Sakshøvet og dei personlege tilhøva til den dømde går fram av byrettsdomen.

Den dømde har anka domen til Agder lagmannsrett. Anken gjeld straffutmålinga.

Lagmannsretten tok 9. februar 1996 avgjerd om å fremja anken, jf. straffeprosessloven §325, jf. §321 andre leden 1. punktum

Det var ankeførehaving i tinghuset i Tønsberg 2. mai 1996. Den dømde møtte og forklara seg. Retten tok imot forklaring frå to sakkunnige vitne. Forsvarar og aktor dokumenterte frå ankeutdraget.

Forsvararen sette fram slik påstand:

"Domfelte anses på mildeste måte."

Aktor sette fram slik påstand:

"Domfelte dømmes til en straff av 30 timer samfunnstjeneste, subsidiært 36 dager fengsel.

Gjennomføringstid 120 dager. I tillegg idømmes han en ubetinget bot.

Lagmannsretten har kome til at anken bør føra fram, slik at det vert gjeve ein rein vilkårsdom i kombinasjon med ei bot utan vilkår.

Ved ankeførehavinga er det framkome ei rekkje supplerande opplysningar om den dømde med omsyn til bakgrunn og personlege tilhøve. Under oppveksten har han vore i to fosterheimar og på barneheim. Han gjennomførde ungdomsskulen på ein internatskule for vanskelegstilt ungdom. Seinare i ungdomsåra fekk han eit par år opplæring som kokk i det såkalla - - -prosjektet, som er eit barnevernsprosjekt. Han opplyser at han seinare i eit par år gjennomførde eit attføringsopplegg med sikte på snikkaropplæring. Etter ei bilulukke i 1985 fekk han skader som han framleis er plaga av. Han vart dimittert frå forsvaret etter 8 dagars teneste, etter det han sjølv forklarar. Den dømde har ikkje praksis frå det vanlege arbeidslivet, og er no uføretryda. Han er etablert i eigen burettslagsbustad og har sambuar.

Den dømde er vurdert å ha alvorlege psykiske lidingar. Etter at det viste seg at eit vanleg poliklinisk behandlingstilbod ikkje var nok for å hjelpa han, fekk han hausten 1990 plass på dagavdelinga på X psykiatriske senter, som er eit fylkeskommunalt hjelpetilbod. Dette var stutt tid etter at han hadde sona ein promilledom ved Hof arbeidskoloni, og dette opphaldet tok hardt på han. Den dømde har sidan jamleg vore pasient på den nemnde dagavdelinga, med nokre mindre fråværsperiodar innimellom. Sjølv opplyser han at han jamtover er på dagavdelinga 3-4 dagar i veka.

Behandlaren hans på senteret, psykolog Halvor Hjørnevik, har som sakkunnig vitne forklara seg om tilstanden og utviklinga hans. Han har halde fram at soning i fengsel - jamvel ved ein open institusjon som den i Hof - vil kunna øydeleggja mykje av den gode utviklinga som har vore i dei åra den dømde har vore pasient på dagavdelinga. Vitnet vurderer det slik at den dømde ikkje kan reknast å vera soningsdyktig, men at han på visse vilkår vil vera i stand til å utføra samfunnsteneste.

Før saka vart pådømd i forhøyrsretten, gjennomførde avdelingsoverlege Ole Herman Robak ei prejudisiell rettspsykiatrisk undersøking av den dømde og konkluderte med at han korkje var "sinnssyk" eller "bevisstløs" på gjerningstidspunktet eller under observasjonen. Men det går fram av den sakkunnige utgreiinga at den dømde har ei schizoid personlegdomsforstyrring, og til tider er svært psykosenær. Robak har òg forklara seg for lagmannsretten, og har halde fram at det klårt vil vera skadeleg med soning i eit vanleg fengsel for den som er i nærleiken av ei psykoseutvikling. Soning i ein arbeidsleir vil ikkje vera så treumatisk og må reknast å liggja innanfor tolegrensa.

Ved straffutmålinga er det promillekøyringa som er det mest alvorlege tilhøvet. Det vart ikkje teke blodprøve i samband med køyringa, og det er ut frå opplysningane i saka vanskeleg å vita kor høg promillen var. Promillekøyringa skal normalt føra til fengsel utan vilkår, jf. vegtrafikklova §31 tredje leden 2. punktum, ettersom den dømde har ei domfelling for promillekøyring frå tidlegare. Ut frå dei særlege omstenda som ligg føre i denne saka, og som knyter seg til den psykiske tilstanden til den dømde, er lagmannsretten likevel komen til at utgangspunktet om fengsel utan vilkår kan fråvikast. Slik dei personlege tilhøva er opplyste, kan den dømde knapt reknast som soningsdyktig, og vil sannsynlegvis heller ikkje verta det før på lengre sikt. Under alle omstende er det fare for at soning av fengselsstraff vil kunna verka skadeleg inn på den positive prosessen den dømde no synest vera inne i.

Påtalemakta har for lagmannsretten påstått dom på samfunnsteneste, men retten vik attende for å velja denne reaksjonsforma i dette høvet. Den dømde er ikkje vurdert av Kriminalomsorg i fridom, og lagmannsretten er i tvil om han kan reknast å vera eigna for samfunnsteneste, når ein både tek omsyn til den manglande arbeidstreninga og til dei psykiske lidingane hans.

Lagmannsretten er som nemnt komen til at det bør gjevast ei fengselsstraff på vilkår i dette høvet. Den framlagde utskrifta frå strafferegistret viser eit par domfellingar i 1985, og så ein dom frå 1989 som galdt køyring i ruspåverka tilstand og utan førarkort. Denne køyringa skjedde i 1987. Den dømde er ikkje straffedømd for noko anna tilhøve i tida frå 1987 og fram til dei tilhøva som denne saka gjeld, og synest såleis i ei rekkje år å ha halde seg unna kriminell aktivitet. Han synest å ha innsett at dei handlingane han no vert dømd for, må utløysa ein strafferettsleg reaksjon, og dei individualpreventive omsyna synest ivaretekne ved ein dom på fengselsstraff på vilkår i kombinasjon med ei bot utan vilkår.

Straffa kan høveleg setjast til fengsel i 36 dagar som fastsett av forhøyrsretten, men slik at fullføringa av straffa vert utsett med ei prøvetid på 2 år, jf. straffeloven §52, §53, §54 Den fastsette bota på kr 5000, subsidiært fengsel i 15 dagar, vert ståande.

Domen er samrøystes.

Domsslutning:

I domen til forhøyrsretten vert det gjort den endring at fullføringa av fengselsstraffa vert utsett med ei prøvetid på 2 - to - år, jf. straffeloven §52, §53, §54