LA-2002-215
| Instans: | Agder lagmannsrett - Dom |
|---|---|
| Dato: | 2002-06-13 |
| Publisert: | LA-2002-00215 |
| Stikkord: | Strafferett |
| Sammendrag: | |
| Saksgang: | Skien og X tingrett Nr.: 01-01722 - Agder lagmannsrett LA-2002-00215. |
| Parter: | Ankepart: A (Forsvarar: Advokat Gunhild Lærum). Ankemotpart: Den offentlege påtalemakta (Aktor: Statsadvokat Petter Sødal). Bistandsadvokat: Hanne Helle Arnesen. |
| Forfatter: | Fyrstelagmann Asbjørn Nes Hansen. Lagdomar Erland Henrichsen. Sorenskrivar Håvard Skjeldås |
| Lovhenvisninger: | Straffeloven (1902) §192, §200, §62, Skadeserstatningsloven (1969) §3-3, §3-5, Straffeprosessloven (1981) §434, EMK (1999) |
Statsadvokatane i Vestfold og Telemark sette den 20. september 2001 A, fødd *.*. 1970, under tiltale ved Skien og X byrett til domfelling etter:
« I. Straffeloven §192, første ledd, bokstav a,
for å ha skaffet seg seksuell omgang ved vold eller ved truende adferd.
Grunnlag er følgende forhold:
Natt til lørdag 28. oktober 2000 i - - -parken i X, dyttet han B overende mens hun satt på huk og urinerte, holdt henne deretter fast og stakk en eller flere fingre inn i hennes skjede, til tross for at hun hylte og gjorde den motstand hun torde og var i stand til.
II. Straffeloven §200, første ledd,
for å ha foretatt seksuell handling med noen som ikke har samtykket til det.
Grunnlag er følgende forhold:
Til tid som nevnt i post I i - - -veien i X, befølte han C flere ganger i skrittet utenpå strømpebuksen uten at hun hadde samtykket til dette.
Straffeloven §62, første ledd kommer til anvendelse.
I forbindelse med straffesaken vil det bli nedlagt påstand om at tiltalte dømmes til å betale erstatning for skade av ikke-økonomisk art (oppreisning) til B med inntil kr 40.000,-, jf. skadeserstatningsloven §3-5. jf. §3-3.
Ytterligere erstatningspåstand forbeholdes nedlagt.»
Skien og Porsgrunn tingrett sa den 9. januar 2002 dom i saka med slik domsslutning:
«1. A, født *.*. 1970 dømmes for
- en overtredelse av straffeloven §192 første ledd bokstav a og
- en overtredelse av straffeloven §200 første ledd,
alt sammenholdt med straffeloven §62 første ledd.
Straffen settes til fengsel i 1 - ett - år. Til fradrag i straffen går 1 - en - dag for utholdt varetektsfengsel.
2. Innen 2 - to - uker fra dommens forkynnelse betaler A, født *.*. 1970 40.000,- førtitusen - kroner til B, født *.*. 1963, X
3. Saksomkostninger idømmes ikke.»
A har anka tingrettens dom til Agder lagmannsrett, som i vedtak den 30. januar 2002 har vist anken over domfellinga etter post I i tiltalen til ankeforhandling. Anken er fremja som bevisanke.
Det var ankeforhandling i tinghuset i Skien 12. og 13. juni 2002, der den tiltala møtte saman med forsvararen og forklara seg. Han sa seg ikkje skuldig etter tiltalen. Retten tok imot forklaring frå 1 sakkunnig og 10 vitne.
Når det gjeld personalopplysningar om den tiltala, viser ein til tingrettens dom.
Det er lagt fram eit spørsmålsskrift for lagretta med eitt hovudspørsmål, som i all hovudsak svarar til post I i tiltalen.
Lagretta har svara nei på spørsmålet. Retten - dei tre fagdomarane - har lagt denne avgjerda til grunn for domen i saka. Det blir etter dette sagt frifinningsdom for så vidt gjeld tiltale om brotsverk mot straffeloven §192 fyrste ledd bokstav a).
Det skal så fastsetjast straff for det tilhøvet der skuldspørsmålet er rettskraftig avgjort av tingretten, nemleg for post II i tiltalen - brotsverk mot straffeloven §200 fyrste ledd. Lagmannsretten - fagdomarane - viser til den omtale av faktum som tingretten har gjeve på side 4-5 i domsutskrifta, og nemner at det er tale om ei klar integritetskrenking, jamvel om den krenkte sjølv i tingretten ikkje rekna hendinga som alvorleg.
Det er tale om ei eingongshandling av ein tidlegare ustraffa person, og som ligg meir enn halvtanna år attende i tid, og tidsaspektet må få vekt ved straffutmålinga. Dersom saka hadde blitt iretteførd i rimeleg tid etterpå, ville det ha vore nærliggjande å reagere med ei fengselsstraff på vilkår, evetuelt i kombinasjon med ei bot. Slik saka no står, er lagmannsretten komen til at det er ein høveleg reaksjon å utmåle ei rein bøtestraff.
Straffa blir etter dette sett til ei bot utan vilkår på kr 10.000, subsidiært fengsel i 20 dagar. Det skal gjerast frådrag for 1 dags varetekt. Varetektsfrådraget blir gjeve i bota med kr 500 og i den subsidiære fengselsstraffa med 1 dag.
Når det gjeld oppreisingskravet frå den krenkte etter post I tiltalen - B, har aktor sett fram påstand om at den tiltala skal dømast til å betale henne opptil kr 40.000 i skadebot for ikkje-økonomisk skade (oppreising), jf. skadeserstatningslova §3-5 fyrste ledd bokstav b), jf. §3-3. Bistandsadvokaten har grunngjeve kravet nærare.
Det er likevel av bistandsadvokaten prinsipalt gjort gjeldande at lagmannsretten ikkje skal overprøve avgjerda av oppreisingskravet, med di det ikkje i ankefråsegna eller seinare er sett fram krav om det.
Lagmannsretten er ikkje samd i at oppreisingskravet er rettskraftig avgjort. I anken er det sagt at den tiltala «anker over dommen, idet han mener bevisvurderingen under skyldspørsmålet var feil, slik at han fremmer en fullstendig anke». Jamvel om det ikkje med reine ord er sagt at den tiltala krev overprøving av avgjerda om oppreising, jf. straffeprosessloven §434 fyrste ledd, er det nærliggjande å tolke ankefråsegna slik at ho rettar seg mot tingrettens avgjerd både av straffekravet og av oppreisingskravet. Den krenkte må reknast å ha fått tilstrekkeleg tid til å førebu seg på overprøvinga, jf. straffeprosessloven §434 tredje ledd. Ein viser til at lagmannsretten oppnemnde bistandsadvokat for henne under ankeførebuinga.
Når det gjeld realiteten i kravet om oppreising, har lagmannsretten desse merknadene:
Det fylgjer av Rt-1999-1363 at det ikkje er i strid med straffeprosesslova eller med uskuldspresumsjonen i EMK artikkel 6 nr. 2 at ein tiltala blir dømd til å betale skadebot for handling der han er frifunnen for straff. Beviskravet er ikkje fullt så strengt som for straff, men det krevst at det er «klar sannsynlighetsovervekt» for at den tiltala har gjort handlinga.
I saka her har den tiltala og den krenkte forklara seg for lagmannsretten på ein måte som i all hovudsak synest vere samsvarande med forklaringane deira i tingretten, slik desse er attgjevne i tingrettens dom på side 2-3 i utskrifta. Det har vore ført fleire nye vitne for lagmannsretten, men ingen har vore augnevitne til det som har passert mellom den tiltala og den krenkte. Det er òg lagt fram ein tilleggsrapport frå Rettsmedisinsk institutt, som konkluderer med at ei prøve med negleavskrap frå høgrehanda til den tiltala har late seg typebestemme i 9 av 11 system, og er av same kvinnelege DNA-type som den krenkte. Lagmannsretten kan ikkje sjå at denne undersøkinga gjev noko rettleiing for om den eine forklaringa er meir truverdig enn den andre. Både den tiltala og den krenkte har forklara at dei hadde fysisk kontakt.
Når ein ser forklaringane til dei to hovudpersonane i samanheng med bevisførsla elles for lagmannsretten, er det etter lagmannsrettens syn ikkje skaffa til veges «klar sannsynlighetsovervekt» for det faktumet som den krenkte har forklara seg om og som tiltalen er basert på. Beviskravet for å idøme oppreisingsansvar er dermed ikkje oppfylt, og den tiltala må frifinnast for kravet frå B.
Domen er samrøystes.
Domsslutning:
1. A, fødd *.*. 1970, blir frifunnen for tiltale om eit brotsverk mot straffeloven §192 fyrste ledd bokstav a). Straffa for det tilhøvet som er rettskraftig avgjort i Skien og Porsgrunn tingretts dom frå 9. januar 2002 blir sett til ei bot utan vilkår på 10.000 - titusen - kroner, subsidiært fengsel i 20 - tjue - dagar. Til frådrag i bota kjem 500 - femhundre - kroner og i den subsidiære fengselsstraffa 1 - ein - dag for varetektsfengsel.
2. A blir frifunnen for oppreisingskravet frå B.