LA-2000-1673
| Instans: | Agder lagmannsrett - Dom |
|---|---|
| Dato: | 2001-05-30 |
| Publisert: | LA-2000-01673 |
| Stikkord: | Strafferett |
| Sammendrag: | |
| Saksgang: | Kristiansand byrett Nr.: 00-01484 - Agder lagmannsrett LA-2000-01673 og LA-2000-01675. |
| Parter: | 1. A (Advokat Bernt Albert), 2. B (Advokat Kjell Myrland) mot Den offentlige påtalemyndighet (Politiinspektør Per Moseid). |
| Forfatter: | Førstelagmann Asbjørn Nes Hansen. Sorenskriver Gunnar Øyhaugen. Herredsrettsdommer Stig Viken. 4 lagrettemedlemmer |
| Lovhenvisninger: | Straffeloven (1902) §162, §34, §37d, §391a, §52, §53, §54, §60, §62, §63, §64, Veitrafikkloven (1965) §22, §24, §26, §31, Legemiddelloven (1992) |
Kristiansand byrett sa den 27. oktober 2000 dom med slike domsslutningar:
Domsslutning nr. 1:
«1. Tiltalte nr. 1 A, p.nr. *.*. 44 dømmes for 1 - en - overtredelse av straffeloven §162, første og annet ledd, jf. femte ledd 5 - fem - overtredelser av straffeloven §162, første og femte ledd Gjerningstidspunkt: Høsten 1995 - 16. februar 1998
2. Straffen settes til:
Fengsel i 8 måneder hvorav 120 dager gjøres betinget med en prøvetid på 2 år.
Til fradrag for utholdt varetekt kommer 17 dager.
Straffeutmålingsbestemmelser som er anvendt: straffeloven §60 første ledd, straffeloven §62 første ledd.
3. Tiltalte nr. 1 A p.nr. *.*. 44 dømmes til å tåle inndragning av kr 150.000,-.
4. Tiltalte nr. 1 A p.nr *.*.44 idømmes ikke saksomkostninger.
Domsslutning nr. 2:
1. Tiltalte nr. 2 B (tidligere B), p.nr. *.*. 63 dømmes for 1 - en - overtredelse av straffeloven §162, første og annet ledd, jf. femte ledd 5 - fem - overtredelser av straffeloven §162, første jf. femte ledd 3 - tre - overtredelser av straffeloven §391a, første og annet ledd 2 - to - overtredelser av legemiddelloven 1 - en - overtredelse av vegtrafikkloven §31, første - tredje ledd, jf. §22 første ledd jf. §26 femte ledd 1 - en - overtedelse av vegtrafikkloven §31, første ledd, jf. §24 første ledd, 1. pkt. Gjerningstidspunkt: Høsten 1995 - 22. august 2000.
2. Straffen settes til:
Fengsel i 7 måneder hvorav 5 måneder gjøres betinget med en prøvetid og tilsynstid på 2 år samt en bot kr 7.000,-, subsidiært 15 dager fengsel.
Til fradrag kommer tre dager for utholdt varetekt.
Straffeutmålingsbestemmelser som er anvendt: straffeloven §60 første ledd, straffeloven §62 første ledd, straffeloven §63 annet ledd og §64 første ledd.
3. Tiltalte nr 2 B (tidligere B) p.nr. *.*. 63 idømmes ikke saksomkostninger.»
Båe dei to tiltala har anka byrettens dom til Agder lagmannsrett. Lagmannsretten har i vedtak 27. november 2000 vist anken frå A til ankeforhandling med omsyn til tre av tiltalepostane mot han. Anken frå B er vist til ankeforhandling med omsyn til to av tiltalepostane mot henne. Ankane gjeld bevisvurderinga under skuldspørsmålet.
I samband med ankeforhandlinga er det utferda nytt tiltalevedtak for dei postane som skal opp i lagmannsretten. Ved tiltalevedtak 20. desember 2000 er A og B av statsadvokatane i Agder sette under tiltale til domfelling etter:
«I. Straffeloven §162, første og annet ledd, jf. femte ledd, for ulovlig å ha innført,ervervet, oppbevart eller overdratt stoff som etter regler med hjemmel i lov er ansett som narkotika, og overtredelsen anses som grov, idet det særlig legges vekt på kvantumet og overtredelsens karakter, eller medvirket til dette, jf. Sosialdepartementets narkotikaforskrifter av 30.06.78 og Helsedirektørens narkotikaliste, hvoretter bl.a buprenorfin skal regnes som narkotika.
Grunnlag er følgende forhold eller medvirkning til dette:
a) Nr. 1 - A
I tidsrommet høsten 1995 - høsten 1997 i Kristiansand, solgte han ved en rekke anledninger i alt ca 900 tabletter Temgesic 0,4 milligram som inneholder det narkotiske virkestoff buprenorfin, eller tilsvarende mengde buprenorfin i Temgesic 0,2 og 0,4 milligram tabletter, til B.
b) Nr. 2 - B
I tidsrommet høsten 1995 - høsten 1997 i Kristiansand, kjøpte hun ved en rekke anledninger, i alt ca 900 tabletter Temgesic 0,4 milligram som inneholder det narkotiske virkestoff buprenorfin, eller tilsvarende mengde buprenorfin i Temgesic 0,2 og 0,4 milligram tabletter, av A.
II. Straffeloven §162 første ledd, jf. femte ledd,
for ulovlig å ha innført,ervervet, oppbevart eller overdratt stoff som etter regler med hjemmel i lov er ansett som narkotika, eller medvirket til dette, jf. Sosialdepartementets narkotikaforskrifter av 30.06.78 og Helsedirektørens narkotikaliste, hvoretter bl.a buprenorfin skal regnes som narkotika.
Grunnlag er følgende forhold eller medvirkning til dette:
a) Nr. 2 - B
I tidsrommet høsten 1995-høsten 1997 i Kristiansand, solgte hun ved en rekke anledninger i alt ca 600 tabletter Temgesic 0,4 milligram som inneholder det narkotiske virkestoff buprenorfin, eller tilsvarende mengde buprenorfin i Temgesic 0,2 og 0,4 milligram tabletter, til en rekke personer.
b) Nr. 1 - A
Sommeren 1995 i Kristiansand,solgte han ved en rekke anledninger i alt ca 50 tabletter Temgesic 0,4 milligram som inneholder det narkotiske virkestoff buprenorfin, eller tilsvarende mengde buprenorfin i Temgesic 0,2 og 0,4 milligram tabletter, til C.
c) Nr. 1 - A
I tidsrommet høsten 1997 - februar 1998 i Kristiansand, solgte han ved en rekke anledninger i alt ca 40 tabletter Temgesic 0,4 milligram som inneholder det narkotiske virkesoff buprenorfin, eller tilsvarende mengde buprenorfin i Temgesic 0,2 og 0,4 milligram tabletter, til C.
Straffelovens §62 får anvendelse.
Straffelovens §64 første ledd får anvendelse for post I b) og II a) for nr. 2 - B.
Det tas forbehold om at det vil bli nedlagt påstand om inndragning av vinning med inntil kr 150.000 for nr. 1 - A, jf. straffelovens §34.»
Personalia for dei to tiltala og bakgrunnen for saka går fram av byrettsdomen. Dei tiltala er båe straffedømde og botlagde fleire gonger tidlegare, slik det er nemnt i den påanka domen. Når det gjeld B, har ho òg vedteke eit førelegg etter at byretten hadde sagt dom i saka her.
Båe dei tiltala har møtt i lagmannsretten og forklara seg. A har sagt seg delvis skuldig i tiltalepost I a) og II c) og ikkje skuldig i post II b). B har sagt seg delvis skuldig i post I b) og ikkje skuldig i post II a).
Det er lagt fram eit spørsmålsskrift som gjeld A, med tre hovudspørsmål og eitt tilleggsspørsmål. Spørsmålsskriftet som gjeld B inneheld to hovudspørsmål og eitt tilleggsspørsmål. Dei to spørsmålsskriftene svarar til tiltalevedtaket.
Lagretta har svara ja på spørsmål 1 og 4 og nei på spørsmål 2 - tilleggsspørsmålet - og spørsmål 3 i spørsmålsskriftet som gjeld A. Med omsyn til spørsmålsskriftet som gjeld B, har lagretta svara ja på spørsmål 1 og 3 og nei på spørsmål 2 - tilleggsspørsmålet.
Retten har lagt avgjerda frå lagretta til grunn for domen i saka. A blir etter dette dømd for 2 narkotikabrot etter straffeloven §162 fyrste ledd, jf. femte ledd, tiltalepostane I a) og II c). Han blir frifunnen for tiltale om narkotikabrot som nemnt i post II b). B blir dømd for 2 narkotikabrot etter straffeloven §162 fyrste ledd, jf. femte ledd, tiltalepostane I b) og II a).
I samband med straffutmålinga og inndragingskravet skal retten - tre fagdomarar og fire lagrettemedlemer - nemne:
Når det gjeld tiltalepostane I a) og b), har retten kome til - innanfor ramma av ja-svara frå lagretta - at det ikkje kan leggjast til grunn utover rimeleg tvil at det gjeld sal og kjøp av ei så stor mengd Temgesic som 900 tablettar. Når ein tek omsyn til at det er uklart om salet frå A til B tok til så tidleg som hausten 1995, at tablettmengda kan ha variert frå månad til månad og til at det må ha vore avbrot i salet på grunn av at B sona fengselsstraff eller av andre grunnar, har retten kome til at straffutmålinga kan baserast på at det er tale om minst 650-700 tablettar Temgesic 0,4 mg - eller tilsvarande mengd buprenorfin i Temgesic 0,2- og 0,4- tablettar.
Når det gjeld vidaresalet frå B, tiltalepost II a), nemner retten at tiltalen er basert på at ho selde vidare om lag 2/3-partar av dei tablettane ho kjøpte av A. Dette byggjer på opplysningar frå B i ei av politiforklaringane hennar. Retten meiner at det då er teke omsyn til den tvilen som kan gjere seg gjeldande med omsyn til omfanget av vidaresalet, og er på dette grunnlaget komen til at det kan leggjast til grunn for straffutmålinga at B har selt vidare minst om lag 450 tablettar Temgesic 0,4 mg - eller tilsvarande mengd buprenorfin i 0,2- og 0,4-tablettar.
Med omsyn til post II c) i tiltalen, sal frå A til C i tidsromet frå hausten 1997 til februar 1998, blir det lagt til grunn for straffutmålinga at det gjeld om lag 40 tablettar Temgesic 0,4 mg - eller tilsvarande mengd buprenorfin i 0,2 og 0,4-tablettar. Denne mengda er innanfor det båe har forklara til politiet, og som Henriksen er dømd for i forhøyrsretten.
Ved straffutmålinga har lagmannsretten merka seg dei generelle synsmåtane om straffenivået ved ulovleg befatning med Temgesic-tablettar som går fram av domen i Rt-2000-11.
Når ein tek med dei tilhøva som blei rettskraftig avgjorde av byretten, skal A straffast for i alt fem brotsverk mot straffeloven §162 fyrste ledd, jf. femte ledd. Samla blir han dømd for sal av 700-750 tablettar Temgesic 0,4 mg og om lag 30 tablettar Temgesic 0,2 mg. Ved straffutmålinga har lagmannsretten i hovudsak lagt vekt på dei same straffutmålingssynsmåtane som byretten og ein viser til domen. Lagmannsretten har i tillegg lagt noko vekt på at A blei varetektsfengsla mistenkt for sal av tablettar til ein annan person som seinare skal vere dømd for falsk forklaring om dette. Ei fengsling grunngjeven i ei falsk forklaring frå ein annan må reknast å bli opplevd som særleg hard. Vidare har saka no blitt endå eldre enn då ho var føre i byretten. Rettnok er det den tiltala som har anka domen, men ankeførehavinga har ført til at han er blitt frifunnen for ein av tiltalepostane. Det er i det heile det omstendet at saka har blitt så gamal som blir svært utslagsgjevande ved straffutmålinga.
Lagmannsretten har som byretten kome til at det bør reagerast med ein deldom i saka her. Ut frå allmennpreventive omsyn er det ikkje grunnlag for anna enn at ein del av fengselsstraffa bør gjevast utan vilkår. Som byretten meiner lagmannsretten at det er fengselsstyresmaktene som får ta stilling til om den tiltala er soningsdyktig når det er aktuelt å sone.
Lagmannsretten har kome til at straffa høveleg, i samsvar med påstanden frå aktor, kan setjast til fengsel i 7 månader, av dette 120 dagar på vilkår, med ei prøvetid på 2 år. Den tiltala har krav på varetektsfrådrag med 17 dagar. Straffa er fastsett under omsyn til straffeloven §62 fyrste ledd.
I høve til B skal det utmålast straff for i alt 6 brotsverk mot straffeloven §162 fyrste ledd, jf. femte ledd, tre brot på straffeloven §391a, to brot på legemiddellova og to brot på vegtrafikklova. Også når det gjeld B, har lagmannsretten i hovudsak bygd på dei same straffutmålingssynsmåtane som går fram av byrettsdomen, som ein viser til. Når det gjeld befatning med Temgesic, blir B samla dømd for kjøp av 700-750 tablettar 0,4 mg og sal av om lag 480 tablettar.
Også for B blir det omstendet at saka har blitt svært gamal, eit tungtvegande moment ved straffutmålinga. Til dette kjem hennar personlege situasjon, som ho har har forklara seg om i retten og som det er gjort greie for i to framlagde personundersøkingar frå Kriminalomsorg i fridom. B har ein langvarig rusmisbruk bak seg, men er frå februar 2000 komen med i Metadon-prosjektet. Ho lid sterkt og har mykje smerte på grunn av leddgikt. I den siste personundersøkinga, dagsett 24. januar 2001, er det sagt at B trass i metadon og tilbodet kring det ikkje synest å ha fått stabilisert seg utan sidemisbruk.
Lagmannsretten ser det slik at det ville vere svært uheldig å setje B i fengsel, slik livssituasjonen hennar no er, med risiko for tilbakefall til heroinmisbruk. Det ligg føre ein rehabiliteringssituasjon som etter rettens syn gjer det forsvarleg med ein rein vilkårsreaksjon i dette tilfellet. Ein nemner at B rettnok blir dømd m.a. for køyring i påverka tilstand, og er dømd for det tre gonger tidlegare, seinast i 1997. Men den kategoriske regelen i vegtrafikklova §31 tredje ledd 2. punktum er likevel blitt fråviken i praksis, jf. kommentarutgåva til vegtrafikklova (3. utg.) side 452-454 og artikkel av Matningsdal i Lov og Rett 1993 på side 175-176. Ved straffutmålinga må det i dette tilfellet òg takast omsyn til straffeloven §64 fyrste ledd, jf. byrettens merknader om det.
Retten har kome til at straffa høveleg kan setjast til fengsel i 7 månader på vilkår, under tilsyn av Kriminalomsorg i fridom. Utsetjing med fullføringa av straffa blir gjeven med ei prøve- og tilsynstid på 2 år, og på det særvilkåret at B held oppe kontakten med behandlingsapparatet og tek imot dei behandlingstilbod ho måtte få i prøvetida. Ved sidan av fengselsstraffa blir ho, på grunn av domfellinga for køyring i ruspåverka tilstand, dømd til å betale ei bot på 5.000 kroner, subsidiært 15 dagars fengsel. Dersom den subsidiære fengselsstraffa skal sonast, har den tiltala krav på eit varetektsfrådrag på 3 dagar. Straffa er fastsett under omsyn til - som nemnt - straffeloven §64 første ledd, og straffeloven §62 første ledd og §63 annet ledd.
Når det gjeld inndragingskravet retta mot A, er det føresegnene i straffeloven §34, jf. §37d, slik desse var lydande før lovendring 11. juni 1999, som regulerer dette. Lagmannsretten viser til byrettens domsgrunnar om forståinga av desse føresegnene, og er som byretten komen til at det bør gjevast dom på inndraging i denne saka. Aktor har sett fram påstand om inndraging med 135.000 kroner, med di han då har lagt til grunn at A har hatt ei brutto vinning på ikring 160.000 kroner ved sal av Temgesic-tablettar. Lagmannsretten har ved straffutmålinga lagt til grunn ei mindre tablettmengd enn det som ligg til grunn for utrekningane frå aktor, og har òg kome til at det på skjønsmessig grunnlag bør gjerast eit større frådrag. Lagmannsretten har kome til at inndragingssummen bør setjast til 90.000 kroner, og gjev dom for det. Inndraging skjer til føremon for statskassa.
Domen er samrøystes.
Domsslutning:
1. A, fødd *.*. 1944, blir dømd for to brotsverk mot straffeloven §162 fyrste ledd, jf. femte ledd. Straffa for desse brota saman med dei tilhøva som er rettskraftig avgjorde ved Kristiansand byretts dom frå 27. oktober 2000, blir - samanhalde med straffeloven §62 fyrste ledd - sett til fengsel i 7 - sju - månader. Fullføringa av 120 - eitthundreogtjue - dagar av straffa blir utsett med ei prøvetid på 2 - to - år, jf. straffeloven §52, §53 og §54. Til frådrag i straffa går 17- sytten - dagar for varetektsfengsel. Han blir frifunnen for tiltale om eit brotsverk mot straffeloven §162 fyrste ledd, jf. femte ledd.
2. A blir dømd til å tole inndraging til føremon for statskassa med 90.000 - nittitusen - kroner.
3. B, fødd *.*. 1963, blir dømd for to brotsverk mot straffeloven §162 fyrste ledd, jf. femte ledd. Straffa for desse brota saman med dei tilhøva som er rettskraftig avgjorde ved Kristiansand byretts dom frå 27. oktober 2000, blir - samanhalde med straffeloven §62 fyrste ledd, §63 annet ledd og §64 fyrste ledd - sett til fengsel i 7 - sju - månader. Fullføringa av straffa blir utsett med ei prøvetid på 2 - to - år der den tiltala skal vere under tilsyn i heile prøvetida, og på det særvilkåret at ho held oppe kontakten med behandlingsapparatet og tek imot dei behandlingstilbod som ho måtte få i prøvetida, jf. straffeloven §52, §53 og §54. Saman med fengselsstraffa blir ho idømd ei bot på 5.000 - femtusen - kroner, subsidiært fengsel i 15 - femten - dagar. Dersom den subsidiære fengselsstraffa skal sonast, går det 3 - tre - dagar i frådrag for varetektsfengsel.