LA-1992-873
| Instans: | Agder lagmannsrett - Overskjønn |
|---|---|
| Dato: | 1993-06-21 |
| Publisert: | LA-1992-00873 |
| Stikkord: | Ekspropriasjon |
| Sammendrag: | |
| Saksgang: | Skien og Porsgrunn byrett Nr.: 92-01410 - Agder lagmannsrett LA-1992-00873 B. Rettskraftig. |
| Parter: | Saksøkjar: Skien kommune (Prosessfullmektig: Advokat Lars Skjelbred) Saksøkt: 1. Vidar Morten Thorsen (Prosessfullmektig: Advokat Inger Mo). 2. Ide Kjøkken AS v/styrets formann 3. Staten v/NSB Eiendom (Prosessfullmektig: Advokat Helge Husaas). |
| Forfatter: | Lagdomar Asbjørn Nes Hansen, skjønsstyrar. Skjønsmenn: 1. Byggmester Asbjørn Heimholt, Skien 2. Byggmester Ivar Haugen, Skien 3. Entreprenør Per Erik Hauk, Skien 4. Ingeniør Tor Eia, Skien |
| Lovhenvisninger: | Lov om hermetiseringsanlegg for fiskevarer (1963)3-§41, Plan- og bygningsloven (1985) §43, Grunnloven (1814) §105, Skjønnsprosessloven (1917) §54, §54a, Lov om hermetiseringsanlegg for fiskevarer (1963)3-§29, Bygningsloven (1965), Ekspropriasjonserstatningsloven (1984) §10, §4, §5, §6, §35, §42 |
År 1993 den 21. juni vart rett sett i rettslokalet i Statens hus, Skien, til førehaving av overskjøn for Telemark lagsokn.
År 1993 den 2. juli vart rett sett på nytt på kontoret til Agder lagmannsrett i Skien med same skjønsstyrar og skjønsmenn som tidlegare.
Etter rådlegging og røysting for stengde dører vart det avheimla slikt overskjøn:
Skien kommune skal oreigne grunn og rettar i samband med opparbeiding av gang- og sykkelveg langs Bølevegen frå krysset med Eikornrødvegen og om lag 900 meter vidare nordover. Til grunn for oreigningsinngrepet ligg to eigengodkjende reguleringsplanar, den eine frå 4. oktober/11. november 1984 og den andre frå 26. mars 1992. Det er gjort vedtak om oreigning med heimel i §35 i plan- og bygningslova. Skien og Porsgrunn byrett avheimla skjøn 28. august 1992 til fastsetjing av vederlag for avståing av grunn og rettar og for avgjerd av andre krav som var reiste av grunneigarane.
Det er kravt overskjøn ved lagmannsretten for tre takstnummer. Vidar Morten Thorsen, eigar av tnr. 1, med advokat Inger Mo som prosessfullmektig, har kravt overskjøn for dei fleste vederlagspostane. Ide Kjøkken AS v/styreformannen og Tor Sverre Amandussen, eigarar av høvesvis seksjon 3 og 2 i tnr. 4, med advokat Helge Husaas som prosessfullmektig, har kravt overskjøn med omsyn til krav om innløysing av seksjon 3 og krav om vederlag for opparbeiding av ny tilkomst til seksjon 2. Staten v/NSB Eigedom, eigar av tnr. 6, med advokat Husaas som prosessfullmektig, har kravt overskjøn for heile vederlagsfastsetjinga.
Det var overskjønsførehaving i Skien 21. juni 1993. Saksøkjaren, Skien kommune, møtte med advokat Lars Skjelbred som prosessfullmektig. For dei saksøkte møtte prosessfullmektigane som er nemnde ovanfor. Det går fram av rettsboka kven som elles var til stades. Retten saman med dei frammøtte var på synfaring til eigedomane. Partane fekk høve til å påvise det ein meinte hadde noko å seie for skjønet. Under synfaringa var det parts- og vitneforklaringar. Prosessfullmektigane dokumenterte ein del skriftlege prov som vert nemnde nedanfor så langt det trengst for avgjerda.
Saksøkjaren har sett fram slik påstand:
"1. Overskjønnet fremmes.
2. De saksøkte bærer sine egne saksomkostninger."
Den saksøkte under tnr. 1 har sett fram slik allmenn påstand:
"1. Overskjønnet fremmes.
2. Grunneier tilkjennes full erstatning for utgifter til juridisk og teknisk bistand i forbindelse med overskjønnet."
Dei saksøkte under tnr. 4 og 6 har sett fram slik allmenn påstand:
"1. Overskjønnet fremmes.
2. Saksøkeren pålegges å erstatte de saksøkte deres utgifter i anledning overskjønnssaken."
Ingen av partane har hatt noko å innvende til at overskjønet vert fremja. Retten kan heller ikkje sjå at det er noko til hinder for det, slik at skjønet vert fremja. For overskjønet gjeld dei same allmenne og særskilde skjønsføresetnader som for underskjønet, og ein viser til det. Dei særskilde skjønsføresetnadene vert i tillegg attgjevne under kvart takstnummer. Retten legg reglane i lov om vederlag ved oreigning av fast eigedom (vederlagslova) og påbodet i Grunnlova §105 om fullt vederlag, med tilhøyrande rettspraksis, til grunn for vederlagsfastsetjinga. Oreigningsinngrepet er ikkje sett i verk, slik at verdsetjinga skjer ut frå tilhøva på avheimlingstidspunktet, jf. vederlagslova §10 fyrste punktum.
Tnr. 1, Bølevegen 143, gnr. 63 bnr. 52, eigar Vidar Morten Thorsen
Oreigninga gjeld: "Rett til bygging av privat veg til eiendommen gnr. 63 bnr. 51 som vist på kart. Vegen med skjæring vil kreve ca 250 må."
Særskilde skjønsføresetnader:
"1. Avkjøring til Bølevegen stenges.
2. Kommunen overtar arealet mellom vegen og jernbanen."
Særskild påstand frå eigaren:
"1. Saksøkte tilkjennes full erstatning for grunnavståelse/klausulering av hagegrunn.
2. Saksøkte tilkjennes full erstatning for anlegg av ny adkomst på egen grunn.
3. Saksøkte tilkjennes full erstatning for opparbeidelse av hagegrunn på egen eiendom."
Over eigedomen, som er på i alt 1160 må, skal det leggjast ny tilkomstveg til granneeigedomen. Oreigninga gjeld rett til å byggje denne tilkomstvegen, utan at sjølve eigedomsretten til veggrunnen vert overførd. Når ein tek omsyn til skjeringar og fyllingar, vert det att eit par mindre restareal mellom denne tilkomstvegen og jernbanearealet på 30-40 må, som eigaren ikkje kan ha noko nytte av og som det er høveleg at kommunen tek over. Det er opplyst at samla areal då kjem opp i om lag 350 må, og partane har bede om at lagmannsretten fastset vederlaget som om heile arealet vert oreigna.
I samband med stenging av noverande avkøyrsle til Bølevegen vil kommunen koste og setje opp gjerde der innkøyringa no er. Byretten fastsette eit vederlag på kr 12000 for utgifter til port i den nye avkøyrsla og gjerde langs den nye tilkomstvegen for granneeigedomen. For denne posten er det ikkje kravt overskjøn, slik at det fastsette vederlaget vert ståande.
I samsvar med det som kom fram ved synfaringa går lagmannsretten ikkje inn på spørsmålet om garasjeveggen mot aust vil kunne tole trykket frå den nye tilkomstvegen. Det vert føresett at saksøkjaren tek dei rådgjerder som trengst etter at spørsmålet er vurdert og at frittståande bygningskunnig registrerer tilhøva før inngrepet vert sett i verk.
Saksøkjaren har vist til at eigedomen er utsett for støy både frå Bølevegen og frå jernbanen, slik at det er tvilsamt om oreigninga fører til ein monaleg verdireduksjon. Etter veglova §41 tredje leden har eigaren berre krav på å få dekt rimelege, direkte utgifter til ny avkøyrsle og avkøyrsleveg på eigen eigedom. Han skal såleis berre ha vederlag for utgiftene med å byggje veg fram til oppstillingsplassen framfor garasjen. Krav om vederlag for utgifter til opparbeiding av noverande avkøyrsleveg til hageareal, kan ikkje føre fram. Kravet er ikkje heimla i veglova §41 tredje leden, og heller ikkje Grunnlova §105 kan gje rett til vederlag. Kommunen har ikkje bunde opp reguleringskompetansen sin ved at bygningsrådet godkjende garasjeplasseringa i 1982. Det er i det heile tvilsamt om ein kommune i noko tilfelle kan binde seg med omsyn til framtidig regulering.
Den saksøkte har halde fram at vederlagsutmålinga må ta omsyn til at eigedomen mister det attraktive, opparbeidde utearealet med frukttre og annan vegetasjon, på den minst støyutsette delen av eigedomen. Dette arealet kan ha mykje å seie for kva interesse eigedomen vil ha som salsobjekt. Det attverande utearealet vert lite brukeleg til rekreasjon, av di det ligg så nær Bølevegen. Når det gjeld opparbeiding av ny avkøyrsleveg inne på eigedomen, er det lagt fram eit kostnadsoverslag på om lag kr 25500 medrekna meirverdiavgift. Utgiftene som dette overslaget byggjer på, ligg innanfor ramma av veglova §41 tredje leden. For å få ei tenleg samankopling av vegen og oppstillingsplassen framfor garasjen, må det og utførast tiltak på arealet utanfor garasjen. Når det gjeld kravet om vederlag for attvinning av hagegrunn i noverande avkøyrsle, er kravet heimla i Grunnlova §105. Ved godkjenning av garasjeplasseringa i 1982 var det bygningsstyresmaktene som i røynda kravde - utan at dei gav noko pålegg - at avkøyrsla skulle leggjast direkte til Bølevegen i staden for til Eikornrødvegen, som eigaren ville. Eigaren måtte då kunne byggje på at avkøyrsla til Bølevegen kom til å verte oppretthalden, slik at det her ligg føre ein særleg grunn for å krevje vederlag.
Lagmannsretten skal nemne at bortimot tredjeparten av tomta vil gå med til tilkomstveg for granneeigedomen, når ein og tek omsyn til skjeringar, fyllingar og dei før nemnde restareala. Eigaren har krav på same vederlag som om grunnen vart oreigna til eigedom. Det er det mest verdifulle utearealet som går tapt for eigedomen. Her er det ei visuell avskjerming mot Bølevegen, og arealet er noko mindre utsett for vegstøy enn resten av eigedomen. Arealet er opparbeidd til hage, og det går med 6-7 frukttre og fleire prydbuskar. Etter oreigningsinngrepet vert eigedomen omringa av vegar på tre kantar. Det attverande utearealet ligg orientert mot Bølevegen og er klårt mindre høveleg til opphald enn det hagearealet som eigedomen mister. Den noverande situasjonen, med støy og innsyn frå Bølevegen, har tvillaust ført til ein redusert salsverdi på eigedomen. Men slik lagmannsretten ser det, vil oreigningsinngrepet føre til ein ytterlegare reduksjon av salsverdien. Denne reduksjonen må reknast å vere høgare enn reduksjonen i bruksverdien, slik at ein legg salsverdien til grunn for vederlagsfastsetjinga, jf. vederlagslova §4 fyrste leden, jf. §5. Retten har fastsett vederlaget etter differanseprinsippet, jf. Rt-1976-1507, slik at ein har jamført salsverdien av eigedomen før inngrepet med verdien etter inngrepet. Vederlaget for klausulering og avståing av hagegrunn vert fastsett til kr 80000.
Etter veglova §41 tredje leden har eigaren krav på vederlag for rimelege utgifter til veg på eigen grunn fram til den nye avkøyrsla. I dette tilfellet gjeld det eit vegstykke på om lag 20 meter fram til det asfalterte inngangspartiet framfor garasjen. Lagmannsretten har teke omsyn til det framlagde kostnadsoverslaget, men skal nemne at dette føreset meir omfattande tiltak enn det eigaren kan krevje vederlag for. Ein nemner særskilt at veglova ikkje kan reknast å gje krav på dekning av omfattande tiltak på arealet framfor garasjen, men det vert gjeve vederlag for ei viss tilpassing mellom den nye vegen og den eksisterande oppstillings-/snuplassen. Retten set denne vederlagsposten til kr 15000.
Retten kan ikkje sjå at det er grunnlag for vederlag for opparbeiding av noverande asfalterte tilkomstveg til hagegrunn. Eigaren har medgjeve at det ikkje er heimel i veglova §41 tredje leden for kravet, jf. Rt-1988-51. Det er såleis spørsmål om føresegna i Grunnlova §105 kan nyttast analogisk ved eit slikt band på rådveldet som omlegginga av avkøyrsla inneber. Ein viser til at det i visse særlege tilfelle kan vere rom for vederlag utover det som er heimla i veglova, og at det då er eit minstekrav at ulempene går utover det eigaren "i utviklingens medfør" måtte rekne med og finne seg i, jf. Rt-1974-352 og Rt-1982-1601. Retten kan ikkje sjå at vilkåra for vederlag er oppfylte i dette tilfellet. Omstenda kring godkjenninga av garasjeplasseringa i 1982 og dei føresetnader om avkøyrsleløysing som går fram av saksutgreiinga for bygningsrådet, kan ikkje føre til at kommunen kjem i ansvar ved regulering av ny avkøyrsle for eigedomen.
Tnr. 4, Bølevegen 131/133, gnr. 63 bnr. 240, eigarar Ide Kjøkken AS (seksjon 3) og Tore Sverre Amandussen (seksjon 2)
Oreigninga gjeld: "Det avstås ikke grunn. Avkjøringen blir som før fra Hasselbakken."
Særskilde skjønsføresetnader: Ingen
Særskilde påstandar frå eigarane:
"1. Skjønnet utvides til å omfatte innløsning av seksjon nr. 3 i gnr. 63 bnr. 240 i Skien. Seksjonen innløses i sin helhet etter salgsverdien i henhold til plan- og bygningsloven §43.
2. Eieren av seksjon nr. 2, Tore Sverre Amandussen, tilkjennes erstatning for opparbeidelse av ny adkomst."
Det vert ikkje oreigna noko frå denne kombinerte forretningsog bustadeigedomen, som vart oppdelt i tre seksjonar 28. november 1988. Seksjon 3, som omfattar 1. høgda i heile bygningen, har vore nytta til forretningsføremål. Frå siste årsskifte har lokala stått tome. Seksjon 2, som omfattar 2. høgda i bygningsdelen mot nord, inneheld ein bustad. Det same gjer seksjon 1, som omfattar 2. høgda i bygningsdelen mot sør og ikkje er med i overskjønet. Det er opplyst at Ide Kjøkken AS har overteke seksjon 3 ved utinglyst skøyte frå tidlegare eigar Willy Bragne, som er styreformann i aksjeselskapet. Han var tidlegare eigar av heile eigedomen frå 1986.
Ved den før nemnde reguleringsplanen frå 1984 vart eigedomen utlagd til friområde. I ein tidlegare plan frå 1970 var reguleringsføremålet "område for leik, idrett og sport". Opparbeiding av gang- og sykkelvegen langs eigedomen skjer heilt ut på grunn som kommunen eig. Vegkanten vert liggjande 1 meter frå eigedomsgrensa mot tnr. 4.
Saksøkjaren har halde fram at kommunen ikkje har innløysingsplikt i dette tilfellet. Føresegna i plan- og bygningslova §43 nr. 1 føreset at det vert oreigna noko frå eigedomen, og slik er det ikkje her. Det er tvilsamt om det i det heile ligg føre ei avkøyrsleregulering. Eigedomen skal som før ha avkøyrsle til Hasselbakken, og derfrå ut på Bølevegen. Det er berre tale om ein tolt bruk når kommunal grunn framfor bygningen har vore nytta til køyring og skråparkering. Det er ikkje gjeve rett til avkøyrsle over grunnen som kommunen eig. Heller ikkje vederlagskravet frå eigaren av seksjon 2 kan føre fram. Han har som før lovleg tilkomst frå Hasselbakken, og kan arbeide opp tilkomst over eigedomen fram til seksjonen i samsvar med avtale mellom sameigarane om utnytting av utearealet.
Dei saksøkte har gjort gjeldande at dåverande eigar av tnr. 4 rekna med at kommunen ved å regulere til friområde ville ta over eigedomen. Når kommunen no berre gjennomfører planen med omsyn til gang- og sykkelvegen, vert eigedomen innesperra og seksjon 3 - forretningsdelen - kan ikkje lenger nyttast til føremålet sitt. Leigetakarane har alt av denne grunn fråflytt lokala. Kommunen har godteke bruken av arealet framfor bygningen, jamvel om eigaren ikkje har vunne nokon særrett. Det må reknast å ha vore lovleg avkøyrsle direkte til Bølevegen langs heile eigedomen. Vilkåra for å krevje innløysing etter §43 nr. 1 i plan- og bygningslova er oppfylte. Eigedomsseksjonen vil miste "en vesentlig del av sin verdi for eieren" om oreigninga vert sett i verk, ved at grunnlaget for utleige i hovudsak eller heilt fell bort. I denne samanhengen er det ikkje ei streng tolking som skal leggjast til grunn. Den nemnde føresegna - om rett til å krevje innløysing - føreset korkje at eigaren avstår grunn eller vert fråteken ein særrett. Det er ikkje eingong eit krav at det gjeld ulemper som etter oreigningsrettslege reglar ville gje krav på ulempesvederlag, jf. Frihagen, Planog bygningsloven band IV side 433 og Sandene, Oreigningsloven side 140. Eit sentralt vurderingstema vil derimot vere kva interesse eigaren har i å kvitte seg med eigedomen og det er ikkje tvilsamt her. Vederlaget må fastsetjast til salsverdien av seksjonen. Når det gjeld kravet frå eigaren av seksjon 2 om vederlag for utgifter til opparbeiding av ny tilkomst på eigen grunn, er det heller ikkje her noko vilkår at det vert oreigna frå eigedomen. Denne eigaren har hittil nytta eit areal framfor seksjon 3 til tilkomst og parkering, og det vert han hindra i når gangog sykkelvegen kjem.
Lagmannsretten skal nemne at eigedomen tidlegare har utgjort to eller tre bruksnummer, visstnok med same eigar, og at det ikkje er klårlagt kva avkøyrsleløysingar som godkjenningane av byggjemeldingane i si tid er baserte på. Men det er ikkje omstridd at alle delane av eigedomen seinare har hatt lovleg avkøyrsle til Hasselbakken, på sørsida av bygningen, og derfrå ut i Bølevegen. Partane er derimot usamde om det i tillegg må reknast å vere lovleg avkøyrsle direkte til Bølevegen langs heile langsida av bygningen. Det er ikkje tvilsamt at slik avkøyrsle i praksis har skjedd og at kommunal grunn mellom vegen og bygningen har vore nytta til parkering.
Lagmannsretten skal elles nemne at retten til å krevje innløysing etter §42 i den tidlegare bygningslova - og i nogjeldande lov - ikkje galdt eigedom med hus på. Skal eigaren krevje innløysing etter §42, må han fyrst fjerne bygningen. Frå det tidspunktet gjeld det ein innløysingsfrist på 3 år. Innløysing av eigedom med påståande bygning kan berre krevjast etter §43 nr. 1, ikkje etter §42.
Kravet om innløysing av seksjon 3 - forretningsdelen - er grunngjeve med tilvising til den nemnde §43 nr. 1 i plan- og bygningslova. Prosessfullmektigen har stadfest at det ikkje vert gjort gjeldande andre grunnlag for innløysingskravet. Det vert som nemnt ikkje oreigna noko frå eigedomen i samband med framføring av gang- og sykkelvegen. Lagmannsretten held det for lite tvilsamt at innløysingskrav etter §43 nr. 1 berre kan fremjast når det samstundes vert oreigna noko frå eigedomen. Denne forståinga går fram av ordlyden i §43 nr. 1, iallfall når ein jamfører med overskrifta til §43 og ser nr. 1 i samanheng med nr. 3. Det er tale om ein rett for eigaren til å krevje utviding av oreigninga, og ikkje som her å krevje innløysing av ein eigedom som det ikkje skal oreignast frå. I juridisk teori er dette spørsmålet mellom anna omtala av Frihagen, Plan- og bygningsloven side 428, med tilvisingar til lovførearbeida. Det einaste unntaket frå denne regelen lt til å vere når ein eigar nyttar §42 og §43 nr. 1 i kombinasjon og krev innløysing av ein heil eigedom utan at kommunen har gått til oreigning, jf. Frihagen side 435. Retten kan ikkje sjå at dei tilvisingane til juridisk teori som den saksøkte har kome med, gjev noko rettleiing om spørsmålet. Ein viser elles til at §43 nr. 1 føreset ein årsakssamanheng mellom oreigninga og verdireduksjonen av eigedomen, og ein slik samanheng er det ikkje i dette høvet.
Det kunne derimot reisast spørsmål om det ligg føre ei avkøyrsleregulering, om denne er årsak til verdireduksjonen for seksjon 3, og i tilfelle om det her kunne vere grunnlag for eit krav om vederlag basert på analogi frå Grunnlova §105. Men som nemnt er det ikkje reist krav om det for lagmannsretten, og retten kan elles vanskeleg sjå at det er tale om ei avkøyrsleregulering i dette høvet. Det kan ikkje byggjast på at det har lege føre ei ordning med lovleg avkøyrsle langs heile eigedomen. Og elles er det berre i visse særlege tilfelle rom for analogisk bruk av Grunnlova §105 ved avkøyrsleregulering, jf. tilvisingane til rettspraksis under tnr. 1. Slik retten vurderer dei faktiske omstenda i saka her, er det elles ikkje ei mogeleg avkøyrsleregulering som skapar størst vanskar for utnyttinga av forretningsdelen av eigedomen. Hovudproblemet er manglande parkeringsareal på eigen grunn, og det omstendet at gang- og sykkelvegen fører til at kommunal grunn ikkje lenger kan nyttast til parkering. Og bortfall av ein tolt bruk av dette slaget kan ikkje gje rett til vederlag.
Kravet om innløysing av seksjon 3 kan ikkje føre fram.
Når det gjeld vederlagskravet frå eigaren av seksjon 2 i samband med opparbeiding av tilkomst på austsida av bygningen, viser ein til merknadene ovanfor. Det er heller ikkje påvist at denne delen av eigedomen har lovleg avkøyrsle rett ut i Bølevegen. Seksjonen vil framleis, som resten av eigedomen, ha lovleg avkøyrsle til Hasselbakken. Det kan difor vanskeleg seiast å liggje føre ei avkøyrsleregulering i rettsleg meining. For denne saksøkte er det og mangel på tilfredsstillande parkeringsareal mot Bølevegen på eigen grunn som er hovudproblemet når gang- og sykkelvegen kjem, og ikkje det omstendet at avkøyrsle direkte ut i vegen vert hindra. Retten kan ikkje sjå at vederlagskravet kan føre fram, korkje etter veglova §41 tredje leden eller ved analogi frå Grunnlova §105.
Tnr. 6, gnr. 63 bnr. 191, eigar Staten v/NSB Eigedom
Oreigninga gjeld:
"1. Ca. 2100 må grunn til vegformål etter reguleringsplanen.
2. Skjønnsretten fastsetter også erstatning for friarealet mellom kommunens eiendom og jernbanen. Kommunen har ikke ekspropriasjonshjemmel til friarealet som utgjør ca 400 m å.
3. Eventuell erstatning for ulempe ved isolasjonsbeltet fastsettes særskilt."
Særskilde skjønsføresetnader:
"Kommunen setter opp nytt gjerde i eiendomsgrensen med minimum høyde på 1,7 m."
Særskild påstand frå eigaren:
"NSB Eiendom tilkjennes full erstatning for avståelse av grunnareal basert på salgsverdien for industri/næringstomter."
Saksøkjaren har halde fram at arealet, som ligg mellom Bølevegen og jernbanen, ligg unytta i dag. Eigaren har heller ingen konkrete planar for utnyttinga i framtida. Arealet kan i det heile ikkje nyttast til oppsetjing av byggverk. Eit vederlag på kr 20 pr. må som fastsett ved underskjønet, må vere rett. Isolasjonsbeltet ligg heilt ut innanfor byggjeforbodssona etter veglova §29 og reguleringa gjev såleis ikkje rett på ulempesvederlag.
Den saksøkte har halde fram at arealet må verdsetjast som industri-/næringsareal. Det ligg i eit område som elles er regulert og vert nytta til dette føremålet, og vederlaget må setjast til strøksprisen for arealet basert på denne bruken. Ut frå dette har byretten kome til ein alt for låg må-pris, når ein jamfører med andre skjøn i distriktet. Jernbanen har rettnok ikkje konkrete planar for utnyttinga dei næraste åra, men det har ikkje så mykje å seie for utmålinga av vederlaget. Ein må derimot leggje vekt på det langsiktige målet jernbanen har for utnyttinga av eigedomane sine. Byggeforbodet etter veglova §29 hindrar ikkje eigaren i å utnytte eigedomen under eitt, ved at nett det arealet som er påheft byggjeforbod kan nyttast til opplag og parkering. Det må såleis svarast vederlag for isolasjonsbeltet §g.
Lagmannsretten viser til at den grunnen NSB eig mellom Bølevegen og jernbanen på den aktuelle strekninga, er ein langstrekt tarm med ei breidd på 45 meter på det meste før oreigningsinngrepet, målt frå midten av vegen til midten av jernbanelina. Det arealet som ikkje går med til gang- og sykkelvegen, er regulert til jernbaneføremål. Det er knapt pårekneleg at arealet kan utnyttast av andre enn NSB. Kva bruk NSB kan gjere av arealet i framtida, er heller ikkje klårt i dag. Det har vore nemnt å leggje sidespor der, men ingen konkrete planar ligg føre. I dag ligg arealet heilt unytta. Slik lagmannsretten vurderer tilhøva, vil ei verdsetjing ut frå bruksverdien gje det høgste vederlaget, jf. vederlagslova §4 fyrste leden, jf. §6. Det er få haldepunkt for verdsetjinga i dette tilfellet. Det er avkastinga ved den framtidige påreknelege utnyttinga som skal leggjast til grunn, og då vil og neddiskonteringssynsmåtar kome inn i biletet. Lagmannsretten har merka seg at saksøkjaren ikkje har innvendingar til den verdien byretten fastsette. Etter ei samla vurdering har lagmannsretten og kome til at vederlaget høveleg kan setjast til kr 20 pr. må. Det regulerte friarealet, som kommunen ynskjer å overta, utgjer ein del av det same området, og vert sett i same verdi.
Med omsyn til bandlegginga av grunnen i det regulerte isolasjonsbeltet, er det ikkje nærare opplyst kva konkrete restriksjonar som bandlegginga inneber. I mangel av anna må lagmannsretten byggje på at reguleringa ikkje har meir vidtgåande verknader enn eit byggjeforbod etter veglova §29. Eigaren kjem såleis ikkje i ei anna stilling enn tidlegare. I alle tilfelle kan retten ikkje sjå at det er pårekneleg med ei slik utnytting av dette arealet at reguleringa fører til noko økonomisk tap for eigaren. Det vert etter dette ikkje gjeve vederlag for bandlegginga til isolasjonsbelte.
Sakskostnader
Den saksøkte under tnr. 1 har oppnådd ei betre avgjerd enn ved underskjønet, og skal difor ha dekt sine naudsynte utgifter i samband med overskjønet, jf. skjønslova §54a fyrste leden litra a), jf. §54 fyrste leden. Advokat Mo har sendt inn kostnadsoppgåve med eit salær på kr 15000, som saksøkjaren ikkje har protestert mot og som retten legg til grunn. Saksøkjaren bør og overfor denne saksøkte bere hans part av dei lovbundne utgiftene med overskjønet, medrekna godtgjersle til skjønsmennene, etter særskild oppgåve frå lagmannsretten. Denne parten vert sett til 1/3-part av samla lovbundne utgifter.
Dei saksøkte under tnr. 4 og 6 har ikkje oppnådd ei betre avgjerd ved overskjønet, og desse saksøkte må bere sine eigne kostnader, med di retten ikkje kan sjå at det er grunnlag for å tilkjenne dei sakskostnader etter regelen i skjønslova §54a fyrste leden litra b).
Overskjønet er samrøystes.
Slutning:
1. Vederlaga til dei saksøkte vert fastsette slik det er nemnt under kvart takstnummer.
2. Innan 2 - to - veker etter at overskjønet er forkynt, betalar saksøkjaren til den saksøkte under tnr. 1 v/advokat Mo 15000 - femtentusen - kroner i sakskostnader for lagmannsretten, med tillegg av 1/3-part av dei lovbundne utgiftene med overskjønet. Dei saksøkte under tnr. 4 og 6 ber sine eigne kostnader.